Jung'un 8 Psikolojik Tipi

C. G. Jung 1920'lerde mevcut akımla birlikte Kişilik Tipleri listesi hazırladı. 1940'larda anne kız olan Briggs ve Myers ikilisi de bu tiplemeleri geliştirip envanter oluşturdular. 16 kişilik tipi de böylece doğmuş oldu.

Jung'a göre iki temel fonksiyon vardır: İçedönük ve Dışadönük. Bunlar iki ayrı dünyadır. İnsanlar dış dünyaya açılıp, kendileri dışında deneyimler arayanlarla; içlerine dönen, kendi dünyalarında yaşayanlar olarak iki gruptur.

Meşhur bazı içedönükler:

Albert Einstein, Abraham Lincoln, Bill Gates, J. D. Salinger, Mahatma Gandhi, J.K. Rowling, Clint Eastwood, David Letterman, Marilyn Monroe, Mark Zuckerberg, Gwyneth Paltrow, Michelle Pfeiffer, Julia Roberts, Meg Ryan, Meryl Streep, Marlon Brando, Tom Hanks, Johnny Depp, Leonardo DiCaprio, Angelina Jolie.

Dışadönükleri tespit etmek daha kolay olduğu için yazmıyorum.

Ve iki temel bilişsel süreç vardır: Algılama ve Yargılama. Bu iki temel fonksiyon da ayrıca iki alt kategoriye ayrılıyor.

Algılama

- Duyumsama

- Sezme

Yargılama

- Düşünme

- Hissetme

Bu 4 bilişsel sürecin her biri 2 temel fonksiyonla birleşir ve böylece 8 ayrı tip oluşmuş olur.

(içedönük) düşünen

(dışadönük) düşünen

(içedönük) hisseden

(dışadönük) hisseden

(içedönük) duyumsayan

(dışadönük) duyumsayan

(içedönük) sezinleyen

(dışadönük) sezinleyen

Her insan bu 8 tipten birine girer. Bazen de birbirine yakın değerlerde iki ayrı gruba dahil olabilir. Dönem dönem kendini gösteren fonksiyonlar olarak da bu iki ayrı tip kişinin hayatında çalışabilir.

Şimdi tek tek bu 8 tipi inceleyeceğiz. Kendinize, tanıdıklarınıza, örnek aldığınız kişilere, film ve roman karakterlerine dair epey sağlam çıkarımlar yapabileceksiniz. Ayrıca Myers-Briggs'in öncülük ettiği MBTI sistemindeki 16 kişilikle eşleşmesini de vereceğim.

16 kişilik tipinizi öğrenip bu 8 psikolojik tipe uygun olanı bulmak için şu kişilik testini çözebilirsiniz:

16 Kişilik Tipi Testi

(Ti) içedönük düşünen tip - INTP/ISTP

Bu insanlar içlerindeki kendi fikirleriyle meşguldürler. Kendi iç dünyalarında mutludurlar. Kendi düşünce ve araştırmalarına o kadar düşkündürler ki gündelik sorumluluklarını unutabilirler. Kitap okumaya, yazmaya, ilgi alanındaki konuları araştırmaya o kadar kaptırırlar ki kendilerini; günlerce yemek yemeyi atlayabilir, uyku düzenlerini bozabilir, sosyal ilişkilerini tehlikeye sokabilirler. Duygusallıklarını gizlerler. Ömürleri kavramları, fikirleri, sistemleri düşünmekle geçer.

Bu kişiler dünyayı anlamlandırmak için şemalar oluştururlar. Bu şemayı bilgi, birikim ve deneyimleriyle daima yeni duruma uyarlarlar. Her şeyi birbirine ilişkilendirmeden duramazlar. Üstün troubleshooting (hata tespit) yetenekleri vardır. Sorun çözücüdürler. En kısa zamanda en verimli sonucu almak isterler.

Hakikati ararlar. Büyük resmi gördükleri için ayrıntılarla fazla ilgilenmezler. Bütüncül yaklaşırlar.

Bu kişiler bağımlı kişilikler değildirler, ve kendilerine çekilmişlerdir. Karşı cins konusunda ise aşırı derecede sahiplenici olabilirler ve karşı cinsle olan ilişkilerinde oldukça kaygılıdırlar.

