Gündemi Meşgul Eden Soru: Dolar Neden Yükselir?

Döviz kuru

Döviz kurunun ne demek olduğunu muhtemelen biliyorsunuzdur. Bir birim yabancı ülke parasının yerli para cinsinden ifadesine döviz kuru denir. Örneğin 1 doların 4 lira olması demek, 1 doların alım gücünün 4 adet Türk lirasına eşit olduğu anlamına gelir.

Peki 1 dolar bir gün 4 lira ediyorken ertesi gün 4.5 lira edebiliyor?

Dolar ve Türk lirasının değerleri sürekli değişir. Bu değişime pek çok şey sebep olur. Ancak en önemli unsur ekonomideki dolar arzı ve dolar talebidir. Doların değeri; etrafta ne kadar dolar bulunduğuna ve insanlar tarafından ne kadar talep edildiğine bağlıdır. Bir ülkede dolara olan talep arttığında yani çok sayıda insan dolar satın almak istediğinde, ekonomide dolar miktarı azalır. Nasıl ki sayısı az olan ve herkesin sahip olmak istediği şeylerin değeri artıyorsa işte doların değeri de aynı sebepten artar.

Bunun tam tersi de geçerlidir. İnsanlar ellerindeki dolarları Türk lirasına çevirdiklerinde dolara olan talep azalır. Bu durumda ekonomide dolar miktarı arttığı, piyasada dolar bulmak kolaylaştığı için de doların değeri düşer.

İhracat:

İhracat yaptığımızda ülke içinde ürettiğimiz şeyleri yurt dışına satarız ve karşılığında dolar, euro gibi dövizler alırız. İhracat ya da yurt dışından borç alarak ülkeye döviz girmesi piyasadaki döviz miktarını arttırır, bu da dövizin değerini düşürür.

İthalat

Öte yandan ithalat yaparak başka ülkelerden mal alırsak o ülkenin parasına yani dövize ihtiyaç duyarız. Bu durumda da ülke içindeki döviz miktarı azalır ve döviz azaldığı için de değeri artar.

Unutmayın!

Sayısı az olan bir şeye herkes sahip olmak istediğinde o şeyin fiyatı, ona en çok sahip olmak isteyen kişinin vermeye hazır olduğu fiyattır.

Doların artıp azalmasına sebep olan bir diğer unsur da merkez bankasının Türk lirasına verdiği faiz ve ABD merkez bankasının dolara verdiği faizdir.

Merkez bankası Türk lirasına verdiği faizi yükseltirse, insanlar daha fazla getiri elde etmek için ellerindeki dolarları Türk lirasına çevirerek bankalara yatırırlar. Türk lirasının getirisi yüksek olduğu için Türk lirasına olan talep artar. Bu durumda dolar talebi azalır ve sonuç olarak doların değeri düşer. Bu merkez bankasının kura yaptığı bir etkidir. Zaten haberlerde de duyarsınız; "Yükselen kurlara karşılık olarak merkez bankası faizleri yükseltti".

Öte yandan ABD merkez bankası FED dolara ödediği faizi arttırırsa, bu durumda da Türkiye'deki yabancı yatırımcılar ve dolar sahipleri daha yüksek getiri almak için paralarını o ülkeye götürürler. Bu durumda ekonomide dolar azalır, dolar talebi artar ve sonuç olarak da doların fiyatı yükselir.

Enflasyon beklentisi

Eğer insanlar enflasyonun yükseleceğini düşünüyorsa ellerinde Türk lirası tutmazlar. Çünkü yarın ellerindeki paranın alım gücünün düşeceğini düşünerek paralarıyla dolar alırlar.

Gördüğünüz gibi sebep her zaman benzer. Doların değeri; doların piyasada ne kadar bulunduğuna, ne kadar talep gördüğüne ve gelecekte insanlara alternatif seçeneklere göre daha çok kazandırıp kazandırmayacağına bağlıdır.

Okuduğunuz için teşekkürler...