1 ay

Uçakların İnişi Nasıl Olur Hiç Düşündünüz Mü?

yansıtıcı

Daha önce yazdığım "Bence"de uçağın nasıl kalktığını pilotların gözünden okumuştuk. Şimdi sıra inme vakti. Kemerlerinizi bağlayın ve inişin keyfini çıkarın.

Uçağımız kalktı, çay/kahve servisi yapıldı. Biraz sıkıcı, biraz heyecanlı, kimileri için gergin, kimileri için huzurlu bir uçuş olduğu kesin. Artık ineceğimiz yere yaklaşıyoruz. Öncelikle belirtmek gerekir ki bir uçağın inişi için önce alçalması lazım. İniş 4 kısımdan oluşur; Alçalma, Yaklaşma, Son yaklaşma ve iniş.

Alçalma

Bu kısım gidilecek yere varışa çok önceden başlar. Örneğin ineceğiniz yer İstanbul ise ve uçak doğudan geliyor ise Bolu'dan alçalmaya başlayacaktır. Daha önceki yazımızda bir uçağın kalkışını anlatırken uçuş rotasının (IFR) "yer" ile iletişime geçilerek bildirilmesi ve onaylatılması işleminden bahsetmiştik. Bu rotaya göre bizim elimizde yer alan "Chartlardan" (havalimanı planı ve alçalma konum ile uçuş seviyelerini gösteren, uçakların hangi yönden ve nasıl yaklaşması gerektiğini pilota anlatan çok önemli bir evrak) iniş için gerekli alçalmanın ne kadar uzaktan ve hangi irtifaya kadar olduğu belirtilmiştir.

Buna göre telsiz görüşmelerini yürüten pilot "İstanbul Merkez" istasyonundan alçalma izni ister. Merkez bu isteğe göre pilota bir irtifa verir ve bu irtifaya kadar alçalmasını söyler. Pilotlar bu irtifaya otomatik pilotu ayarlar ve uçağın alçalması başlar. Bu süreçte pilotlar büyük bir titizlikle uçağın tüm sistemlerini izlerler. Ayrıca pilotların izlemesi gereken en önemli şey etrafta yer alan hava trafiğidir. Uçak alçalırken "Interceptor, VOR ya da NDB" dediğimiz kontrol noktalarından geçer. Bu kontrol noktaları yerde bir yerde kurulu olan ve uçaklara sinyaller göndererek nerede olduklarını bildiren istasyonlardır. Uçakların radyo sistemi bu sinyallere bağlanır, ve bu istasyonlar sanki uçağa bir halat takmışta çekiyormuş gibi uçağı o rotaya sokar. Her geçilen istasyondan sonra uçak olması gereken irtifada ve hız da olmalıdır. Aksi takdirde hava trafiğini tehlikeye düşürecektir.

Yaklaşma

Diyelim ki uçağımız 32.000 feet yükseklikten alçalarak 13.000 feet yüksekliğe indi. Bu alçalma aşamasından sonra pilotlar yaklaşma için merkezden yeni talimatları alırlar. Buna göre örneğin uçağa 5.000 feet yüksekliğe alçalma izni verilir ve bir STAR prosedürü bildirilir.

Havacılıkta SID ve STAR prosedürleri vardır. SID prosedürü bir uçağın kalkışından sonra havalimanından belli bir uzaklığa ulaşana kadar uçağın izleyeceği yoldur. Bu SID prosedürleri standart olduğu için bir pilota verilen SID prosedürü gayet açık olarak pistten kalktıktan sonra pilota ne yapması gerektiğini gösterir. Örnek, iki uçak ard arda Ankara yönüne kalkacaktır. Kule tarafından bir pilota A SID prosedürü verilirken diğerine B SID prosedürü verilir. Böylece her iki uçak ard arda kalktığında biri bir taraftan rotasına giderken diğer başka taraftan gider. Havalimanından daha uzakta bir yerde iki uçakta aynı rotaya oturur. Böylece kalkışta karmaşa ve kaza riski ortadan kalkar. STAR ise iniş için verilen prosedürdür. SID ile aynıdır. Sadece SID kalkışta, STAR inişte verilir.

