Psikolojik Manipülasyonların Ağababası Gaslighting nedir?

Son zamanlarda insan ilişkilerinde tavan yapan samimiyetsizlik, taktik koşturma, tuzak kurma, çıkar sağlama olaylarına o kadar çok denk geliyorum ki konuya bir değineyim dedim. Bilen bilmeyen kalmasın maruz kalan ayıksın, farkında olmadan uygulayan kendini bilsin istedim. Buyurun bakalım.

Nedir bu gas-lihting

Bir psikolojik manipülasyon ve taciz yöntemidir. Bireyi kendi hafıza, algı ve akıl sağlığını sorgulayıp irdelemeye iten bir çeşit kötü yönlendirmedir. Bireyde veya seçilen grupta şüphe uyandırma, kalıcı inkâr, çelişki ve yalan yoluyla peyderpey dikte edilir ve fark edilmesi kimi zaman güçtür.

Terimin adı, Gas Light (Gaz Lambası) adlı 1938 yapımı bir oyundan gelmektedir. Oyundaki erkek karakter eşini deli olduğuna ikna etmeye çalışır. algı bozukluğu ve özgüven şüphesi yaşatmak için gaz lambasını fark ettirmeden günden güne kısar. 1944 yapımı bir filmi de vardır.

Yani lafın kısası Gasliğhting, bir kişi veya varlığın daha fazla güç elde etmek için bir kurbanı kendi gerçekliğini sorgulamaya ittiği bir taktiktir. Düşündüğünüzden çok daha iyi çalışır.

Ne yani manyak mı bu adam/kadın neden böyle bir şey yapsın, hem bana yapılsa kesin anlarım çok bariz çünkü diyenleriniz olacaktır.

En önemli püf noktası oldukça ağırdan alınarak hissettirmeden yapılır ve bu özelliği sayesinde konuya hakim olan kişilerin bile fark etmesi oldukça zordur.

Bunu size uygulayan kişinin illaki keskin ve kötü bir niyeti olmayabilir ve hatta kendisi yaptığının bile farkında olmayabilir, karakter ve huy olarak bilinç dışı ve otomatik devreye giren duygularla davranıyor da olabilir.

İkili ilişkilerde gasliğhting.

Hepimiz hayatımızın birçok kolunda az veya çok gas-lighting e maruz kalırız.

Bunlardan en ağırı süphesiz ki ikili ilişkilerdir. İddia ediyorum yüksek aşk acisi çeken kişilerin büyük bir oranı yüksek seviye bir narsist tarafından gasliğhting e uğratılmış içi boşalınca terk edilmiştir. Kendine olan öz güveni, öz algısı yerle bir edilmiş gasliğhtingciye bağımlı olmuş kişi ayrılık sonrası madde bağımlılığında olduğu gibi yüksek yoksunluk belirtileri gösterir .

Nasıl uygulanır?

Eee her teknikte olduğu gibi bunda da sıralı bazı basamaklar vardır. Bir gasliğhtingci sırasıyla şu adımları izler.

Yüksek değer verme kurbanın ve ilişkinin egosunu okşama.

Hızlı bir şekilde size yüksek değerler biçer harika iltifatlar efendime söyliyeyim süprizler. ilişkinizi efsane, mükemmel, bulunmaz olarak göstermeler neler neler. ( gözünüzde canlandı değil mi ).

Bu adımda amaç kurbanın egosunu parlatmak ve ilişkinizin çok yüce çok asıl bulunmaz olduğuna inandırmaktır. Bu işleme maruz kaldıktan sonra genelde kurbanın aklından şu düşünceler geçer. Allahım ne kadar şanslıyım ne efsane bir ilişkimiz var. Diğer insanlara çok üzülüyorum bizim gibi üst seviye bir aşkları yok... Offf Leyla-Mecnun, Ferhat-Şirin falan hikaye aşk dediğin böyle olur.

Çevre ve arkadaşlardan soyutlama.

Eveeet elimizi verdik sıra geldi kolumuzu kurtaramadığımız kısma.

Kurban oltaya geldi ama şimdi bunun abisi, ailesi, arkadaşları vardır, bunlar ayıktırmasın bunu himmm!

Önce yakın çevrenizdeki kişileri analiz eder kim kimdir aynı şekilde o kişinin sizdeki değerini de ölçer. Bi yönden kendi araştırmasını gözlemini yürütürken bi yönden ağzınızdan o kişiler hakkında tüyolar alır.

Analiz tamamlanıncaaa film başlasın.

Gaslığtıngın özelliği bu ya hissettirilmeden yapılmalı. Yıne yoğun bir aşk böceği günü sonlarına doğru o sevdiğiniz saygı duyduğunuz aranızın iyi olduğu arkadaş hakkında küçük zararsız bir eleştiri gelir.

