Korkaklığın Psikolojideki Yeri

Korku Nedir?

Korku, dünyadaki herkesin yaşadığı yedi evrensel duygudan biridir. Korku, fiziksel, duygusal veya psikolojik, gerçek veya hayali zarar tehdidiyle ortaya çıkar. Geleneksel olarak “olumsuz” bir duygu olarak kabul edilen korku, potansiyel tehlikeyle başa çıkmak için bizi harekete geçirdiği için aslında bizi güvende tutmada önemli bir rol oynar. Korku hem gerçek tehditlerden hem de hayali tehlikelerden de kaynaklanabilir. Korku; panik bozukluğu, sosyal anksiyete bozukluğu, fobiler ve travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) gibi bazı zihinsel sağlık durumlarının da bir belirtisi olabilir. Korku, bir tür algılanan tehdide karşı vücudun verdiği iki temel tepkiden oluşur: biyokimyasal ve duygusal tepki.

Biyokimyasal Tepki: Korku, hem doğal bir duygu hem de bir hayatta kalma mekanizmasıdır. Algılanan bir tehditle karşılaştığımızda, vücudumuz belirli şekillerde tepki verir. Korkuya verilen fiziksel tepkiler arasında terleme, artan kalp atış hızı ve bizi son derece uyanık kılan yüksek adrenalin seviyeleridir. Bu fiziksel tepki aynı zamanda vücudunuzun kendini savaşa girmeye ya da kaçmaya hazırladığı “savaş ya da kaç” tepkisi olarak da bilinir. Biyokimyasal reaksiyon, evrimsel bir gelişme olup hayatta kalmamız için çok önemli olan otomatik bir tepkidir.

Duygusal Tepki: Öte yandan korkuya verilen duygusal tepki son derece kişiseldir. Korku, beynimizde mutluluk ve heyecan gibi olumlu duyguların yaptığı aynı kimyasal reaksiyonların bazılarını içerdiğinden, belirli koşullar altında korku hissetmek kişi tarafından eğlenceli olarak görülebilir. Bazı insanlar adrenalin sever ve ekstrem sporlarda ya da diğer korku uyandıran, heyecanlı deneyimler yaşamak isterler. Diğerleri ise, korku duygusuna olumsuz bir tepki verir ve her ne pahasına olursa olsun korku uyandıran durum veya unsurlardan kaçınır.

Korkunun Hafızası Nasıl Çalışır?

Tehlikeyi algıladığımızda, beyin anında tepki vererek sinir sistemini harekete geçiren sinyaller gönderir. Bu, daha hızlı kalp atışı, hızlı nefes alma ve kan basıncında artış gibi fiziksel tepkilere neden olur. Kan, vücudu fiziksel eyleme (kaçma veya savaşma gibi) hazırlamak için kas gruplarına pompalanır. Deri, vücudu serin tutmak için terler. Bazı insanlar midede, kafada, göğüste, bacaklarda veya ellerde farklı hisler fark edebilir. Bu fiziksel korku duyumları hafif veya güçlü olabilir. Bu tepki “savaş ya da kaç” olarak bilinir. Çünkü vücudun kendini yapmaya hazırladığı şey tam olarak budur: tehlikeyle savaşmak ya da kaçmak. Vücut, beyin bir şey yapmaya karar verene kadar savaş-kaç arasında kalır.

Bazen korku, aslında tehlikeli olmasa bile, şaşırtıcı veya beklenmedik (yüksek bir ses gibi) bir şey tarafından tetiklenir. Bunun nedeni, korku tepkisinin anında etkinleştirilmesidir. Beyin tehlike olmadığını anlayacak kadar bilgi alır almaz, korku tepkisini kapatır. Bütün bunlar saniyeler içinde gerçekleşebilir.

Korkunun Belirtileri Nelerdir?

Korku genellikle hem fiziksel hem de duygusal belirtiler içerir. Her insan korkuyu farklı şekilde deneyimleyebilir ancak bazı yaygın belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

.Göğüs ağrısı,

.Titreme,

.Ağız kuruluğu,

.Mide bulantısı,

.Kalp atışının hızlanması,

.Nefes darlığı,

Korkunun fiziksel semptomlarına ek olarak, insanlar bunalmış, üzgün, kontrolden çıkmış veya yaklaşan bir ölüm hissine kapılmış gibi de hissedebilir.

Korkunun Nedenleri Nedir?

