Sıklıkla Kullandığımız Otomatik Düşünceler

Merhaba arkadaşlar size otomatik düşüncelerimizi nasıl yakalayabiliriz? Nedir, ne değildir, diye biraz bilgi verdikten sonra sıklıkla kullandığımız 10 adet otomatik düşüncelerden bahsedeceğim.

Otomatik düşünce nedir? Nasıl ifade edebiliriz?

Aklımızdan geçen düşüncelerimiz duygularımıza yön verir. Birtakımını yakalaması oldukça güçtür. Otomatik düşünceler genellikle gerçekleşmesi düşük, çoğunlukla kötü ve ekstrem fikirlerdir. Aklımızdan geçen düşünceler, soru formatında olabilir. Bu durumda zihnimizden geçen soruya "niye" sorusunu sorarak doğru ifade elde edebiliriz.

Peki otomatik düşünceleri nasıl yakalayabiliriz?

Otomatik düşüncelerin farkına varmasak da, duygularımızdaki değişimleri çok daha kolay yakalayabiliriz. Duygularımızın değiştiğini veyahut vücudumuzda fiziksel bir değişiklik olduğunu fark ettiğimizde, o an aklımızdan geçen düşünceleri düşünerek, otomatik düşüncelerimizi yakalayabiliriz.

1) Keyfi çıkarsama (kel alaka)

Yaşadığımız olaylardan o sonucu destekleyen herhangi bir kanıt olmaksızın veyahut aksine bir kanıt olmasına karşın tam ilgisiz veya tam tersi bir sonuç çıkarmasıdır.

Örneğin arkadaşımızın olumlu ve destekleyici sözlerini ilgi yerine acıma belirtisi olarak görme.

"Bana acıdığı için ilgileniyor"

"Beni adam yerine koymuyor"

2) Hep ya da hiç biçimde düşünme (siyah beyaz veya ikili düşünme)

Her türlü deneyimi ve yaşantının iki aşırı uçtan birisi gibi değerlendirilmesi söz konusudur. Bir şey ya tam olmuştur ya da hiç yoktur; bu iki uç arasında yer alan noktalar görülmez.

"Beni eleştiriyorsa beni sevmiyor demektir"

3) Geleceği okuma (kehanetçilik)

Gelecekte olacak olayları ön görme. Bununla çok benzer olan bir diğer düşünce özelliği; felaketleştirmedir. Felaketleştirme, olması muhtemel düşünceleri hesaba katmadan geleceği olumsuz olarak öngörmedir.

"Asla başarılı olamayacağım"

"işi yetiştiremedim kesin kovacak"

4) Duygusal çıkarım

Kişinin kendisine veya diğerlerine genel etiketler yapıştırmasıdır.

" yaptığım şeyler var ama öyle hissediyorum ki ben başarısız biriyim."

7) Küçümseme veya büyütme

Bir şeyi olduğundan çok büyük veya çok küçük görme. Bu düşünce hatasında kişi yaptığı işleri küçümser ve değersizleştirir.

"Bu yazılıdan 80 aldım, çok kötü bir not"

6) Meli-malı ifadeler

Kişinin kendisinin veya diğerlerinin nasıl davranması gerektiği konusunda sabit fikirleri olması ve bunların gerçekleşmemesi halinde kötü sonuçları abartmasıdır.

"Hiç hata yapmamalıyım"

7) Ya olursa

Sürekli kişinin kendisine ya olursa sorusunu sorması ve verdiği cevaplarda tatmin olmamasıdır.

" Ya ilaç dokunursa"

8) Aşırı genelleme

Kişinin bir veya birkaç olaya bağlı olarak tüm durumları kapsayan sonuçlar çıkarmasıdır.

"Benimle hiç kimse ilgilenmeyecek ve sevmeyecek"

9) Kişileştirme

Her şeyi kendimizle ilgili görmek.

"Ben varım diye gelmedi"

10) Seçici soyutlama (zihinsel filtreme)

Belli bir ortamın veyahut bağlamın genelini yok farz ederek bir detayı öne çıkarıp durumun daha belirgin yönlerini göz ardı etmek ve bütün bu olayı bu ayrıntı ile tanımlamaktır.

"Yeni tuttuğu bir evde ufak bir aksaklık görmesi nedeniyle bu evi tutmamalıydım demesi"