Bu kişilik tiplerini hazırlayan Jung kendisi bir (içedönük) düşünen tiptir.

Albert Einstein (INTP)
Charles Darwin (INTP)
Bruce Lee (ISTP)
Tom Cruze (ISTP)

(Te) dışadönük düşünen tip - ENTJ/ESTJ

Bu kişiler ilermecidirler. Dünyayı anlamlandırmada mantıklarını kullanırlar ve bir şeylerin "nasıl" olması gerektiğine dair güçlü inançları vardır. Organizatör özellikleri gelişmiştir.

Dış dünyayı kontrol etmek arzuları içselleştirilmiştir. Mantık odaklı ve düzgün işleyen bir dış dünya oluşturmaya çabalarlar. Çok iyi yöneticilerdir. Kolay ve hızlı karar alırlar. Analitik düşünce sistemlerini görünür değişiklik yapmak için kullanırlar. Kalıplara çok değer verirler, yani örneğin not ortalaması üstün olan kişi her halükarda düşük olan diğerinden üstündür.

Duygularını yansıtmayan kişilerdir. Fakat ahlaka önem verirler, sadıktırlar. Kendilerini ifade edemediklerinde ve içleriyle dışlarını uyuşturumadıklarında ruhsal kriz yaşarlar.

Napoleon Bonaparte (ENTJ)
Julius Caesar (ENTJ)
Martha Stewart (ESTJ)
Uma Thurman (ESTJ)

(Fi) içedönük hisseden tip - INFP/ISFP

Bu kişiler güçlü duygulara sahiptir fakat yansıtmakta zorluk çekerler. Dış dünyada kendilerini temsil edecek bir görüntü ararlar. Yaşamak onlara çok ağır gelebilir. Göze çarpmazlar ama uyumlu olmaya çalışırlar. Sakin, sabit ve stabil bir havaları vardır. Güven vericidirler. İç gerçekliklerini ifade etmeleri konusunda kendilerini geliştirmeleri ruhsal gelişimleri için elzemdir.

Dışadönük hisseden tiplerden daha derin ve komplekstirler. Daha zor bağ kurarlar. Kendi kimliklerini keşfetmek ve kendilerine sadık olarak yaşamak onların idealidir. Ahlak anlayışları güçlü ve katıdır ve hayata "iyi/kötü", "benden/benden değil" ayrımlarıyla bakarlar. Ayrıca dış dünyada etki bırakmak isterler.

İnatçı ve yeni deneyimlerden kaçan bir yapıları vardır. Hayatı deneyimlemeli, dış dünyaya açılmalıdırlar.

J. R. R. Tolkien (INFP)
J.K. Rowling (INFP)
John Lenon (INFP)
Michael Jackson (ISFP)

(Fe) dışadönük hisseden tip - ESFJ/ENFJ

Bu kişiler ilişki insanlarıdır. İlişkiler hayatlarının en büyük paydasını oluşturur. Benliklerini ilişkiler yoluyla tanımlar, oluşturur ve geliştirirler. Bağımlı kişilerdir. Uyumsuzluktan asla hoşlanmazlar ve bu yüzden ne pahasına olursa olsun uyum için çabalarlar. İlişki hayatlarının temelini oluşturduğu için biten her ilişki bu kişileri derinden sarsar ve kendilerini yok oluyormuş gibi hissederler.

Sınır sorunları vardır. "Hayır" diyememeleriyle ünlüdürler. Mantıklı düşünmekte zorlanırlar. Çok hızlı samimileşirler.

İnsanların duygularını çok iyi saptarlar. Ortamın enerjisinden etkilenirler. Yardımsever, iyiliksever, destekçi olmak isterler. Son derece iyi danışmanlardır. Çalışanların ailenin bir parçası gibi hissettiği yöneticilerdir. Toplumda herkesin iyi yerde olmasını isterler. Zor durumda olanlara karşı içten bir yakınlık duyarlar. Bir negatif özellikleri de karşılık beklemeleridir.

Düşünen ve sezinleyen yönlerini keşfetmeleri ruhsal gelişimleri için gereklidir. Dengeyi sağlamaları, "Hayır" demeyi öğrenmeleri, alınganlıklarını bırakmaları gerekir.

