Sokrates'in demokrasi ile ilgili sözlerini hiç okudunuz mu?

Sokrates, Antik Yunanistanda yaşamış bir filozoftur. Antik Yunanistan, demokrasiyi ilk kez bulmuş ve kullanmış uygarlıktır. Sokrates bir çok konuda konuşmuş bir filozof olmasının yanında, demokrasi ile ilgili sözleri özellikle çok çarpıcıdır:

Demokrasi, bir eğitim işidir. Eğitimsiz kitlelerle demokrasiye geçilirse oligarşi (küçük bir güruhun egemenliği) olur. Devam edilirse demagoglar (halkın milli ve dini duygularını istismar edenler) türer. Demagoglardan da diktatörler çıkar.

Demokrasi despotluğa dönüşür.

Demokrasinin esas prensibi, halkın egemenliğidir. Ama milletin kendini yönetecekleri iyi seçebilmesi için, yetişkin ve iyi eğitim görmüş olması şarttır. Eğer bu sağlanamazsa demokrasi, otokrasiye geçebilir. Halk övülmeyi sever. Onun için, güzel sözlü demagoglar, kötü de olsalar, başa geçebilirler. Oy toplamasını bilen herkesin, devleti idare edebileceği zannedilir.

Devlet işleri, devlet içinde idare edenlerle idare edilenlerin yönetime katılmasıyla gerçekleşir.

Devlet işleri içten gelen bir sevgi, edep ve kamil akıl ile yürütülmezse onun sonu çöküş ve yok oluştur.

İktidar, iktidara düşkün olmayan ve iktidardan gelecek yararlara ihtiyacı bulunmayanlara verilmelidir.

İnsanoğlu, bilgeliği sevenler siyasi gücü ellerine alana kadar veya siyasi gücü ellerinde tutanlar bilgeliği sevene kadar problemlerin bittiğini görmeyecek.