-- Mehmet iyi çocuk ama biraz yersiz esprileri var gibi... ( lafı atar hoop bekleme moduna geçer. )

-- Evet aşkım ya o biraz öyledir bizde çok memnun değiliz patavatsız ama yine de iyi çocuktur.

Evet beklenen pas geldi. eleştiri ılımlı bir destek buldu. Birkaç adım sonra konunun geleceği yer sudur.

-- Aşkım Mehmet iyi falan olabilir ama kesinlikle senin seviyende değil, ben senin yerinde olsam çok da tolerans tanımam. Hayır senin kalitene yakışmıyor... Yine de sen bilirsin tabi ki bu bana düşmez.

Zehir bedene girdi bir kere geçmiş olsun Mehmeet.

Birkaç konuşma ve manipülasyon sonunda yılların arkadaşı Mehmet artık senin seviyende olmayan sıradan bir insandır. Çünkü senin bir tanecik aşkın var hormonlarını zıplatan mutluluktan uçuran. Eee askınız efsane olduğuna göre artık arkadaşlarınızın da efsane olması gerek dimiii.

Ola ki sizden yeterince destek alamadılar, az çok hala bi direnç mekanizmanız var gaslıhtingci pes mi eder? Tabi ki hayır gaslıhting ci daha çirkinleşmeye başlar. Hedef kişiyle belli bir yakınlık kurar. Hani o sizin yakın arkadaşınız ya hani o sizin kardeşiniz aileniz ya eeee sizde onun askısınız artık ee hayatlarında iyi kötü birbirine karışması gerek artık gibisinden. Offf ne harika kadın-adam neleri düşünüyor sadece bana değil çevreme de önem veriyor. Düşmelere doyamazsınız.

Malum kişinin amacı ise en büyük kozu alan kendini sahaya sürmektir. Malum kişilerle önce yakınlık kurar sonra onlarla arasını yavaş yavaş bozar. Öyle bir seviyeye gelir ki artık şu cümleleri duyarsınız.

--- Aşkım ben artık bu kişiye katlanamıyorum şunu yapıyor, bunu yapıyor şöyle diyor bak bence bizi de çok kıskanıyor ( asılsız manipülasyonlar. verilmeye çalışılan mesaj şu bak bizim o kişiyle yollar ayrılıyor iki yolda aynı anda olamazsın gel bakalım bu tarafa ). Eee sizde hayatınızın aşkı biricik papatyanıza/kürt bakışlınıza inanmayacak değilsiniz herhalde dimi. Yani sizi seçime zorlayacaktır. Malum şahısla bağınızın kopması mümkün değil mi o zaman onunla konuştuğunuz görüştüğünüz günlerde size kötü davranacak sizi romantizmden hatta daha özel birtakım şeylerden mahrum bırakarak cezalandırma yoluna gidecektir.

Değersizleştirme

Buraya kadar ki kısımda çok da tatsız bir durum yok değil mi. Sonuçta aşkınız size bayılıyor oluyor aşkınız efsane yıldızlara ulaşmışsınız kim bu diğer insanlar ya var mı böyle bi aşk heeey yavrum heey.

Artık ipleri iyice eline alan gaslıhtingcinin artık kafasından şunlar geçer.

(Güldük eğlendik yedik istik harikaaaa. şimdi gelelim asıl konumuzaa)

Artık emindir zil zurna aşık olduğunuza onu bir prens/prenses hatta doğa üstü bir varlık olarak gördüğünüze.

Ve bundan sonraki aşamalar gasliğhtingci için en eğlenceli kısımlardır aslında.

Bugüne kadar size toz kondurmamış biricik aşkınız artık ufak tefek hoşnutsuzluklarda bulunmaktadır.

Bu t-shirt hiç yakışmamış aşkım. ( çocuk gibi olmuşsun ).

Parantez içindeki kısım kişisel benliğe saldırıdır. Belki çok umursamasanız da bilinç altınız hemen bunu kaydeder. Sizin için mükemmel derecede değerli biri sizi beğenmedi. Öyle böyle biri değil sizin için en üst seviye o doğa üstü biri ve sizde ilk defa beğenmedi bir şeyleri.

Neden kadın gibi sakız çiğniyorsun. ( erkeğe yakışmaz ) ( İfade için maruz görün ayrımcılık içeren sözleri sevmem ama halk dilinden alıntı bir deyim olduğu için kullandım. )

Bu terane bir başladı mı dönem dönem volümü artarak eleştiriler başlar. İş hayatınızdan tutun da verdiğiniz kararlara kadar. Direk söylemez ama işin sonunda şunu demek istediğiniz anlarsınız sende pek de bi numara yok aslında ben sana değer veriyorum. İşin kötüsü artık siz de öyle hissetmeye başlarsınız.