Korku inanılmaz derecede karmaşık bir yapıdadır. Bazı korkular deneyimlerin veya travmanın bir sonucu oluşabilirken, diğerleri ise tamamen başka bir şeyden korkmayı temsil edebilir. Korku, fiziksel semptomlara neden olduğu için daha farklı korkulara da neden olabilir. Korkuyu tetikleyen unsurlar şu şekilde sıralanabilir:

Belirli nesneler veya durumlara karşı duyulan korku (örümcekler, yılanlar, yükseklikler, uçma vb.),

Gelecekteki meydana gelebilecek olaylardan korkma (üniversiteyi kazanamama, kaza olasılığı vb.),

Hayali olaylar,

Gerçek çevresel tehlikeler,

Korku Türleri Nelerdir?

Korku ile karakterize edilen farklı anksiyete bozukluklarından bazıları şu şekilde sıralanabilir:

Agorafobi (kişinin güvenli olduğunu düşündüğü ortamlardan ayrılmaktan korkması),

Yaygın anksiyete bozukluğu,

Panik atak,

Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB),

Ayrılık kaygısı bozukluğu,

Sosyal anksiyete bozukluğu,

Özel fobi.

Korku Nasıl Tedavi Edilir?

Benzer durumlara tekrar tekrar maruz kalmak aşinalığa yol açar ve bu da korku tepkisini önemli ölçüde azaltabilir. Bu yaklaşım, tanıdık hissettirerek korku tepkisini yavaşça en aza indirmeye dayanan bazı fobi tedavilerinin temelini oluşturur. Korku psikolojisine dayanan fobi tedavileri, sistematik duyarsızlaştırma gibi tekniklere odaklanma eğilimindedir. Her iki teknik de korkuyu azaltmak için vücudun fizyolojik ve psikolojik tepkileri ile çalışır.

Fobi Tedavisi

Fobiler, kişinin yaşamının her alanını etkisini altına alabilir ancak tedavi edilebilir bir durumdur. Terapi veya ilaç tedavisi sayesinde bir kişi fobilerinden kurtulabilir.

Maruz Bırakma Terapisi

Fobilerin tedavisinde maruziyete dayalı tedaviler birinci basamak yaklaşımdır. Bu tür bir tedavide yavaş yavaş ve aşamalı olarak kişi, korktuğu şeye maruz bırakılır. Kişi, sürece sadece fobi tetikleyicisini düşünerek başlayabilir. Ardından yavaşça nesnenin görüntülerine bakmaya ve nihayet gerçek hayatta nesnenin yakınında olmaya doğru ilerler. Bu şekilde adım adım korkusuyla karşı karşıya kalır.

Bilişsel Davranışçı Terapi

Genellikle BDT olarak adlandırılan bilişsel davranışçı terapi, korku duygusunun oluşmasına neden olan olumsuz düşünceleri tanımlamayı amaçlar. Kişi, bu düşünceleri fark ettikten sonra, mevcut düşüncelerini daha olumlu ve yardımcı düşüncelerle değiştirmeye çalışır.

Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme

Göz hareketi duyarsızlaştırma ve yeniden işleme (EMDR) terapisi, insanların travmatik deneyimleri işlemesine ve bunlardan kurtulmasına yardımcı olmak için ritmik göz hareketlerini kullanır. Travma sonrası stres bozukluğunun (TSSB) tedavisinde sıklıkla kullanılan EMDR, fobiler de dahil olmak üzere çeşitli diğer ruh sağlığı durumlarının tedavisinde de etkili olabilir.

İlaç Tedavisi

Bazı durumlarda, kişinin deneyimlediği semptomları azaltmak için ilaç tedavisi uygun görülebilir. Genellikle doktorun reçete edebileceği ilaçlar arasında serotonin geri alım inhibitörleri, beta blokerler ve anti-anksiyete ilaçları bulunur.

Korku İle Başa Çıkmak İçin Neler Yapılabilir?

Günlük yaşamda korkuyla başa çıkmak için atabileceğiniz adımlar da vardır. Bu tür stratejiler; korkunun fiziksel, duygusal ve davranışsal etkilerini yönetmenize yardımcı olur. Korkularınız ile başa çıkmak için yapabileceğiniz şeyler şu şekilde sıralanabilir:

Sosyal destek alın. Hayatınızda destekleyici insanlara sahip olmak, korku duygularınızı yönetmenize yardımcı olabilir.

Farkındalık egzersizleri uygulayın. Belirli duyguları her zaman engelleyemeseniz de hislerinize karşı dikkatli olmak, onları yönetmenize ve olumsuz düşünceleri daha yararlı olanlarla değiştirmenize yardımcı olabilir.

Derin nefes alma, kas gevşemesi gibi stres yönetimi tekniklerini kullanın.

Sağlığınıza dikkat edin. İyi beslenin, düzenli egzersiz yapın ve yeterince uyuyun.