Psikoloji Bilimi Nedir ve Ne Yapar?

Bir psikolog adayı olarak son yıllarda ülkemizde meslek ve bölüm açısından zirvede yer alan bir bölüm olarak Psikoloji 'yi ve bu bilimi anlatan bir "Bence" yazmak istedim.

Klasik ve kitap tanımıyla başlayacak olursak; Psikoloji, insan davranışları ve zihinsel süreçleri ile birlikte bunların altında yatan nedenleri inceleyen ve araştıran bilim dalıdır diyerek başlayabiliriz ama sadece bunlarla sınırlayabilir miyiz? Bana kalırsa sınırlayamayız. Yani, anaakım psikoloji ve diğer alanlar da bu tanımı kabul etmiyor neredeyse. Neyse, konu dağılmasın. :) Kısaca Psikoloji içerisindeki alanlara göz atalım:

1. Klinik Psikoloji: Günümüz popüler Psikoloji içerisinde de ülkemizde en çok rağbet gören, araştırma yapılan alan Klinik Psikoloji. Psikopatolojileri saptama, sorunları çözmek için terapi, tedavi gibi şeyler söz konusu ve danışanla birebir görüşme, seansa girme gibi aktiviteler de mevcut ve daha geniş bir alanı kapsadığı için çalışma sahası daha fazla. Ama sanıldığı kadar kolay bir alan değil. Yani lisans bitiren biri "Klinik Psikolog" olmuyor. Ve klinik psikoloji psikoterapi yöntemlerini kullanır, bireysel tedaviye daha çok önem verir. Freud'un kurmuş olduğu bir ekol olan Psikanaliz başta olmak üzere; birçok psikoterapi ekolü de mevcuttur. Bunlardan birkaçı, Bütüncül Psikoterapi, İnsancıl Varoluşçu Psikoterapi, Geştalt Terapi, Davranışçı Psikoterapi gibi birçok terapi ekolü bulunmaktadır bu alan içerisinde.


2. Sosyal Psikoloji: Klinik Psikoloji'den ve anaakım psikolojiden biraz daha farklı olarak bu alanda yöntemler ve yaklaşımlar da farklılık göstermekte. Çünkü bu alanda çalışan psikologlar sadece bireysel değil, toplumsal olarak da çalışmaktadırlar. Bu alanın araştırma sahası genelde toplumve birey etkileşimi, sosyal uyum gibi dallarda çalışmalar yapmaktadırlar. Tabii bu alan "Eleştirel Psikoloji" gibi oluşumları da kapsamaktadır. Bu alanda ülkemizdeki önemli isimler; yakın zamanda kaybettiğimiz Prof. Dr. Nuri BİLGİN, Prof. Dr. Sibel ARKONAÇ, Prof. Dr. Melek GÖREGENLİ, Prof. Dr. Zehra Yaşın DÖKMEN ve bu alanın kurucularından biri olan, ama ülkemiz değerini bilemediği için Amerikan vatandaşı olan Muzafer Sherif'tir. (Tabii birçok önemli hocamız mevcut ama aklıma gelen isimleri yazdım. İsteyenler ekleme yapabilir.)


3. Deneysel Psikoloji: Bu alan Psikoloji'ye diğer bilimler gibi bir doğa bilimi olarak bakar ve daha bilimsel olarak ele alır ve bilimsel olarak ve biraz daha somut olarak inceler Psikoloji'yi. Deneysel Psikoloji'nin ele aldığı konu/lar; davranışı belirleyen süreçler ve zihin kavramıdır. Deneysel Psikoloji, nöroloji, gelişimsel psikoloji, duyarlık, algılama, bilinçlilik, öğrenme, bellek, düşünme ve dil konularında araştırmalar yapar genel olarak ve diğer alanlardan ayrılır.


4. Gelişim Psikolojisi: Bu alan bireyin doğumundan itibaren gelişim süreçlerini ve evrelerini inceler. Ayrıca, çocukların içinde büyüdüğü çevre özellikleriyle onun geliştirdiği davranış türleri arasındaki ilişkiyi de incelemek ve araştırmaktadır. Tabii son yıllarda bu alan ölüm, yaşlılık ve kısmen de olsa yetişkin psikopatojisiyle de ilerlemekte.


5. Endüstri ve Örgüt Psikolojisi: İsminden de anlaşılacağı gibi bu alan, iş ortamlarındaki insan davranışlarını inceleyen bir bilim dalıdır ve 70'li yılların başından beri gelişen bir alan olmayı başarmıştır.


6. Spor Psikolojisi: Psikolojinin spor ve egzersiz sırasında performansı etkileyen psikolojik/zihinsel faktörleri araştırır ve bulguları bireysel ve takım performansını arttırmakta kullanır. Genel tanım olarak bu geçiyor ama bu alan da yine dünya ve ülkemizde hızla gelişen, rağbet gören ve oldukça da zevkli olduğunu düşündüğüm bir alan. Eğer psikoloji okuyan/ okumayı düşünenler varsa bu alanı kesinlikle düşünsün. :) Ülkemizde çok az sayıda "Spor Psikoloğu" mevcut. Ülkemizin ilk spor psikoloğu, bir dönem bizim okulda da ders veren Arda COŞKUN hocamız. Ben dersini almadım ve bu alana yönelmek istemiyorum ama kendisi çok değerli bir hoca ve bu alanda da ülkemize faydalı olduğunu düşündüğüm bir isim. :)


7. Eğitim Psikolojisi: İsminden de anlaşılacağı gibi bu alan, eğitim süreci içerisinde bireylerin nasıl öğrendiği, eğitsel etkinlikler gibi alanları kapsamaktadır. PDR mezunlar genelde bu alana daha yatkın oluyor diye biliyorum. :)


8. Adli Psikoloji: Sanık ve suçluların soruşturma tekniği, görgü tanıklarının düşebileceği yanılsamaların saptanması, suç işleme yönteminin önceden bilinmesi, suçlu çocukların yeniden eğitim yoluyla toplum yaşamlarına uyumlarının sağlanması gibi konularla ilgilenen, araştıran bir alan. Ayrıca, mahkemede hakimin kararını değiştirebilecek önemli bulguları da yine bu alandaki psikologlar sağlamaktadır. Bana kalırsa zor ama zevkli bir alan eğer tercih edecek arkadaşlar varsa severek yapılabilecek bir alan. :)


9. Psikometri: Psikometri, çağdaş psikolojide kullanılan testlerin hazırlanması üzerine araştırma ve geliştirme yapan bir uzmanlık alanıdır.

Ve son olarak; bu karikatürle bitirmek istiyorum "Bence"yi :)

Not: Bu yazımda Psikoloji'nin alt dallarını ele aldım. Eğer devam edecek kadar olumlu yorum alırsam sonraki bencemde biraz daha bu alanı tercih edecek/ okuyan ve merak edenler için yazı yazacağım. :) Herkese iyi okumalar. :) Eleştiriye, düzeltmelere ve sorulara açığım. :)