Kimsenin Bilgisi Olmadığı Ama Herkesin Fikri Olduğu Konu : Başkanlık Sistemi Nedir?

Günümüzde en çok tartışılan konu Başkanlık sistemi , kimine göre ''kurtuluş'' iken kimine göre ''padişahlık'' olarak yorumlanıyor.Bu bencemde , sorularla birlikte merak edilen her şeyi cevaplamaya çalışacağım.Ama ilk önce , hükümet sistemlerini kısa bir şekilde kendi tablomla özetleyeyim.

Kimsenin Bilgisi Olmadığı Ama Herkesin Fikri Olduğu Konu : Başkanlık Sistemi Nedir?

Başkanlık sisteminin tanımı nedir?

Devlet yönetiminde tek bir kişinin başkanlığında hükümet etme ve devleti yönetme esasına bağlı siyasi sistemdir.

Bir başka tanıma göre ise ; yasama , yürütme ve yargı organları arasında kesin bir ayrıma ve dengeye dayanan , yasama ve yargı organlarının demoktratik denetimi içinde ,yürütmenin iktidar olanaklarını genişleten bir hükümet sistemidir.Bu tanımdaki unsurları aşağıda tek tek inceleyeceğim.

Başkanlık sisteminin özellikleri nelerdir?

*Yürütme organı tek kişiliktir.Yani , bir organ şeklinde değil , birey şeklindedir.Ve bu kişi , halk tarafından seçilir.

*Seçilen bu başkan , yasamanın güvenine dayanmaz.Yani , bizdeki güvenoyu sistemi burada geçerli değildir.

Yukarıdaki iki özellik , bir başkanlık sisteminin olmazsa olmaz özelliğidir.Bundan sonraki özelikler ise değişiklik gösterebilir.

*Başkan , yasama organını fesh edemez.Parlementer sistemde yürütmenin yasamayı fesh etmeyi talep etme hakkı vardır.

*Aynı kişi , hem yasamada hem yürütmede yer alamaz.Tablomda da açıkladığım üzere , başkanlık sisteminin diğer bir adı sert kuvvetler ayrılığıdır.Ki adından da anlaşılacağı üzere , aynı kişi hem yasamada hem yürütmede olamaz.

*Başkan , yasama organının çalışmasına katılamaz.Bizim anayasamız ise cumhurbaşkanına bizzat yasama görevleri verir.Örnek olarak ;

Anayasamızın 104. maddesine göre cumhurbaşkanının;

-Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde açılış konuşmasını yapmak,

-Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni gerektiğinde toplantıya çağırmak,

-Yasaları yayımlamak,

-Yasaları yeniden görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne geri göndermek,

-Anayasa değişikliklerine ilişkin yasaları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunmak,
-Yasaların, kanun hükmündeki kararnamelerin,Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün, tümünün ya da belirli kurallarının Anayasa'ya biçim ya da esas yönünden aykırı oldukları gerekçesi ile Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açmak,
-Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar vermek , sayılabilir.

Başkanlık sisteminde yasama ile yürütme arasındaki etkileşim araçları

Her ne kadar adı '' sert kuvvetler ayrılığı'' da olsa , yasama ve yürütme arasında bir paslaşma görülmektedir.Ama bunları burada tek tek açıklamayacağım.Neler olduğunu söyleyip geçeceğim.Yürütmeye ait etkileşim araçları ; atamalar , milletlerarası antlaşmaları onaylamak , meclis araştırması ,bütçe , mesaj(kanun teklif etme) , veto.Yasamaya ait etkileşim aracı ise ; suçlamadır.

Başkanlık sistemiyle yönetilen devletler ile 2015 yılı verilerine göre gelişmişlik düzeyleri

Başkanlık sistemiyle yönetilen birçok ülke mevcuttur.Şimdi onları bir inceleyelim.Parantez içerisine yazdıklarım , 2015 yılı yapılan analiz ile gelişmişlik sıralaması (188 ülke arasında)


Afganistan (171)
Amerika Birleşik Devletleri (8)
Arjantin (40)
Azerbaycan (78 )
Beyaz Rusya (Belarus) (50)
Bolivya (119)
Brezilya (75)
Dominik Cumhuriyeti (101 )
Endonezya (110)
Ekvador (88)
El Salvador (116)
Filipinler (115)
Guatemala (128)
Güney Kore (17)
Haiti (163)
Honduras (131)
İran (69)
Kazakistan (56)
Kenya (145)
Kıbrıs Cumhuriyeti (Rum Kesimi (33))
Kolombiya(97)
Kosta Rika (69)
Liberya (177)
Meksika (74)
Nikaragua (125)
Nijerya (152)
Panama (60)
Paraguay (112)
Peru (84)
Seyşeller (64)
Sierra Leone (181)
Sudan (167)
Surinam (103)
Şili (42)
Tanzanya (151)
Türkmenistan (109)
Uganda (163)
Uruguay (52)
Venezuela (71)
Zambiya (139)

Bir de akıllara en çok takılan 'eyalet' konusu var.Yukarıdaki ülkeleri bir de eyalet açısından inceleyelim.

Eyalet sistemi olarak bilinen şey aslında federe devlet-federal devlet konusudur.Günümüzde en iyi örnek Amerika Birleşik Devletleridir.

Yukarıdaki devletlerden ; Amerika Birleşik Devletleri , Arjantin , Meksika ,Nijerya ,Sudan ve Venezuela federe-federal devlet yapısı görülür.

Olabildiğince ayrıntıya girmeden ve kolay anlaşılabilecek şekilde yazmaya çalıştım.Okuduğunuz için teşekkür ederim.

Bir önceki bencem olan '' OHAL nedir? '' bencemi okumayı unutmayın ^_^

Kimsenin Bilgisi Olmadığı Ama Herkesin Fikri Olduğu Konu : Başkanlık Sistemi Nedir?

Kimsenin Bilgisi Olmadığı Ama Herkesin Fikri Olduğu Konu : Başkanlık Sistemi Nedir?
Cevapla