Türkiye'de Pilot Olabilmek İçin Gereken Şartlar Ve İzlenilmesi Gereken 4 Yol

Doktor olmak için tıp fakültelerinden, avukat ya da hâkim olabilmek için hukuk fakültelerinden, mühendis olabilmek için mühendislik fakültelerinden mezun olmak gerekir. Bunlar en bilindik olanlarıdır. ''Peki pilot olmak için hangi fakülteden mezun olmamız gerekiyor? Pilotluğun bir okulu var mı?'' tarzında sorular hemen hemen birçok kişinin merak ettiği konular. Türkiye'de pilot olabilmenin tam 4 yolu vardır. Bunları sizin için araştırdım ve şimdi de o 4 yolun nelerden ibaret olduğuna ve hangi şartları koştuğuna bir göz atalım.

1) İstanbul Hava Harp Okulu'nu bitirmek.

Öncelikle ne pilotu olacağınıza karar vermeniz gerek. Türkiye'de pilot olabilmenin yollarından birisi İstanbul'da bulunan Hava Harp Okulu'nu bitirmektir. Her yıl puanları değişen ve LYS (Lisans Yerleştirme Sınavı)'nin matematik-fen ağırlıklı bölümünden istenilen puanı almanız durumunda başvuru yapabilirsiniz. Başvuru aşamasında sadece istenilen puanı almanız yetmiyor. Evli veya nişanlı olmamakla beraber herhangi bir terör örgütü; DAEŞ, PKK, FETÖ, IŞİD ile alakanızın bulunmaması, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine propaganda girişimleri ve askerlikten soğutma, disiplin ve ahlaki açıdan herhangi bir suçunuzun olmaması gerekiyor. Ayrıca okulun sınır koyduğu sağlık kriterlerini karşılamamanız durumunda başvurunuz geçersiz sayılıyor. Meselâ göz bozukluğu ve erkeklerin 170 cm'den kısa, 190 cm'den uzun olması gibi.

Eğitim süreci nasıl?

4 yıl mühendislik ağırlıklı eğitim aldıktan sonra uçuş testlerine eğitim verilir. Herhangi bir sağlık sorunu ya da akademik başarısızlığın yaşanmaması ve tüm testleri geçme durumunda Türk Silahlı Kuvvetlerinde ''üsteğmen'' rütbeyle pilot olarak göreve başlayabilirsiniz. Dilerseniz helikopter pilotu, dilerseniz uçak pilotu olabilirsiniz. İstanbul Hava Harp Okulu sadece subay pilot yetiştirmek üzere kurulmuştur. Kara Kuvvetlerinde olmak istenlerin Ankara Kara Harp Okulu'nu bitirmeleri gerekir. Türk Silahlı Kuvvetlerinde pilot olarak bir süre görev yaptıktan ya da emekli olduktan sonra hava yolu taşımacılığına geçebilirsiniz. Ki günümüzde Türkiye'deki hava yolu şirketlerinde çalışan pilotların bazıları Hava Harp Okulu'ndan gelmedir. Fakat geçiş yapmayıp Hava Kuvvetlerinde kalmayı tercih ederseniz, ''orgeneral'' rütbeyle hava kuvvetleri komutanı olmaya kadar yolunuz vardır.

Okula girmek için yaş sınırlaması var mı?

Hava Harp Okulu'na girebilmenin şartları arasında istenilen puanı alma kriteri olduğunu söylemiştik. Sicil kaydı ve sağlık kriterleri dışında yaş sınırlaması da var. Hava Harp Okulu'na girebilmek için 20 yaşının üzerinde olmamak gerek. Ayrıca Hava Harp Okulu, 4 yıllık mühendislik fakültelerinin birinci sınıflarından yatay geçiş kabul etmektedir. 2013 yılında 80 pilot istifa etti ve 15 Temmuz 2016 Darbe Girişimi sonrası bazı pilotlar içeriye alındı. Yani Hava Kuvvetleri Komutanlığının pilot ihtiyacı var. Henüz üniversite sınavına girmemiş ya da mühendislik birinci sınıf okuyup pilot olmayı arzu edenlerin yatay geçiş ve giriş şartlarını detaylı araştırmalarını tavsiye ederim.

2) Üniversitelerin "pilotaj" bölümleri.

Türkiye'de Anadolu Üniversitesi, Atılım Üniversitesi, Okan Üniversitesi ve KKTC'deki Girne Üniversitesi'nde pilotaj bölümü bulunmakta. Anadolu Üniversitesi dışındaki üniversitelerden tam burslu ya da ücretli olarak eğitim alma hakkına sahipsiniz. Anadolu Üniversitesi ya da diğer üniversitelerin pilotaj bölümlerine girebilmek için LYS (Lisans Yerleştirme Sınavı)'nin MF 4 (matematik-fen) ağırlıklı bölümünden en az 492 puan almanız gerekli.

Okul bittikten sonra ne oluyor?

Okul bittikten sonra yaklaşık 1,5 yıl kadar uçuş eğitimi alınıyor ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün yaptığı sınava girerek diploma aldıktan sonra hava yolu şirketlerine başvuruda bulunabiliyorsunuz.

3) Uçuş okulları.

