Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi

Günümüzde kullandığımız hemen hemen bütün elektronik aygıtlar artık yazılım içermektedir. Bu yazılımların oluşturulduğu bilgisayarlar, üretildikleri yıllardan bu yana önemini her zaman korumuştur. Bilgisayarlar, sadece oyun oynamamız ya da film izlememiz için tasarlanmamıştır. 1969'da Ay'a ilk ayak basan Apollo 11 mürettebatının fırlatma işlemleri ve planlaması bilgisayar tarafından yapılmıştır. Uçakların seyahati ve gökyüzünde birbirleriyle çarpışmaması için yapılan radar kontrolleri de bilgisayar üzerinden gerçekleştirilmektedir. Artık üretilen hemen hemen bütün ürünler, bilgisayar üzerinden kontrol edilip yönlendirilmektedir.

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi

Gerek eğlence gerekse iş için bu kadar kolaylık sağlayan bilgisayarların içindeki bileşenleri, çalışma şeklini ve birbirleriyle olan etkileşimlerini hiç merak ettiniz mi? Bu Bence'mde size bilgisayar çalışırken içindeki bileşenlerin görevlerinden ve birbirleriyle olan iletişiminden bahsedeceğim.

İşlemci - CPU (Central Processing Unit)

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi

CPU, Türkçe açılımıyla Merkezî İşlem Birimi, bilgisayarın tüm matematiksel işlemlerinin gerçekleştirildiği bileşendir. Komutların yerine getirilebilmesi için işlemciye çok sayıda elektrik sinyalleri gönderilir ve bu sinyaller işlemcideki milyonlarca transistörden geçmektedir. Milyonlarca transistörden geçen bu işlemler; toplama, çıkarma, çarpma, bölme gibi matematiksel işlemlere dönüştürülmektedir. Bilgisayarın yapacağı tüm hesaplamalar işlemci üzerinde gerçekleştirilir ve verilen komut uygulanır. Bu yüzden işlemci, bir nevi bilgisayarın beynidir.

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi

İşlemciler, bir kibrit kutusunun kare şeklindeki ebatlarına yakın boyuttadırlar. Anakart üzerinde kendileri için ayrılmış özel bir alana monte edilmektedirler. Bir bilgisayarda birden fazla işlemci olamaz ve anakart üzerinde işlemci yuvası üretici firmanın işlemcisine göre değişiklik gösterebilir. İşlemci üreten iki firma vardır: AMD ve Intel. AMD işlemcilerde, işlemcilerin pinleri üzerindeyken, Intel işlemcilerde anakartın üzerinde yer almaktadır. İşlemciler, zaman geçtikçe daha da güçlenmektedirler. İlk üretildikleri zamanda 10 MHz'de çalışabiliyorken günümüzdeki işlemciler 5300 MHz (5.3 GHz)'e kadar çıkabilmektedir. Hatta hız aşırtmayla 7000 MHz'ı gören işlemciler de mevcuttur. Fakat işlemcinin frekans yükseltmesi performansını artırsa da sıcaklık sorununu da beraberinde getirmektedir. İyi soğutulmayan bir işlemci, ısısını düşürmek için frekans kısmak zorunda kalacak bu da uygulamalardaki performansını düşürecektir.

Ekran Kartı - GPU (Graphics Processing Unit)

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi

GPU, Türkçe açılımıyla Grafik İşlemci Birimi, en yaygın kullanılan ifadeyle ekran kartı, grafiksel sistemlerin en önemli parçalarından biridir. Temel amacı, hızlı matematiksel işlemler yaparak görüntü oluşturmaktır. Bu yüzden en temel görevlerinden birisi de ekrana görüntüyü aktarmaktır. Ekran kartı takılı olmayan bir bilgisayarda ekrana görüntü gelmesi söz konusu değildir. Fakat bazı işlemcilerin içerisinde APU yani dahili ekran kartı olduğundan, bu işlemcilerin takılı olduğu sistemlerde ekran kartı olmadan da ekrana görüntü gelmektedir.

