2019'da Mutluluğa Giden Yolda İki Bilimsel Rehber: Aptal Puma Sendromu ve Benjamin Franklin Etkisi Sizi Bambaşka Biri Yapacak

Geliyor, az kaldı, yaklaştı, tamam şimdi derken bir yeni yıla daha heyecanlı, umutlu ve belki yeni kararlar alarak girdik. En azından ben kendi adıma yeni kararlar alarak girdim diyebilirim. Hatırlarsınız benim yazılarımda artık (kadrolu :)) bir psikiyatr doktorumuz var. Uzman Psikiyatr Doktor Onur Okan DEMİRCİ. Kendisiyle ilk olarak Aşk'ın bilimsel tanımını konuşmuştuk birkaç hafta önce. En kısa zamanda yine çok çarpıcı bir konu ile doktorumuz bizimle olacak. Ne diyorduk. Yeni kararlar almak diyorduk. İşin bilimsel yanını sevgili Onur Bey değilse de diğer bilim insanları çalışmalarıyla ispatlamış iki konudan bahsetmek istedim.

Mutluluğa giden yolda bilimin ışığında, birbirinden ilginç ve hayatınızda mutlaka uygulamanız gereken iki psikolojik vaka;

Aptal Puma Sendromu ve Benjamin Franklin Etkisi

Sevgili #kizlarsoruyor üyeleri, yine farklı ve sıra dışı olmakla beraber, yeni gelen yılda rehber olabilecek, beyninizde mutlaka yer edecek iki psikolojik vakanın, günlük hayata uyarlamasına katkı niteliğindeki yazımla, yine sevgi ve yine samimiyetle geçecek bir kaç güzel dakika başlıyor.

İlk olarak;

Aptal Puma Sendromu

İle başlayalım. İsmi bile çok ilginç öyle değil mi? :) Tahmin edeceğiniz gibi bu sendroma adını veren vahşi doğanın yırtıcı hayvanlarından olan Puma. Sendrom sözlük anlamıyla olumsuz bir kelime ve aslında bu sendrom yapmamanız gereken bir durumu bize anımsatıyor. Çoğumuzun düştüğü bir hatayı yüzümüze yüzümüze vuruyor ve bunu bilimsel bir çalışmanın sonunda ispatlı bir şekilde yapıyor.

Bu sendroma adını veren 'Neden' Puma dendiğini eminim az sonra daha iyi anlayacaksınız. Boyları yaklaşık 2 metreye varan bu yırtıcı hayvanlar aynı zamanda çok zeki ve kıvrak olmalarıyla ünlü. Şöyle ki;

Atletiktir, kıvraktır, zekidir ve avına giderken tüm güçleriyle, tüm kaslarıyla hatta kemiklerinin her birini ayrı ayrı kullanarak giderler. Son derece kararlıdır. Avına tüm benliğiyle koşarlar. Bir hayvanın zekası ne olabilir ki diye düşünüyor insan. Öyle değil mi? Ancak pumalar zekası avına giderken kendini ortaya çıkarıyor. Aynı zamanda müthiş bir karar mekanizması ile eforunu, gücünü kontrollü harcamayı başarıyor. Yani bir ceylanı avlamaya giderken ile bir tavşana giderkenki harcadığı efor ve süre aynı olmuyor. 'Nasıl yani' dediğiniz duyar gibiyim. :)

Vahşi doğanın en atletik, en güçlü yırtıcılarından olan puma adı verilmesinin bir nedeni var.

Tüm enerjilerini, güçlerini, avının cüssesine göre ayarlıyor. Bunu gündelik hayatta şöyle örneklendirilebilir. Ben futbolu sevdiğim için aklıma hemen ilk örnek futboldan geldi. Dünyanın en güçlü kulüplerinden biri Barcelona Şampiyonlar liginde Real Madrid veya Bayern Münih gibi dev bir kulüple karşılaşıyor diyelim. Enerjisini, gücünü her şeyini ona göre ayarlıyor. Ortaya koyuyor. Ancak Barcelona'nın rakibi İspanya'nın Kral Kupası'nda 2. ligde bir takım olsaydı ona göre farklı bir efor ortaya koyacaktı. Buna biz bir Türk ata sözünde "Attığın taş, ürküttüğün kuşa değsin" diyoruz. :)

İşte böylesine kabiliyetli ve zeki, kontrol mekanizması olan pumanın zıt tını bu sendroma isim olarak veriyorlar.

Yani hayatları boyunca bir ceylanın peşinde koşması gerekirken, bir tavşanın peşinde heba oluyorlar. Enerjiyi, eforu, zamanı, yanlış yerde, yanlış şekilde kullanarak her daim başarısız olan insanların yaşadıklarına Aptal Puma Sendromu deniyor. Aslında hepimizin yaptığı hatalar aynı. Yanlış işe, yanlış kişiye ve yanlış olaylara gereğinden fazla zaman, emek ve çaba harcıyoruz. Bu arada asıl yapmamız gerekeni yapamadan heba oluyoruz. Bundan böyle kulağımda küpe: Aptal Puma Olmak Yok. ASLA :)

Başarı denilen kavram, çoğu zaman sarf edilen enerji ve sonuç ilişkisi arasındaki dengeyi hesaplayabilmekte gizli. Plansız bir şekilde belirlenen hedeflerin peşinden ısrarla koştuğumuzda; en büyük kaybın zaman olduğunu ve bunun telafi edilemez olacağını aklımızdan çıkarmamamız gerekiyor.

