Arazi Aracı Efsanesi Lada Niva’nın Hikayesi!

O bir Off Road Efsanesi: Lada Niva!

Önce filmi biraz geri sarmak gerek.

1938’de Amerikan ordusunun arazi şartlarında intikalini kolaylaştıracak basit ama fonksiyonel araç ihtiyacını karşılamak üzere yapılan tasarım yarışmasında birinci seçilen Jeep zamanın en yenilikçi ve en basit genel maksatlı arazi aracı olarak ortaya çıkmış ve 2. dünya savaşı boyunca ve sonrasında çok başarılı bir araç olmuştu. 1950’lerde ise ingiliz Land Rover muadil ve daha fonksiyonel bir genel maksatlı arazi aracı olarak piyasaya çıkmıştı. 1960’lar ve 70’ler boyunca da bu araçlar kısa şasi boyu ve 4 çeker özelliğiyle sivil kullanıcıların da gözdesi olmuştu.

Sovyetler birliği ve Doğu blokunda otomobil piyasası!

Ruslar ve doğu bloku ülkeleri o dönemde kendine ait otomobil tasarımları yapmış olsa da bunlar dünya ile boy ölçüşecek tasarımlar olmaktan uzak, sadece iç piyasanın minimum şartlarda otomobil ihtiyacını karşılayabilecek, estetik ve konfordan uzak basit otomobillerdi. Jeep ve Land Rover gibi bir arazi aracı ise hiç yapmamışlardı.

Lada Niva ölü doğuyor.

Sovyetler birliği’nin daha önce Fiat 124 lisansı alıp Lada markasıyla binek otomobil üreten AutoVaz şirketi 1971 Fiat’ın tasarım şirketi Bertone’ye bir arazi aracı tasarımı yaptırır.

Land Rover 90 modelinin şasi ölçüleri ile aynı boyutlarda 1.3 litrelik Renault motoru, 3 vitesli manuel şanzıman ve dört tekerden sürekli çekişe sahip bu arabanım prototipi 1973 yılında üretildi. Ancak kasa ve aktarma organlarının ağırlığı nedeniyle 1.3 litrelik 54 beygir gücündeki motor çok yetersiz kaldı ve araba seri üretime alınmadı. (Jeep ve Land Rover da ilk ürerildiğinde üç vitesli şanzımana sahipti)

1976'da Lada Niva yeniden doğuyor.

1976 yılında yeniden ele alınan genel maksatlı arazi aracı projesi aynı şasi ve kasa üzerine Fiat’ın 1.6 litrelik 72 beygir gücündeki 4 silindirli motoru 4 vitesli yeni bir şanzımanla yeniden bir tasarım sürecine tabi tutuldu. 130 nm tork üreten bu motor performans olarak Jeep ve Land Rover’a göre daha avantajlı bir yere geliyordu. 1977 yılına kadar prototiplerin testleri bugünkü Özbekistan’ın Çin sınırına yakın dağlık bölgelerde yapıldı. Her türlü yağmur, çamur, kar, taşlık, dik rampa ortamında yapılan testlerle son hali verilen Lada aynı yıl seri üretime başlandı. Ancak Niva ilk defa 1977 yılındaki otomobil fuarlarında değil 1978 Paris otomobil fuarında dünyaya tanıtıldı.

Monokok yolcu kabinli ilk arazi aracı!

Lada Niva Sovyetler birliğinin iklim şartları gereği komple kapalı yolcu kabinli projelendirilen ilk arazi aracıydı. Jeep ve Land rover ise önce tamamen üstü açık olarak tasarlanmış, gereken durumlarda önce portatif tente şeklinde yapılan üst kapatma uygulaması daha sonra sac monokok gövdeli formata çevrilmişti. 3 kapılı yapılan Lada Niva göz dolduran yenilikçi bir çizgi oluşturmuş ve büyük beğeni toplamıştı.

Lada Niva dünyaya açılıyor.

1978 Paris otomobil fuarında büyük beğeni toplayan Niva Birleşik Krallık, Kanada, Uruguay, Mısır, Fas, izlanda, Avusturalya hatta Almanya’ya ihraç edilmeye başlandı. Ayrıca kurulan yerel ortaklıklarla Kazakistan, Ukrayna, Romanya, Ürdün, Ekvador, Mısır ve Yunanistan’da kurulan fabrikalarla dünyanın birçok farklı coğrafyasına kolaylıkla sevk edilir hale geldi. Lada Niva 1985 yılından itibaren Türkiye piyasasında da satılmaya başladı ve gerek düşük bütçeli arazi tutkunları gerekse karadeniz gibi zor arazi şartlarına sahip coğrafyalarda büyük beğeni ve ilgi gördü.

