Evlilikte sevgilimin yalnız yaşayan annesiyle aynı evde mi yaşamalıyız?

Ev üstüne ev olmaz. Evlilik ve evlenmek adı üstünde. Ev-lenmek, ev-lilik demek. Başkalarıyla aynı evde yaşayacaksanız nasıl aile olacaksınız? Aynı evde yaşamanın ne anlamı ve gereği var? Bu devirde köylü gibi eşin kök ailesiyle yaşanmaz. Kayınvalide, kayınbaba eldir; anne baba gibi değildir. Neden onlarla yaşasın? İnsan evlenince ailesinden ayrılıp başka birisiyle evlenerek bir aile kurar. Kök aileyle aynı evde yaşamak saçma. Biraz olgunlaşın çocuk gibi aileyle aynı evde yaşamayın. Kendi evinde prensesken elin evinde hizmetçi olursun. Hizmetçi olmasan bile sana her türlü yazık olur. Yalnızlık zorsa evlensin. Neden evlenmiyor? Çünkü yalnızlığı bahane edip sizle yaşamak istiyor. “Beni tek mi bırakacaksınız?” diyerek duygu sömürüsüne başlasaydı evlilikte sizi çok boğar… Dışarı yalnız çıkmanıza, baş başa kalmana aynı bahaneyi sunup izin vermez. Kendi evinizde kapınızı kapatıp iki dakika nefes almak istersiniz ya… İşte kaynana evinde bu lüks değildir. Kapının arkasından gelen “Yavrum iyi misiniz?” sorusu, bir süre sonra “Kapattın da ne yapıyorsun?” hissine dönüşür. Özel alan mı? O sadece evlilik öncesi hatıralarınızda kalan romantik bir kavramdır. Yemek nasıl yapılır, çamaşır kaç derecede yıkanır, eşinizin nasıl giyinmesi gerekir, siz nasıl konuşmalısınız… Liste bitmez. En büyük uzman her konuda fikri olan kaynanadır. Evlilik iki kişiliktir derler, ama kaynana yanına evlenince üç kişilik bir yapıya dönüşür. Eşinizle aldığınız kararlar çoğu zaman “Anne ne der?” filtresinden geçmek zorunda kalır. Bazen tartışmanız bile kaynananın yorumuna göre şekillenir. Evde ne yaptınız, ne yapmadınız, neden öyle yaptınız… Her davranışınız takip altındadır. Bu “görünmez denetim”, zamanla psikolojik bir baskıya dönüşebilir. İsteseniz de istemeseniz de evin gelini olmakla “nota tabi öğrenci” olmak arasında sadece ince bir çizgi kalır. Ziyaretler, özel günler, akşam sofraları… Hepsinde öncelik kaynana evinin olur. Kendi ailenizi arayıp hal hatır sormak bile bazen gereksiz sorgulara yol açabilir. Böylece yavaşça ama düzenli bir şekilde hayatınızdaki dengeler bozulur. Kaynana yanına evlenmek, dışarıdan bakınca masum bir karar gibi dursa da, içinde büyük bir duygusal ve psikolojik yük barındırabilir. Kendi düzeninizi kurmanızın önüne geçen bu durum, zamanla evliliğinizin dinamiğini değiştirebilir. Geline daha fazla sorumluluk yükler (ev işleri, bakım, uyum sağlama zorunluluğu),
Özel alanı kısıtlar,
Evliliğin ilk yıllarında çiftin bağımsızlık kazanmasını zorlaştırır. Damadın ailesiyle yaşamak gelinin ailesine haksızlık olur. Çünkü kadın kocasının kök ailesiyle daha fazla vakit geçirmiş olur. Bir de kayınvalide el; kaynanayla gelinin ne bağı var ki? Anne kadar değerli ve önemli değil. Eş el değil çünkü hayat arkadaşı ve resmî bağ, nikâh bağı var ama onun annesi el. Kayınvalide anne yerine geçmez. Eşlerin anneleri gelinlere eldir. Bu yüzden de kayınvalideyle aynı evde yaşamak anlamsız. Türkiye’de kaynanalar hep gelinlere kötülük yaptı. Gelin-kaynana kavgaları meşhurdur. Hep gelinlerini ezdiler, gelinlerini kuma; oğullarını kocaları sanıp oğullarını kıskandılar. Hep kötülük yaptılar, hayatlarına karıştılar. O yüzden artık kimse istemez. Devir değişti; artık kanun gibi kimse kaynana yanına evlenmiyor. Kaynana her şeye karışır, yerini bilmez, burnunu sokar. Karı kocanın baş başa kalması zor olur, cinsellik dışında beraber vakit geçirmeleri de zorlaşır. Gericilik ve köylülük olduğu için de doğru değil. Kayınvalideden ayrı geçirilen her vakti kayınvalide merak eder. Kayınvalide evde fazlalıktır. Yaşlı olduğu için hep hizmet bekler, kendisi hiçbir işe el atmaz, gelinini kullanır. Evde