Türkiye'de 20 tane uçuş okulu var. Bu uçuş okulları belli bir ücret karşılığında ortalama 18 ay boyunca uçuş eğitimi veriyor. Burada yaş ve eğitim kısıtlaması yok. Lise mezunu olan herkes uçuş okullarında eğitim alabilir. Fiyatları alınan eğitime göre değişmekle beraber ortalama 300 ila 500 bin Türk lirası arasında değişkenlik gösteriyor. Burada eğitimini almak istediğiniz uçaklar için eğitim alıyorsunuz. Meselâ PPL tarzı uçaklar pervaneli uçaklar oluyorken, ATPL tarzı uçaklar hava yolu taşımacılığında kullanılan Boeing ve Airbus tarzı büyük uçaklar oluyor.

Uçuş okullarından birinde eğitim aldıktan sonra ne oluyor?

Uçuş okullarında eğitim aldıktan sonra hatta pilotaj bölümlerini bile bitirdikten sonra Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün yapacağı sınava girmeniz gerekir. Bu sınavdan 100 üzerinden 75 puan alırsanız sınavı geçmiş sayılır ve pilotluk belgesi almaya hak kazanırsınız. Bunu sürücü kursu gibi düşünebilirsiniz. Nasıl ki otomobil ehliyeti almak için sürücü kurslarına bir miktar para veriyorsunuz ve ardından Millî Eğitim Bakanlığının yaptığı sınava giriyorsunuz, bu da tam olarak onunla benzerlik göstermekte. Tek farkı siz otomobil ehliyeti değil, uçak ehliyet alıyorsunuz. Elinizde bulunan ATPL diploma ile hava yolu şirketlerine başvuruda bulunabilirsiniz. Çünkü bu belgeye sahip olmanız, ATPL tarzı uçakları kullanma potansiyeline sahip olduğunuzu gösterir.

4) THY'nin eğitim akademisi.

THY (Türk Hava Yolları) dünyada en çok noktaya uçuş sağlayan ve filosunu gitgide büyüten bir hava yolu şirketidir. THY, pilot ihtiyacını karşılamak için eğitim veriyor. 4 yıllık herhangi bir bölümden mezun olan bireyler, THY'nin şart koştuğu eğitim alma kriterlerini karşılaması durumunda başvuruda bulunabilir. Bu aşamada THY 500 bin Türk lirası civarında ücret talep eder. Eğer bunu karşılamayacaksanız, THY ile bir anlaşma yapıp pilot olduktan sonra 15 yıl boyunca THY'de mecbur görev yapma zorunluluğunu kabul etmek zorunda kalacaksınız. Bu 15 yıllık THY'de zorunlu çalışma sürecinde, talep edilen eğitim masrafı da her ay maaştan kesilecektir.

Bunlardan birini yerine getirirsem kesin pilot olur muyum?

Öncelikle pilot olmak için gereken bazı şartlar var. İngilizcenizin iyi bir düzeyde olması gerekir. Zaten hava yolu şirketlerine başvuruda bulunurken iki tür İngilizce sınavı sonucunuzu göstermeniz gerekir. İngilizce pilot için önemli çünkü havacılıkta ortak haberleşme İngilizce diliyle sağlanıyor. Tabii sadece bunlar değil, bazı şartlar da var. Bunlardan bazıları:

Ciddi boyutta bir sağlık sorununuzun olmaması gerekiyor.

Hava Harp Okulu'na giriş şartları arasında sağlık yönünden kusursuz olmanız gerektiği de vardır. Bu yönde gözlük takan bir kimse subay pilot olamaz, hatta boyu 190 cm'den daha fazla olan ya da vücudunda iz ve leke olanlar bile. Fakat hava yolu şirketleri Hava Harp Okulu kadar ağır şartlar koymuyor. Hava yolu şirketleri belli bir göz bozukluğuna kadar müsaade ediyor hatta boy-kilo ilişkisine de pek fazla takılmıyor.

Psikolojik testler.

Hava yolu şirketleri, pilot adaylarına Alman usulü bir test uygular. Bu testten en az %95'lik bir başarıyı yakalamanız gerekir. Testler arasında görsel hafıza ve üç boyutlu düşünebilme yetenekleri de var. Ki bunu, THY pilotluk eğitimi için başvuru yapan adaylara değil, bir firmadan başka bir firmaya geçmek isteyen pilotlara bile deniyorlar ve söylentilere göre pilotların %60'ı psikolojik testlerde başarısız oluyor. Psikolojik testler arasında öfke kontrolü önemli bir yere sahip.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün yaptığı sınavı kazanmak yetmiyor.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün yaptığı sınavı kazandıktan sonra hava yolu şirketlerine başvuruda bulunabileceğinizi söylemiştik. Fakat tüm bu eğitimleri geçtikten sonra bir de başvurduğunuz hava yolu şirketi sizi bir eğitime sokar ve çeşitli testlerden geçirir. İngilizce düzeyi, sağlık testleri bunlardan bazılarıdır. Ayrıca çoğu hava yolu şirketi üniversite mezunu olanları tercih eder. Bu sebeple Türkiye'deki uçuş okullarında eğitim almak isteyenlerin en azından 4 yıllık bir üniversite bitirmesini tavsiye ederim.

NOT: İstanbul Hava Harp Okulu mezunu öğrencilerin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün yaptığı sınavla bir ilişiği yoktur. Hava kuvvetleri ile sivil havacılık birbirinden farklıdır.