Her hareketli çocuğa hiperaktif diyebilir miyiz?

Hayır tabi ki her hareketli çocuğa hiperaktif diyemeyiz. Hareket, aslında çocuk için bir ihtiyaç. Peki nasıl? Çocuğunuz çok hareketliyse, hemen “Hiperaktif” demeden önce şöyle bakmak gerekir; O çocuk demek ki bedeninden daha fazla sinyal almak istiyor ki böylece sakinleşebilsin ve o sakinlikle günlük yaşam aktiviteleri için gerekli olan sinir sakinliğini yani sinir regülasyonunu sağlayabilsin. Yani bizim “optimal bant” dediğimiz banda gelebilsin. Bu davranışlar, onun isteyerek yaptığı şeyler değil.

Çocuk, tamamen bedeninden gelen sinyallere göre manevra alıyor. "Hareketli" ve “yaramaz” veya “hiperaktif” tabir edilen çocuklara böyle baktığımızda rahatça yardımcı olabiliyoruz. Hareket, o çocuk için bir ihtiyaç oluyor. Yani son dönemlerde sıkça yapıldığı gibi hemen “dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu” diye etiketlemek doğru değil. Bu noktada biraz durmak gerektiğini düşünüyorum çünkü hareketliliğin temelinde yatanlar, çocuğun duyusal ihtiyaçları olabiliyor. Buna da bakmak gerek.

Çocuğun gelişimi piramit olarak açıklanıyor. 0-2 yaş duyu-motor dönem. Duyusal şeylerle çocuk, bedenini tanıyor. Ona göre bir sinir sistemi gelişiyor. Bunda bir aksaklık olduğunda üst basamaklar daha zor gelişiyor. En üstte akademik öğrenme var. O nedenle alttaki basamağın gelişimi; doğru okunması, doğru desteklenmesi ve o ihtiyacın giderilmesi çok kıymetli. Bir çocuk çok hareketliyse altında yatan nedenlere bakmalıyız. Oraya baktıktan sonra manevra almak ve çocuğa o gerekli ortamı sağlamak gerekiyor. Bu noktada davranışa bakış açımızı vurgulamak istiyorum. Davranış, aslında buzdağının görünen kısmı. Biz, davranışı görüyoruz ve davranış üzerinden ilerlediğimiz zaman piramidin en alt basamağını, en temel basamağını kaçırmış oluyoruz. Davranışla uğraşıyoruz. Belki de çocuğun, karşılanmamış bir ihtiyacı var. Duyusal sistemini rahatlatmak için bu davranışı gösteriyor olabilir.