Soğutma tasarımına göre bazı ekran kartları 1, 2 veya 3 fanlı olabilmektedir.
Soğutma tasarımına göre bazı ekran kartları 1, 2 veya 3 fanlı olabilmektedir.

Ekran kartı, monitör üzerinde görüntü elde etmenizin yanı sıra, oyun ve çeşitli yazılımlarda performans elde etmenize olanak sağlar. Genelde grafiksel uygulamalar ve oyunlar için yüksek işlem gücü olan ekran kartları tercih edilir. Ekran kartının çizdiği görüntüler, hesaplanması için işlemciye aktarılır. Ekran kartı güçlüyse çizeceği kare sayısı daha fazla olduğundan, işlemcinin de bu kare sayılarını hesaplayabilmesi gerekir. Dolayısıyla ekran kartının güçlü, işlemcinin zayıf olduğu bir sistemde ''darboğaz'' dediğimiz durum ortaya çıkmaktadır. Örneğin; darboğaz söz konusu olduğunda ekran kartı saniyede 150 görüntü oluşturabiliyor ama işlemci saniyede en fazla 100 görüntü işleyebiliyorsa ekran kartı 150 görüntü yerine 100 görüntü çizmek durumunda kalacaktır. Bu da daha düşük performansta çalışmak zorunda olduğu anlamına gelmektedir.

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi

Ekran kartları da hemen hemen işlemcilerle aynı boyuta sahiplerdir. Ancak çok daha güçlü olduklarından ve bellek ihtiva ettiklerinden daha fazla güç beslemesine ihtiyaç duyarlar. Bu yüzden ekran kartları boyutları, soğutma bloklarıyla 35 cm kadar uzunluğa sahip olabilmektedir. İki ekran kartı üretici firma vardır: AMD ve Nvidia. Üretilen ekran kartları, Asus, MSI, Gigabyte, Sapphire vb. firmalar, bu ekran kartları üzerinde özel soğutmalı bloklar ekler ve üretir. Ekran kartının saat hızı ve soğutma performansı bu markaların tasarımına göre değişiklik gösterebilir. Bu yüzden her ekran kartı aynı görünüme sahip değildir. Bazı ekran kartları tek fanlı olurken bazı ekran kartları üç fanlı olabilmektedir. Bu, ekran kartının ne kadar güçlü olduğuyla da ilişkilendirilebilir.

Bellek - RAM (Random Access Memory)

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi

Bilgisayarlardan ziyade telefonlarda da sık sık karşımıza çıkan RAM'in, Türkçe açılımı Rastgele Erişimli Bellek'tir. Bellekler, bilgisayara tek, çift, dört hatta anakartın desteklemesine bağlı olarak 8 adet olmak suretiyle takılabilir. Bellekler, bilgisayarlardaki programları ''geçici'' olarak depolayan bir bileşendir. Burada bellekleri hard disklerle karıştırmamak gerek. Çünkü belleklere kaydedilen bilgiler, bilgisayarı kapattığınızda ya da mevcut uygulamadan çıkış yaptığınızda silinmektedir. Bilgileri anlık olarak depolayan ancak bu işlemleri çok hızlı bir şekilde gerçekleştiren bellekler, internet erişimi, film, oyun ve birçok uygulamayı kullanırken daima aktif hâldedir. Ancak bu uygulamalar kapatıldığında bellekler üzerindeki bilgiler anında silinmektedir. Dolayısıyla bellekler, sürekli olarak bir konuyla ilgilenmezler.

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi

Bellekler, bilgisayarın ihtiyaç duyabileceğini düşündüğü her türlü bilgiyi depolar ve ihtiyaç hâlinde anında iletir. Bu sayede bir uygulama üzerindeyken sürecin kesilmeden devamlı olarak ilerlemesine olanak sağlar. Bellekler, kapasite, hız ve gecikme değerleriyle birbirinden ayrılırlar. Eğer bilgisayarın mevcut bellek miktarı 8 GB ve kullanılan uygulama 8 GB'ın üzerinde bir çalışma performansı istiyorsa bellek yetersiz kalacak ve uygulamada yavaşlık söz konusu olacaktır. Ayrıca MHz cinsinden değerleri ne kadar yüksekse bellekler de o kadar hızlı çalışacak ve performansı artacaktır.