Niva 1985 yılında 4 vitesli şanzımanı bırakıp 5 vitesli şanzıman kullanmaya başladı. Yine aynı yıl 4 çeker-2 çeker seçeneği sunan arazi vitesi uygulaması hayata geçirildi ve iç kokpit yenilendi

Lada Niva makyajlanıyor.

1997 yılında o zamana kadar kullanılan 1.6 litrelik karbüratörlü Fiat motoru yerine General Motors ile yapılan bir çalışma ile 80 beygir güç üreten tek noktadan enjeksiyonlu 1.7 litrelik motor kullanılmaya başlandı.

Aynı zamanda geliştirilen 5 vitesli yeni şanzıman sayesinde yakıt tüketimi düşürüldü. Yine aynı çalışma dahilinde arabanın ön, arka lambalarıyla iç tasarımı da ciddi şekilde değiştirilip estetiği düzeltildi

Niva Birleşik krallıktan çekiliyor.

1997 yılında yenilenen motorun emisyon değerleri Avrupa birliği emisyon normlarına uymadığı için Birleşik krallık Lada Niva ithalatını yasakladı. Bunu 1998 yılında Kanada takip etti.

5 kapılı Niva geliyor.

1999 yılında AutoVaz firması 5 kapılı uzun şasi Niva aracı görücüye çıkardı. Araç motor ve şanzıman olarak farklı değildi ama 40 cm uzatılan şasi ve yumuşatılan süspansiyon sistemi ile 5 kapılı ve otomobil gibi çift sıra koltuklu, daha kullanışlı ve daha rahat bir Niva elde edildi. Motor gücü 80 beygirden 83 beygire, motor torku 137 nm değerine ve azami hızı da 130 km’den 137 km’ye çıkartıldı.

Bu araçlar yüksek tavan opsiyonu sayesinde eski doğu bloku ülkelerinde Ambulans olarak da kullanıldı. Ancak bu uzun şasi ve 5 kapılı modeller Türkiye piyasasında satışa sürülmedi. 1999 yılında bir de dizel motor denemesi yapılan Niva 1.9 litrelik 75 beygir gücündeki Peugeot motoru kullanılsa da bu motor gerek güç gerekse yakıt tüketimi açısından pek bir avantaj getirmedi. Dizel Niva Türkiye piyasasına hiç girmedi.

3.5 milyon adet satılan Lada Niva üretimden çekiliyor.

2009 yılına gelindiğinde tasarımlarında yenilikçi çizgiyi yakalayamayan Autovaz firması Niva üretimine son verdiğini açıkladı ve bütün dünyadaki Niva fabrikaları kapatıldı. Bunda gerek beygir gücü, gerek torku gerekse yakıt ekonomisiyle dizel motorların çok gerisinde kalan benzinli motorun da etkisi büyüktü. Ancak dünya çapında 3.5 milyonun üzerindeki satış sayısıyla da ucuz arazi araçları piyasasında önemli bir yer tuttuğu da bir gerçekti.

Lada Renault grubuna satılıyor.

2014 yılında AutoVaz’ın %49,9 hissesi Renault-Nissan grubuna satıldı. Bunun hemen ardından Renault grubu 1977 yılında üretilen Niva’nın 40. Yılı şerefine 5 kapılı Niva’yı bazı teknolojik gelişmelerle sadece 1977 adet Üretmek üzere bir çalışma başlattı. 2017 ve bir kısmı da 2018 yılında üretilen bu arabalar Türkiye’de de satışa sunuldu

Lada Niva yeniden doğuyor.

Renault-Nissan grubu bir yandan eski yüzünü koruyup güvenlik önlemleriyle kalitesini yükselttiği ve Lada Niva Urban adını verdiği aracı yeniden piyasada satmaya başlarken bir yandan da 2019 yılında Lada Niva’nın yepyeni bir yüzle yeniden piyasaya sürülecek olan prototipinin tanıtımını gerçekleştirdi.

Yeni Lada Niva muhtemelen Renault grubunun dünyada büyük pazar kazanan Dacia Duster modeli ile rekabete girecek gibi görünüyor. Renault grubu kendi aracının rakibini de kendisi üretecek yani