Elton John (ESFJ)
Whitney Houston (ESFJ)
Martin Luther King Jr. (ENFJ)
Oprah Winfrey (ENFJ)

(Ni) içedönük sezinleyen tip - INTJ/INFJ

Bu kişiler büyük resmi görürler. Enerjileri içlerine dönüktür. Duyumsama fonksiyonundan uyarılırlar. Kolay sıkılırlar. Görüntüler dünyasında görüntüden görüntüye koşarlar fakat hiçbir şey onları tam anlamıyla tatmin edemez. İfadeleri çoğunlukla arketipseldir (insanlığın temel psikolojik, ruhsal tiplemeleri. kral, anne, soytarı, aşık, savaşçı gibi). Kişinin içindeki görüntüler evrene salınmak ister, duygular değil. Bu insanlar yaratıcı ve sanatçı ruhludurlar. Dünyaları görüntüler, kalıplar, anlar üzerine kuruludur. Bunu ifade etmesi gerçekten zor. Bu kişiler en anlaşılmaz tiplerdir. Gizemli ve mistiktirler.

Sezgilerine güvenirler. Görünene değil, görünenin altında yatan hakikate dikkat ederler. Ayrıntıları ve teknik detayları öğrenmekte ve hatırlamakta zorluk çekerler. Bunun yerine büyük resimde işleyişi görmeyi yeğlerler. İnsanları analiz etmede çok başarılıdırlar; mimiklerden, ses tonundan kişiye ve olaylara dair çıkarım yapabilirler fakat vardıkları sonuçları ifade edemezler. O sadece bir seziştir.

Geçmiş olaylara dair birikim yaparlar, fakat içedönük duyumsayan tiplerden farklı olarak detayları değil, şablonu anımsarlar.

Bu kişiler soğuk, ilgisiz, cool, sakin ve kendine hakim kimseler olarak görülürler. İç dünyaları dışlarına yansır. Bu kişilerde dışadönük duyumsama fonksiyonu bastırılmış ve zayıftır. Maske oluşturmakta yeteneklidirler. Neyin, nasıl işe yarayacağını bildikleri için duruma göre davraabilirler.

Ruhsal liderlik özellikleri taşırlar fakat para ve s*ks konusunda sorun ve hatta skandal yaşamaları olasıdır. Bu kişiler sanatsal ifadeye yönelmelidir.

Van Gogh bu yapıdadır. Ve J. D. Salinger. Ve ben. ;) 8)

Friedrich Nietzsche (INTJ)

Isaac Newton (INTJ)

Arthur Schopenhauer (INFJ)

Fyodor Dostoevsky (INFJ)

(Ne) dışadönük sezinleyen tip - ENTP/ENFP

Bu kişiler baskı altında ve kısıtlanmış hisseder. Bağlanma sorunları yaşarlar. Düşünme ve hissetme fonksiyonlarını bastırmışlardır. Duyumsama fonksiyonunu ise tamamen bastırmışlardır. Bu kişiler gerçeklik yerine vizyona öncelik verirler. Ayakları yerde değildir. Ahlaki davranmayabilirler ve başkaları tarafından umursamaz ve düşüncesiz olarak görülürler. Girişimciler, tüccarlar, yayıncılar, ve sanat simsarları bu gruptan çıkar.

Sürekli ihtimaller üzerinde dururlar. Riskler onları heyecanlandırır. Değişim bu kişiler için birinci sıradadır. Ciddi ve aniden gelen değişiklikler ararlar. Dış dünyaya etki bırakmak isterler. 9/5 bir yerde çalışmak onlara göre değildir. Değişim için olan iştiyakları o kadar derin ve gerçekçidir ki bunun uğruna gündelik yaşamı aksatabilir, kolayca hastalanabilir ve finansal sıkıntılar yaşayabilirler.

Çok fazla dış uyaran aramaktan kaçınmalıdırlar. Hisseden içedönük fonksiyonu deveye sokmaları gerekir. Ahlak sistemi oluşturmaları ve etik davranmaları onların yararınadır.

Paranoid ve fobik olabilirler ve batıl inançları olabilir.

Kurgusal karakter olarak Karayip Korsanları'ndaki Jack Sparrow tam olarak bu tanıma uymaktadır.