HDD - SSD (Hard Disk Drive - Solid State Drive)

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi

HDD, yaygın kullanılan tabirle hard disk, bilgisayardaki verileri depolamaya ve gerektiğinde kullanılmasına imkân sağlayan bileşendir. Veriler, hard disk üzerine kayıt edilirken mıknatıs mantığıyla hareket eder ve okuma yazma kafalarının hareket etmesiyle çalışır. Bilgisayara yeni kaydedilen veriler, hard diskin manyetik ortamında yazılarak kaydedilmektedir. İşletim sistemi, oyunlar, fotoğraflar, videolar ve çeşitli uygulamalar bu depolama biriminde saklı tutulur. Söz konusu uygulamaların çalıştırılabilmesi için yüklü oldukları hard diskin de sorunsuz çalışması gerekmektedir.

Bir M.2 SSDnin uzunluğu işaret parmağı kadardır.
Bir M.2 SSD'nin uzunluğu işaret parmağı kadardır.

Teknolojinin ilerlemesiyle çok daha hızlı okuyup yazabilme özelliğine sahip SSD'ler üretildi. Çok daha ufak boyutlara sahip olmalarına rağmen çok daha hızlı okuyup yazabilmeleri ayrıca hard disklere nazaran okuma yazma sırasında ses çıkarmamaları sebebiyle tercih edilmektedirler. Bir hard disk, saniyede ortalama 150 megabayt okuyup yazabiliyorken, bazı SSD'ler saniyede 6000 megabaytın (6 GB) üzerinde okuma yazma değerlerine ulaşabilmektedir. Bu da o depolama aygıtına yüklü uygulamaların çok daha hızlı bir biçimde çalışacağı anlamına gelmektedir. Bir uygulamanın hatta işletim sisteminin çalıştırılabilmesi için bu depolama birimlerinden herhangi birine yüklü olması şarttır.

Anakart - Motherboard

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi

Anakart, bilgisayarların yanı sıra cep telefonları, fotoğraf makineleri ve televizyon gibi elektronik cihazlarda da bulunan, bileşenlerin bir araya toplanması ve bu bileşenlerin birbirleriyle iletişim hâlinde olmasını sağlayıp koordineli biçimde çalışmasını sağlayan parçaya denir. Her elektronik ürünün anakartı farklıdır. Bilgisayar anakartları, ATX, Mini ATX, Micro ATX gibi farklı boyutlara sahip olup yukarıda sıraladığım işlemci, ekran kartı, bellek ve M.2 SSD'nin monte edildiği parçadır. Anakart, üzerinde takılı bu bileşenlere güç kaynağından çektiği elektriği olması gerektiği şekliyle her bir parçaya dağıtır. Dolayısıyla cihazdaki tüm bileşenlerle iletişim hâlindedir ve devamlı veri akışı sağlamaktadır. Bileşenlerin çalışabilmesi için anakarta monte edilmeleri şarttır.

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi
  • 1- İşlemcinin (CPU) monte edildiği kısım.
  • 2- Belleklerin (RAM) monte edildiği kısım.
  • 3- Ekran kartı (GPU) monte edildiği kısım.
  • 4- M.2 SSD'nin monte edildiği kısım.

Kırmızı daire içine aldığım kısımlar, yukarıda sıraladığım bilgisayar bileşenlerinin monte edildiği kısımlardır. İşlemci için bir bilgisayara birden fazla işlemci takılamayacağını belirtmiştik. Ancak bir bilgisayara birden fazla ekran kartı takılabilir. Bu yüzden birçok anakartta birden fazla ekran kartı slotu yer almaktadır.