Pilotlar aldıklar prosedüre göre 5.000 feet yüksekliğe kadar alçalır ve STAR prosedürünü izlerler. Bu sırada uçak Marmara Denizi kıyısından İzmit Körfezinde'dir. Artık sağa-sola dönüşler başlamıştır. İşte bu adım yaklaşma adımıdır. Uçak her bir istasyona uğrayarak İstanbul üzerinde sağa-sola dönüşlerini yaparak alçalır ve iniş rotasına hareket eder. Bu sırada trafikte çok yoğundur ve bu nedenle merkez tarafından sürekli pilotlara komutlar verilir. Bu komutlar hızı azaltma, sağa ya da sola dönüş, hızını arrttırma, anlık yükselme ya da alçalma komutlarıdır. Çünkü biz seyrimizi yaparken aynı zamanda bizim önümüzde ve arkamızda uçaklar vardır. Bu uçaklar birbirleriyle tehlike arz etmeyecek şekilde uçmalıdır. Bu görev de merkez ya da kulenindir. Bu şekilde giderken uçak son dönüşünü yapar ve yavaşça ineceği pisti karşısına alır.

Son Yaklaşma

Artık pist karşımızdadır ve uçağımız 5.000 feet yüksekliktedir. Bu esnada telsiz görüşmelerini yürüten pilot kule'den iniş izni ister. İniş izni alınmasının ardından iniş için gerekli kontroller yapılır. İniş takımları indirilir. Uçağın tüm ışıkları açılır. Uçağın artık piste inmeye başlayacağı noktaya kadar düz seyir edilir.

İniş

Pilotlar önünde yer alan uçuş kumandalarından ve ekranlarından inişin nereden başlaması gerektiğini görürler. O noktaya gelindiğinde uçağa kumanda vererek inişi başlatırlar. ILS sistemi olan pistlerde (otomatik pilotla uçağın inmesini sağlayan sinyal sistemi) genelde otomatik pilot tarafından uçak piste teker koyar. Ancak bu örneğimizde uçağı pilot indirsin. :) Uçağı indirmek için lövye hafifçe ileri itilir. Ancak burada çok dikkatli olunması gerekir. Uçak ne aşağıda kalmalı, ne de yukarda kalmalıdır. Ayrıca uçağın burnu yere doğru fazla eğilirse hız artacaktır. Bu durumda piste inildiğinde çok sert bir iniş olacağı gibi tehlikeli de olacaktır.

Pilotlar bu ayarı pistin yanında bulunan PAPI lights adı verilen ışıklardan anlarlar. 4 adet ışığın yanyana dizildiği bir paneldir. Işıkların 2 tanesi beyaz 2 tanesi kırmızıdır. Uçak inerken ışıkların 4 ü kırmızı olursa çok aşağıda, 4 ü beyaz olursa çok havadasınızdır. Eğer 2 kırmızı 2 beyaz varsa uçak ideal yükseklikte demektir. Uçaklar hem bu ışıklar ile hemde önlerindeki uçuş bilgisayarına bakarak bu ayarı yaparlar. Pistin ve uçağın limitlerine göre bir minimum değeri vardır. Bu değer pilotlara, inişe kaç metre kaldığında pisti kesinlikle görmeleri gerektiğini gösterir. Bu değere gelindiğinde (İstanbul havalimanı için örnek olarak 300 metre olsun) kokpitte uçağın sistem sesi "minimum" diye bir uyarı yapar.

Bu sırada pilotların her ikisi de piste bakarlar. Eğer ikisi de pisti net bir şekilde görüyorsa ve pistte de herhangi bir engel yoksa iki pilotta birbirine "go on" der. Bu herhangi bir olumsuz durum olmadığını ve inişin yapılacağını bildirir. Eğer pilotlardan herhangi biri pisti görmekte en ufak bir zorluk yaşarsa (sis kar vb. sebeplerden dolayı) "go around" der ve derhal uçağın hızını arttırıp yükselişe geçer. Bu pas geçmek anlamına gelir. Koşulların inişe elverişli olmaması anlamına gelir. Bu uygulama maksimum 3 kez yapılır. Eğer üçüncü seferde de inilemezse en yakın hava limanına "yönelme" yapılır ve uçak oraya iner. Ancak herhangi bir problem yoksa iniş planlandığı gibi devam eder.