Niccolo Machiavelli (ENTP) - "amaca götüren her yol meşrudur." sözünün geçtiği Prens kitabının yazarı.

Barack Obama (ENTP)

Mark Twain (ENFP)

Julian Assange (ENFP) - Wikileaks skandalını hatırlarsınız. Ortalığı tek başına ayağa kaldırmıştı.

(Si) içedönük duyumsayan tip - ISTJ/ISFJ

Bu kişilerde baskın davranış dış dünyada algılanana öznel tepki vermek üzerinedir. Bu kişiler s*ks, uyuşturucu ve tehlikeli sporlarla kendilerini canlı duyumsamak isterler. Sabırlı, sevecen, yardımsever kişiler olabilirler. Şifacı özellikleri olabilir. Çocuklarla iyi anlaşırlar. Ama asla dünyevi değillerdir.

Bu kişiler her türlü detayı anımsamakta çok başarılıdır. Geçmişi hafızalarında diri tutarlar. Bu kişilere göre geçmiş geleceğin en doğru habercisidir. Bu kişiler oldukça gelenekçi ve muhafazakâr yapıdadırlar.

Burada dini anlamda tutuculuğu kastetmiyoruz. Aile kurumuna, sembolik önemi olan gün ve tarihlere son derece bağlıdırlar. Ailecek yapılan faaliyetlerde katılımı önemserler.

Bu kişiler tahmin edilebilir, düzenli, kuralları belli bir iş hayatını tercih ederler. Görevlerini sonuna kadar yerine getirirler. Çok çalışkan ve sorumluluk sahibi kimselerdir.

Deneyimsiz kalmamak adına dışadönük hisseden fonksiyonları devreye sokmalıdırlar.

Burda tanıdığım aslan burcu bir kadın bu gruba dahildi. Ah ah. :/

Sigmund Freud (ISTJ) - insan psikolojisinin temelini çocuklukta aradı ve cins*l gücün etkisini ortaya koydu.
George Washington (ISTJ)
Mother Teresa (ISFJ)
George H.W. Bush (ISFJ)

(Se) dışadönük duyumsayan – ESFP/ESTP

Bu kişilerin başat yönelimleri objektif gerçekliktir. Zevk avcılarıdırlar. Dış dünyayı ve ânı tamamen deneyimlemek isterler. 5 duyuları odaklı yaşarlar. Detaylara son derece sadıktırlar. İyi bir yöneticidirler ve para kazanmaya doğuştan elverişlidirler.

Estetiğe ve kişisel bakıma öncelik verirler. Rutinlerden sıkılırlar. Yeni ve heyecan dolu tecrübeler yaşamak isterler. Carpe diem felsefesini savunurlar. İnsanlarla birlikte olmayı severler ve topluca eğlenmekten keyif alırlar.

Fobiler geliştirebilir ve paranoidleşebilirler. Sezgilerini tamamen bastırmışlardır. Daima meşguldürler. Yüksek seviyede Obsesif Kompulsif Bozukluk çekebilirler. Takıntılı davranışlar geliştirebilirler.

Bu kişiler ândan zevk alma itkilerini denetlemezlerse hayatın içine fazla dalıp diğer herkese karşı vurdumduymaz olabilir, amaçsızca yaşayabilirler. Bu kişiler ruhsal gelişimlerinde destek olması adına içedönük düşünen fonksiyonlarıyla daha barışık olmalılar.

Bill Clinton (ESFP) – s*ks skandalını hatırlayın.

Ronald Reagan (ESFP)
Donald Trump (ESTP)
Epicurus (ESTP) - haz haz haz, başka söze gerek yok.

Kişilik testinden çıkan sonuçlara göre burdaki karşılıklarını bulabilirsiniz. Test sitesinde %'ler mevcut, eğer birbirine yakın oranlar görürseniz uygun diğer fonksiyonu da okuyun. Kafanız karışıyorsa yorumda belirtin yardımcı olayım.

Bende dominant olarak hem (içedönük) düşünen hem de (içedönük) sezinleyen tip var. MBTI'da INTP ve INTJ arası git gel yapıyorum.

Görüşlerinizi bekliyorum.

Kendimizi ve evreni gerçekten anlamak ve bilmek dileğiyle...