Güç Kaynağı - PSU (Power Supply Unit)

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi

Elektronik cihazlar çalışmak için elektriğe ihtiyaç duyarlar. Cep telefonları, tablet, fotoğraf makineleri ve dizüstü bilgisayarlarda bataryaya doldurulan elektrik, prize takılı olmadan cihazı belli bir süre çalıştırabilmektedir. Masaüstü bilgisayardaki bileşenlerin çalışabilmesi içinse prizden gelen elektriğin devamlı olarak anakarta iletilmesi gerekmektedir. Bu görevi üstlenen bileşen de güç kaynağıdır. Güç kaynağının anakarta gerekli elektriği sağlaması için CPU, 24 pin gibi kabloların bağlantısının yapılması gerekir. Ekran kartının güç bağlantısı, PCIe kablosuyla ekran kartına takılır. Güç kaynağı, prizden elektriği çekerek anakarta verir. Anakart, takılı olan bileşenlerin ihtiyacı olduğu kadar elektriği bileşenlere dağıtır. Güç kaynakları çeşitli sertifikalara sahip olabilmektedir. Örneğin; bir güç kaynağı 750 Watt'a kadar güç çekebilse de eğer bilgisayar anlık olarak 150 Watt tüketiyorsa 150 Watt'a yakın bir elektrik çekecektir. Bilgisayarın ihtiyacı olan elektriğe en yakın değeri sunan güç kaynaklarındaki sertifikalar da şu şekildedir: Plus, Bronze, Silver, Gold, Platinium ve Titanium. Titanium sertifika, bilgisayarın ihtiyacı olan elektriğe en yakın elektriği verip elektrik faturalarının kabarmamasında en çok payı olan sertifikadır.

Bileşenlerin Birbirleriyle Olan Etkileşimi

Anakart üzerindeki veri iletişim yolları
Anakart üzerindeki veri iletişim yolları

Öncelikle, bilgisayarın güç tuşuna bastınız ve güç kaynağı prizden gerekli elektriği çekip anakarta sağladı. Anakart, bilgisayarın açılması için güç kaynağından aldığı elektriği bileşenlere dağıttı. Ekran kartı, ekrana görüntüyü verdi ve işletim sisteminin kurulu olduğu HDD ya da SSD sayesinde Windows yüklenmeye başladı. Derken bilgisayar açıldı. Bir yandan RAM, anlık olarak uygulamaları hafızasında depoluyor ve kullanılması muhtemel olanları iletiyor. Bir yandan, işletim sisteminin ve çalıştırılan uygulamaların yüklü olduğu HDD veya SSD sürekli okuma ve yazma hâlinde. Ekran kartı çizdiği görüntüleri işlemciye aktarıyor ve işlemci milisaniyeler içerisinde görüntüleri milyonlarca transistör sayesinde hesaplayıp işliyor. Ancak bu işlemler, o kadar kısa süre içerisinde yapılıyor ki siz fark etmiyorsunuz bile. Ağır yük gerektiren uygulamalar kullanıldığında, bileşenlerin ihtiyacı olan güç artacağından güç kaynağı prizden daha fazla elektrik çekmeye başlıyor. Bilgisayarınız, her bir işlem için milyonlarca hesaplama yaparken, siz doya doya filminizi izleyebiliyor, Adobe Premiere programı sayesinde çayınızı yudumlayarak videolarınızı düzenleyebiliyor ve oyun oynayabiliyorsunuz.

Bilgisayarınızın Nasıl Çalıştığını Öğrenin: Bilgisayar Bileşenlerinin Temel Görevleri Ve Birbirleriyle Olan Etkileşimi
15
20
Görüşünü yaz
Kapat

En İyi Erkek Görüşü

  • MiniP
    güzel bir bilgilendirme tavsiye ediyorum nasil şaçiniza yüzünüze bakiyorsaniz bilgisayariniza bu şekilde denli bilgiyi yer edinmekde önemli
    Görüş hala geçerli mi?

