Arûz Ölçüsünü bulma yöntemi (Arûz'u bulmak hiç bu kadar kolay olmadı)

1)Önce Arûz'un tef'ile parçalarını ezberleyin ya da öğrenin.Sonra kalıpları ezberleyin.16,15,14,12,11,10,9 heceli olan kalıplar var.16'lık kalıpların hepsi 4-4-4-4 tef'ilelerden oluşur.15'likler ise genelde 3-4-4-4 ya da 4-4-4-3'tür. Bunun yanı sıra farklı tipleri de mevcut.Açık ya da kapalı dediğimiz harflerle oluşur bu tef'ileler.9'luk bir tek kalıp vardır o da 3-3-3 durak halindedir.10'luk ise 2 kalıptır bunlardan biri 5-5 duraktır.11'li olanlar 3-4-4 duraktır.12'lere ise aşağıda geleceğim.Bunlar ne için diye soranlara yanıtım şudur:Bunlar işinizi büyük oranda kolaylaştırır.

2)5 Beyitlik bir gazel düşünün ,bu gazelin ilk beyitindeki ilk iki mısranın hece sayısını yanlarına yazın.Diyelimki 1.beytin 1.mısrası 16 ,2.mısrası 15 çıktı.İlk beyitte arûzu bulamazsınız,hemen geçin onu ikinci beyte gelin. O da farklı çıktı diyelim. 16-16 çıktı ise onda arûzu bulmak çok kolay olur.Sağlamasını yapmak için gazelin 4. ya da 5. beyti de 16-16 çıktığını varsayarsak burada da %98-99 aynı kalıbı buluruz.Bulamadıysanız hata payınız yüksektir.Yöntemi dikkatli okumanız gerekir.

3)Sonra bulduğumuz tef'ilelerdeki vasl ve imâleleri buluruz.Vasl:Açık bir heceyi kapalı yapmaktır.İmâle ise kapalı bir heceyi açık yapmaktır.

Arûz kalıpları:

16'lıklar:

1)-.--/-.--/-.--/-.-- fâ'i lâ tün/ fâ'i lâ tün/ fâ'i lâ tün/ fâ'i lâ tün

2)..-./-.--/..-./-.-- fe i la tü/fa i la tün/fe i la tü /fa i la tün

3).---/.---/.---/.--- me fa i lün/ me fa i lün/me fa i lün/ me fa i lün

4)--.-/--.-/--.-/--.- müs tef i lün/müs tef i lün/müs tef i lün/müs tef i lün

5)-..-/.-.-/-..-/.-.- müf te i lün/me fa i lün/müf te i lün/me fa i lün/

15'likler:

1)-.--/-.--/-.--/-.- fa i la tün/fa i la tün/fa i la tün/fa i lün

2)..-.-/.--/..-.-/.-- mü te fa i lün/fe u lün/mü te fa i lün/fe u lün

3)..--/..--/..--/.-- fe i la tün/fe i la tün/fe i la tün/fe u lün

4).-.-/..--/.-.-/..- me fa i lün/fe i la tün/me fa i lün/fe i lün

5).-.-/..--/.-.-/.-- 4 ile aynı/ 4 ile aynı/ 4 ile aynı/ fa i lün

14'lükler:

1)--./.---/--./.--- mef u lü/me fa i lün/mef u lü/me fa i lün

2)--./-.-./.--./.--./-.- mef u lü/fa i la tü/me fa i lü/fe i lün

3)-..-/-.-/-..-/-.- müf te i lün /fa i lün/ müf te i lün/fa i lün

4)--./.--./.--./.-- mef u lü/me fa i lü/ me fa i lü/fe u lün

12'likler:

1)..--/..--/..- fe i la tün/fe i la tün/fe i lün

11'likler:

1)-.--/-.--/-.- fa i la tün/fa i la tün/ fa i lün

2)..--/.-.-/..- fe i la tün/me fa i lün/fe i lün

3).--/.--/.--/.- fe u lün/fe u lün/fe u lün/fe ul

4).---/.---/.-- me fa i lün/me fa i lün/fe u lün

10'luk:

--.--/--.-- müs tef i la tün/müs tef i la tün (bu istisnadır)

9'luk:

---/-.-/.-- mef u lün/fa i lün/fe u lün (bunun ilk tef'ilesi istisnadır .ikinci istisna ise tek dokuzluk-

aruz kalıbıdır.)

Bu yöntemi birlikte bulduğumuz, büyük payı olan üniversite hocalarıma ve en yakın arkadaşıma teşekkür ederim.Arkadaşlar işinizi çok kolaylaştıracak adeta formül görevi görecek ,iyi anlayanlar için işlerini çok basitleştirecek bir araç olacağına inanıyorum.Faydalanan herkese hayrını görmesini diliyorum.

Bir Türk Dili ve Edebiyatı Öğrencisi.