Birinin sizden hoşlanması için bu yöntemi uygulayın. Hayatın yeni formülü.'Benjamin Franklin Etkisi'

Zaten bu etkinin adı bile ilgisini çekiyorken insanın, şimdi anlatacaklarım size uzunca bir 'Aaaa' dedirtecek cinsten. Biliyorsunuz Benjamin Franklin eski çağlarda yaşamış çok ünlü bir yazar, diplomat, bilim adamı. Bu etkiye onun adı verilmesinin sebebi ise yine kendi bizzat yaşadığı ve etkisini kanıtladığı için.

Oldukça kısa ve sadeleştirerek anlatacak olursam bir insanın sizden hoşlanmasını istiyorsanız, sizi sevmesini istiyorsanız, o kişinin size yardım etmesini sağlayın. Yanlış duymadınız. Siz yardım edin demiyor. Size yardım etmesini sağlayın. Çünkü kanıtlar göstermiş ki, b

ir insandan yardım istediğinizde, o insanın sizden hoşlanmasını ve sevgi hissetmesini sağlıyorsunuz..

Çok ilginç değil mi? :)

Franklin ünlü otobiyografisinde politikadaki bir rakibinden nadir bulunan ve sadece onda olan bir kitabı ödünç istediği hikayeyi anlatıyor. Rakibi, Franklin’in istediği kitabı vermeyi kabul ediyor ve ardından Franklin kendisine bir teşekkür notu gönderiyor. İkili, hayatlarına yakın arkadaşlar olarak devam ediyor

İşte bu yüzden bu etkiye 'Benjamin Franklin etkisi' deniyor. Ve bu etki bize şunu diyor: Birinin sizden hoşlanmasını istiyorsanız ondan küçük yardımlar isteyin çünkü iyilik yaptığımız kişilere kendimizi daha yakın hissederiz..

Kulağa çok garip geldiğinin farkındayım. Bende çok şaşırdım ilk okuduğumda. ama sizde düşünün.

Bir banka sırasında, bankamatik sırasında sizden yardım isteyen teyzeler amcalar olmuştur. Benim çok başıma geldiği için ilk aklıma gelen bu oldu. 'Kızım/oğlum ben yapamıyorum da. Paramı çekebilir misin?' diyen bir büyüğümüz olduğunda, yardımcı oluruz büyük ihtimalle öyle değil mi? O sırada aradan geçen, o kuyrukta geçen sayılı dakikalar içinde yardım isteyen o kişiyle aramızda bir bağ oluşur. Bir öndeki kişi, yandaki en sondaki değil, o kişi farklıdır bizim yanımızda.

Buda Türkiye gerçeği olarak Benjamin Franklin etkisinin bir dışı vurumu olsa gerek. :)

2014 yılında ABD ve Japonya’dan katılımcıların olduğu bir araştırma yapılıyor ve bir projeyi tamamlamak için yardım isteyen birinin yardım istemeyenlere göre çok daha fazla sevildiği ortaya çıkıyor.
Bir başka deney ise çiftlerle yapılmış. Çiftlerden biri diğerine sürekli iyilik yaparken diğeri ise normal davranıyor. Deneyin sonunda iyiliği yapan kişinin diğerine göre %5 daha fazla yakınlık hissettiği görüldü.
Bunlar gibi yapılan yaklaşık 1500 deney var ve hepsi Benjamin Franklin Etkisi’ni kanıtlar nitelikte.

Yani basitçe, sizden hoşlanmasını istediğiniz kişilerden küçük yardımlar isteyin. Aşağıda birkaç örnek paylaşıyorum ancak tabii ki de yapabilecekleriniz bunlarla sınırlı değil.
-- Bir iş arkadaşınızdan kalem ödünç alın.
-- Yoldan geçen birinden arkadaşınızla fotoğrafınızı çekmesini isteyin.

-- Eski bir arkadaşınızla tekrar yakınlaşmak istiyorsanız eskiden yaptığı bir şeyin tarifini isteyin.

Umarım faydasını görürüz de Benjamin amcaya duacı oluruz.

Bu arada bir zahmet benim için bir bardak çay içer misiniz? (bu ortamda aklıma benim için yapmanızı isteyeceğim bir şey gelmedi de :) Anladın sen konuyu. :)

Aptal Puma Sendromsuz, Benjamin Franklin etkimizin çok olduğu günlerimiz, aylarımız, yıllarımız olsun.. Amin.

Sevgiyle..