En İyi Kız Görüşü

  • Gizli Üye
    Çok karışık bir yapı ama açıklayıcı anlatmışsın. Teşekkürler.
    Görüş hala geçerli mi?

Diğer Görüşler İçin Aşağı Kaydır

Kızlar & Erkekler Ne Diyor

1419
  • Hüseyin_33
    Bu konuda blr sorum var.
    Online oyunların SERİAL numarası hangi bilgisayar donanımına göre belirleniyor?
    @Ütü-Masası
    • Oyunlarda PC, Playstation ve Xbox için farklılık gösterir sadece. PC oyunu ise hangi sistemde kullanılacağının pek önemi yok. Seri numaraları her bilgisayar için uyumludur. Ancak Steam, Origin, Epic Games gibi oyun platformlarından alınan oyunlarda seri numarası artık girilmiyor, gerek de yok zaten.

    • MTA seriali var ama hangi donanıma bağlı?

    • MTA serial'de ban mı yedin, depolama birimine bağlıdır diye biliyorum

    • Hepsini Göster
  • Okulda bunu anlattıklarında sunu demiştim... düğmeye basarım açılmazsa umrumda değil açılırsa severim... Bununla ugrasmam
  • AdilOlmayanYıldırım
    artık yerini genel olarak laptoplara bırakıyorlar
    ama kasa toplamak ayrı bir keyiftir
  • yaseminaydin
    bu kadar kapsamlı bilgiye sahip değildim okurken insan beyninin nelere kadir olduğunu düşünmeme yaradı
  • Denizdibindeinciiii
    Teşekkürler güzel bilgi herkesin öğrenmesi gereken bilgi bende bir bilgisayarcı olarak beğendim..😀
  • zirve_yolculuğu
    bunları merak eden çok az. düğmeye basıyorsun ve çalışıyor😂😂
  • Uzakadamm
    Nasıl çalıştığını anlamak güzel bunun yanında işlemci mimarileri ve nasıl çalıştığını anlatan bilimsel yazılara yer verirsek süper olur
  • Isimyokyokk
    Guzel ve yararli olmus ama benim pek ilgim yoktu:))
  • HayalsizDasporav
    Kanka bunu da bilmeyen yaşamasın ya :)
  • çok güzel anlatmışsın
  • Pikacuuuuuuuup
    Emeğine sağlık
  • Alkız
    Emeğine sağlık
  • Haunters
    Bilgilendirici paylaşım eline emeğine sağlık
  • Shadoww1
    Güzel bilgiler. Teşekkürler 🙂
  • faydalı paylaşım √
  • Pleurer
    Keşke pc olsaydı elimde ühü
  • fonojetik
    beynimi hissetmiyorum
  • Kastellorizo
    Wow. Işık saçmaya başladım...
  • Maşallah :D
    Ellerinize Sağlık :D
  • Gergous
    Ne işime yarayacak bro :)
  • benbendeğilimartık
    Biglendirme için teşekkürler, emeğine saygı.
  • Eline sağlık güzel olmuş
  • Jöh06
    Güzel bilgilendirme teşekkürler
  • ArdaRessam0
    Bilgisayar pek kullanmıyorum ya artık
  • beyzZa_35
    Bn alamam ole seylerden ama gyzel yazi olmus
  • sariyerlizafer
    Eline sağlık güzel olmus
  • Tgpwr
    Faydalı olmuş teşekkürler
  • Mervw394
    Düzgün olsun yeter
  • Gizli Üye
    İşlemci - CPU (Central Processing Unit) onemli
  • Gizli Üye
    Çok detaylı güzel anlatmışsın. Eline emeğine sağlık
  • Gizli Üye
    Bilgisayar kullanmayı detaylı olarak bilmeyen tek ben miyim😑
  • Gizli Üye
    Güzel, faydalı bilgiler
  • Gizli Üye
    Faydalı
YÜKLENİYOR...