Uçak piste doğru inmeye devam ederken uçağın sistem sesi "700-500-300" gibi geri sayım sayar. Bu o anda kaç metre mesafe kaldığını pilota bildirir. Uçak piste teker koymaya yakın pilot uçağın burnunu yukarıya kaldırarak hem hızının düşmesini hem de önce arka tekerlerin piste inmesini hedefler. Bu şekilde daha yumuşak bir iniş olur. Uçak indiğinde otomatik olarak "spoiler" dediğimiz hava frenleri açılır. (kanatların üzerinde açılan ve uçağın hızını kesen eklentiler). Kule tarafından uçağa taksi talimatları verilir ve uçak yolcuları bırakması gereken kapıya doğru hareket eder.

İşte pilotların bir iniş hikayesi sade bir anlatımla böyledir. Umarım yazımı beğenmişsinizdir. Eğer daha fazla böyle bence istiyorsanız lütfen yorumda bildiriniz. Ben yazmaktan memnun olurum, konuyu da kendiniz belirleyebilirsiniz. Bir sonraki bence'de görüşmek üzere. Ayrıca bir iniş video linki bırakıyorum.

NOT: Burada yazan bilgiler tamamen amatörce hazırlanmıştır. Lütfen doğru bilgi ve prosedürler için profesyonel kurumlara danışın.

Uçakların İnişi Nasıl Olur Hiç Düşündünüz Mü?
4
5
Görüşünü yaz
4Kız Görüşü
5Erkek Görüşü

Diğer Görüşler İçin Aşağı Kaydır

Kızlar & Erkekler Ne Diyor?

45
  • çikolataçikilop

    tam da dün gece yatmadan önce aklıma nedense uçak konusu takılmıştı

    bütün ülkeler aynı uçağı mı kullanıyor yoksa her ülke kendi uçağını kendi mi yapıyor vb.

    bu bence de sorumu cevaplamasa da iyi geldi teşekkürler

    Sevdim 1 Kişi
    Yorumla
    • Merhaba, dunyadaki en iyi iki ucak ureticisi firma Boeing ve Airbus’tir. Boeing Amerikan, Airbus ise Avrupa menseilidir. Cogu havayolu sirketi bu ucaklari kullanir. Buna ek olarak, Embraer, Bomberdier, Lockheed Martin gibi ucak markalari olsa da dedigim gibi, en fazla ve yaygin kullanilan Boeing ve Airbus’tir. Baska sorulariniz varsa cevaplamaktan memnun olurum 😊

    • teşekkür ederim yanıtladığınız için şu an aklıma başka bir soru gelmedi 😊

  • Luccᴀ

    Pilotaj konusunda harika bir Bence hazirlamissin, emeğine sağlık.

    Cok beğendim 👍

    Sevdim 1 Kişi
    Yorumla
    • Insanin daha fazlasinida yazasi geliyor ama okuyucuyu da detaya batirmamak lazim. Yinede elimden geldigince sadelestirdim 😊

    • Luccᴀ

      Böyle güzel yazılar olunca insanın okudukça okuyasi geliyor ama çok fazla detay olunca bazıları okumadan geçebiliyor; sıkılıyor, kalemine sağlık tekrardan:)

  • Aysegul5341

    Emeğine sağlık

    Sevdim 1 Kişi
    Yorumla
  • Barış_LonelyForever

    Faydalı bir inceleme.

    Yorumla
  • IAmarPresterAen

    Kaleminize sağlık

    Yorumla
  • Reisaga55

    Düşündüm

    Yorumla
  • MertMaviSiyah

    İniş kalkislar insanın midesini bulandırıyor

    Yorumla
YÜKLENİYOR...