hizmet edilmesi gereken, boşuna efor sarf edilen bir fazlalık olmuş olur. Benim annem hep görücü usulü evliliklerde aracılık ediyor. Bugüne kadar çok fazla insanı tanıştırdı. En geleneksel erkekler bile kaynanayla yaşamayı teklif etmiyorlar, ayrı ev tutacaklarını söylüyorlar. Devir artık çoktan değişti. Kimse kaynana çilesi çekmek istemiyor. Eskidendi kaynana yanına evlenmek. Artık kadınlar kendi değerlerini biliyorlar. Bence siz de kızın isteğine saygı göstermelisiniz. Bu devirde çok zor bulunur kaynana yanına evlenecek enayi. Erkek için de ayrı yaşamak daha iyi olur; karısıyla annesi arasında kalmaz. Yani zararı sadece kadına değil, hem kadına hem erkeğe. Kimse kızını kaynana yanına evlendirmez. Herkes kızını düşünür. Herkesin kaynanalarla ilgili duyduğu kötü şeyler var. Herkes kaynana yanına evlenmekten korkar. Benim akrabalarım da kaynanalarından çok çekti. Gelinin yuvasını yıkanlar, gelinini dışarı göndermeyenler, akla gelebilecek her şeye karışanlar, oğluyla seksi gecelikler giyip yatan geliniyle yatmasına izin vermeyenler, oğluyla gelinin kapısını kapatmalarına izin vermeyenler çoook var… Dindar olup sohbetlere katılanları hocalara çok dert yanıyor. Hocalardan da kötü kaynanalar çok duydum. Yani herkes birilerinin kaynana deneyimlerini duyuyor o yüzden herkes kötü bir şey olduğunun farkında. Benim babaannem de iyi bir kadındı değildi, çok çenesi düşüktü. Anneannemi çıldırttı, anneannem ona dili tutulsun diye beddua etti; 12 senedir konuşamıyor.
Evlilikte en önemli şey, çiftin kendi düzenini, alışkanlıklarını ve sınırlarını oluşturmasıdır. Evde üçüncü bir yetişkin olunca ister istemez:
kararlar üçe çıkar, gündelik düzen değişir, çiftin bağımsızlığı azalır.
Bu, iyi niyetle bile olsa olur.
Bir evin içinde iki farklı dönemde yetişmiş insan var: kayınvalide eski alışkanlıklarla hareket eder, gelin/çift yeni hayat düzeni ister.
Bu durum kötü niyetten değil, doğal olarak sürtüşme çıkarır.
Gelin-damat yatak odasındayken kaynanadan çekinebilir. Kayınvalide “yardım etmek” isterken bile: odaya izinsiz girebilir, ev işlerine karışabilir, yemek düzeni değiştirebilir, eşinin nasıl yaşaması gerektiğini söyleyebilir.
O, bunu “tecrübe” olarak görür ama gelin için bu özel alan ihlalidir. Aynı evde üçüncü biri varken: çift rahat konuşamaz, tartışamaz, sessizce vakit geçiremez, spontane davranamaz.
Bu da evlilik bağını zamanla zayıflatabilir.
Kayınvalide gelini istemese bile “evin sahibi” enerjisine sahiptir
Evin yıllardır sahibi olan birinin yanında yaşamak: gelini otomatik “misafir” pozisyonuna iter, davranışlarda bir “çekinme” yaratır.
Kayınvalide kötü niyetli olmasa bile ev atmosferi gelinin özgürlüğünü kısıtlar. Kayınvalidenin gözünde oğlu hâlâ “çocuk”tur. Bu da şu durumları doğurur: anne alışkanlıkla oğluna karışır, gelin geri çekilmek zorunda kalır,
erkek arada kalır. Bu da çatışma sebebi olur. Çiftin özgür “aile kurma” süreci sekteye uğrar
Evlilikte amaç kendi düzenini, örfünü, iletişim şeklini oluşturmak. Kayınvalide evdeyken:
çift kendi aile stilini geliştiremez, yeni evlilik yeterince “bağımsız” olamaz. Bu da uzun vadede sorunlara yol açar. Toplumsal baskı, beklenti ve roller yıpratıcıdır
“Kaynana yanına gelin gitti” denildiğinde toplum otomatik olarak: gelinden daha çok iş,
daha çok sabır, daha çok uyum bekler.
Gelin üzerindeki bu görünmez baskı bile yorucudur. Kısaca kayınvalide melek gibi bile olsa onun yanında yaşamak esarettir bağımsızlığı azaltır, mahremiyeti kısıtlar, evlilik dinamiğini değiştirir, doğal çatışmalara yol açar.
Bu yüzden çoğu çift artık ayrı ev tercih eder. Bu bir saygısızlık değil; modern evliliklerin gerekleridir. Uzun oldu ama kıza hak vermeniz için ve abinin evlenmesi zorlaşmasın diye söylemek istedim.