Bu aşamadan sonra artık aranızda aşk değil tek taraflı bağımlılık oluşmaya başlar.

Bu saatten sonra kelimeler ve tavırlar daha da sertleşir. Kıyaslamalar küçümsemeler yoksun bırakmalar artar.

Ters düşülen konuların sonunda gasliğhtingciden şu cümleleri duymak muhtemeldir.

Ben böyleyim işine gelirse...

Bence çok abartıyorsun ...

Gereksiz kıskançlık yapıyorsun...

Bence kafanda kuruyorsun...

Bence gereksiz hassas davranıyorsun ne var bunda....

Özellikle tartışma zamanlarında direk kişiliğinizi hedef alan sizi küçük düşürücü kelimeleri de sık kullanırlar.

Sen bu kadarsın işte...

Kalıbının adamı değilsin...

Alelade sıradan bir kadınsın...

Ruh sağlığın yerinde değil...

Ailen ne ki sen ne olasın...

Ben sana bi kaç beden fazlayım...

Aslında birebir hissettikleri dökülür dillerinden o anlarda. Ama sizinle hala işi bitmediği için sonrasında söylediklerini anlık sinire maal ederek gönlünüzü almaya çalışır. Ve gardı düşmüş kurban biraz nazlansa da konuyu uzatmaz .

Bu aşamaların sonunda kişisel algısını yitirmiş, öz güveni azalmış bağımlı bir aşık kalır geriye.

Tabi ki bu aşamalar işlenirken kafa karışıklığı belirsizlik kaybetme korkusu aşılanır günden güne. Gaslıhgtingci bu süreç boyunca duygu sömürüsü, mağdura yatma, uğradığı haksızlıklardan bahsetme, göz yaşı dökme kozlarını da bol bol serpiştirir aralara.

Aynı ustalıkla aralara aşk da yerleştirir ki ( daha doğrusu aşk kırıntıları çünkü sizde bi aşk açlığı oluşmaya başlamıştır ki atılan kırıntıları martı gibi havada kapmaya başlarsınız) manipülasyon işlemi bitmeden ayıkmayasınız. Bu durumu hem kalbinizi durdurup sonra suni teneffüzle tekrar çalıştırmaya benzetebilirsiniz. Çünkü ölürseniz gasliğhtingcinin işine yaramazsınız sizi tamamen sömürmeden bırakmaz.

Nasıl Fark edilir?

Gasliğhting e uğrayan kişinin durumu fark etmesi oldukça zordur. Konunun uzmanı psikologların bile gasliğhtng e maruz kaldığı görülmüştür.

Konunun özü anlaşıldığına göre belirtilen aşamaların bir veya birkaçına çeşitli şekillerde maruz kalmaya başlamışsanız hatta en ufak şüpheniz var ise fikirlerine ve zekasına güvendiğiniz bir arkadaşınızdan sizi ve ilişkinizi gözlemek adına yardım isteyiniz.

Eğer gasliğhting mağduru iseniz ne yapmalısınız?

Bir şekilde duruma ayıktınız. Malum kişiyle ipleri kopardınız ya da o artık sizden alacağı her şeyi aldı ve sizi terk etti. Bitti mi?

Tabi ki bitmedi. Boşuna demedik bu oyunların ağa babası gasliğhtingdir diye.

Duruma maruz kalan kişilerde ağır psikolojik travmalar, yerle bir olmuş öz güven, algı bozuklukları, beslenme bozuklukları, yüksek anksiyete, ağır depresyon ve hatta fiziksel hastalığa dönüşmüş rahatsızlıklar kalabilir. yapılacak en akıllıca şey uzman bir psikologdan profesyonel yardım almaktır.

Bütün psikolojik sıkıntılarda olduğu gibi pozitif olmak, pozitife yönelmek, pozitif anıları hatırlamak, eski dostları ziyaret, yeni uğraşlar, eğlenceli hobiler, meşguliyet ciddi önem arz eder.

Gaslightingciler bunu neden yapar?

Çoğunlukla bu bir karakter özelliği olmakla beraber ilk başlarda sizi çok sevmesi kıskanması size sahip olma arzusuyla başlanan bu oyun onun beyninde artık psikolojik bir savaştır. Size üstünlük sağlamak sizi öğütmek, sömürmek, içinizi boşaltmak ve ego tatmini sağlamak tek amacıdır.

Genelde kimi seçerler?

Fazla değişkenlik göstermekle beraber daha çok, mutlu, etraftan saygı gören insanlar tarafından da sevilen, hatta zeki kişileri seçerler. Avın yeteneği ve konumu ne kadar fazla işe işin sonunda sağlanan ego ve alınan haz o kadar büyük olacaktır.