Babam memur emeklisiydi, vefat etti. Yetim aylığına nasıl başvururum?

Allah rahmet eylesin. Başınız sağolsun.

Halk arasında dul ve yetim maaşı diye adlandırılan ölüm aylığı alabilmek için ön şart babanızın resmi olarak nüfusuna kayıtlı evladı olmanızdır. Başvuru için Sosyal Güvenlik Kuruma ya bizzat gidip başvurmalısınız ya da e-devlet üzerinden online başvuruda bulunmanız gerekir. Başvuruyu takip eden ay içerisinde maaşınız bağlanacaktır.

• Erkek çocuklarında 18 yaşa kadar kesintisiz maaş verilir.
• Öğrenci olmaları durumunda ise 25 yaşına kadar maaş ödemesi yapılır.
• Herhangi bir malullük varsa eğer kesintisiz ödemeler devam eder.
• Resmi nikahla evlendiğiniz de ya da kamuda bir işte çalışmaya başladığınızda yetim ayığınız kesilir.
• Bunun dışında bir yaş sınırlaması olmadan aylık almaya devam edersiniz.
• Annenizle birliktesiniz ve tek çocuk olduğunuzdan size %30 oranında maaş bağlanır. Oran sabittir. Öğrenci olmanız bu oranı artırmaz.

5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Hükümlerinin Uygulanmasında Dul Eşlere Ölüm Aylığı Bağlanması Halleri
Mevcut Düzenlemede Dul Eşlere Aylık Bağlanması
Vefat eden kamu görevlilerinin dul eşlerine aylık bağlanması 5434 sayılı Kanunun 66 ve Ek 13 üncü maddeleri ile düzenlenmiştir. Aylık bağlama oranları ise aynı Kanunun 68 inci maddesinde yer almıştır. (1,2)

Şartları;

Kamu görevlilerinden fiili hizmet süreleri 10 yıl ve daha fazla olanlardan vefat edenlerin dul eşlerine malullük ve muhtaçlık şartı aranmaksızın,

-Kamu görevlisi olarak görev yapmakta olanlardan fiili hizmet süreleri 5 yıl ile 10 yıl arasında olanlardan vefat edenlerin, vefat tarihinde, başkasının yardımı olmaksızın hayatlarını devam ettiremiyecek derecede malül ve muhtaç bulunan dul eşlerine, ölüm aylığı bağlanmaktadır.

Yeni Düzenlemede Dul Eşlere Aylık Bağlanması

1- Kanunun Yürülüğe Girmesi Öngörülen 01/10/2008 Tarihinden Sonra Dul Eşlere Aylık Bağlanması

01/10/2008 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülen 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 32'nci maddesinde dul eşlere aylık bağlanması için aranılan toplam hizmet süresinde önemli bir değişiklik yapılmıştır. ( [3] )

Kanunun yürürlüğe girmesi öngörülen 01/10/2008 tarihinden önce şartlı veya şartsız aylık bağlanabilmesi için aranılan hizmet süresi, 1800 güne (5 yıla) indirilmiştir. Yapılan bu düzenleme ile vefat edenin hizmet süresi 5 ila 10 yıl arasında olmasına rağmen aylık bağlanamayan kamu görevlilerinden vefat edenlerin dul eşlerinin mağduriyetlerinin giderildiği görülmektedir.

Kanunun Yürülüğe Girmesi Öngörülen 01/10/2008 Tarihinden Önce Vefat Eden Kamu Görevlilerinin Dul Eşlerine Aylık Bağlanması

Kamu görevlisi olarak görev yapmakta iken vefat eden ancak toplam hizmet süresinin yetersizliğinden dolayı aylık bağlanamayan dul eşlere aylık bağlanması hükmü 5510 sayılı Kanunun Geçici 4 üncü maddesinin 14, 15 ve 16'ncı fıkralarında düzenlenmiştir. ( [4] )

Bu düzenleme ile Kanunun yürürlüğünden önce kamu görevlisi olarak görev yapanlardan vefat edenlerin toplam hizmet sürelerinin 1800 gün (5 yıl) olması şartıyla dul eşlerine Kanunun yürürlüğe girmesi öngörülen 01/10/2008 tarihinden sonra aylık bağlanması mümkün olacaktır.

5510 sayılı kanun maddelerinin hangi tarihte yürülüğe gireceğine ilişkin düzenleme kanunun 108 inci maddesinde yer almıştır.( [5] )

( [1] ) 5434 S. K. Madde 66 - Dul ve yetim aylıkları:

• a) Cumhurbaşkanı iken veya ayrıldıktan sonra ölenlerin,
• b) İştirakçilerden fiili hizmet müddetleri 10 yıl ve daha fazla olanlardan ölenlerin,
• c) Emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylığı alanlardan (Aylığa müstahak duruma girip te henüz bağlama yapılmamış olanlar dahil) ölenlerin,
• ç) İştirakçilerden 45 inci maddede yazılı vazifeden doğma sebeplerle ölenlerin veya aynı sebeplerden doğma kaza ve yaralanmaları üzerine tedavi sırasında veya ameliyat yüzünden ölenlerin;
• d) Erlerden 56 ncı maddede yazılı vazifeden doğma sebeplerle veya aynı sebeplerden doğma kaza ve yaralanmaları üzerine tedavi sırasında veya ameliyat yüzünden ölenlerin;
• e) Erlerden 56 ncı madde gereğince vazife malullüğü aylığı alanlardan (Aylığa müstahak duruma girip te henüz bağlama yapılmamış olanlar dahil) ölenlerin,
• f) (Değişik: 9/7/1953 - 6122/3 md.) Fiili hizmet müddetleri 10 yıl ve daha fazla olupta kesenekleri geri verilmemiş durumda olanlardan 61 yaşını doldurmadan ölenlerin, (3)
• g) Vazife malullüğü geçtiğinden dolayı aylığı kesilmiş ve emeklilik hakkı tanınan bir vazifeye tayin edilmemiş ve fiili hizmet müddetleri de 10 yılı doldurmuş bulunanlardan ölenlerin,

Ölüm tarihinde bu kanuna göre aylığa müstahak dul ve yetimlerine bağlanır.


5434 S. K. Ek Madde 13 ? (2/3/1970 - 1239/1 md. ile gelen Ek 1 inci madde hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)

Fiili hizmet süresi 5 yılı doldurduktan sonra vefat eden iştirakçilerin, ölüm tarihinde, başkasının yardımı olmaksızın hayatlarını devam ettiremiyecek derecede malul ve muhtaç bulunan dul eşleri ile çocuklarına, yazı ile Sandığa müracaatlarını takibeden ay başından itibaren 15 yıl hizmet süresi üzerinden 68 inci maddedeki esaslara göre dul ve yetim aylığı bağlanır.

(Ek: 8/7/1971 - 1425/6 md.)

Ancak, ölüm tarihinde 18 yaşını, orta öğrenimde 20 yaşını ve yüksek öğrenim yapmakta ise 25 yaşını doldurmamış çocuklarda malullük şartı aranmaz. Bunların aylıkları , öğrenim durumları da göz önüne alınarak, yukarıdaki yaşları doldurdukları tarihi takibeden aybaşından itibaren kesilir. Şu kadar ki, bunlardan aylıklarının kesilmesi gereken tarihlerde başkasının yardımı olmaksızın hayatlarını devam ettiremeyecek derecede malul ve muhtaç bulunanların aylıklarının ödenmesine devam olunur.

(Ek: 7/5/1986 - 3284/19 md.) Yukarıdaki hükümler, 22/6/1956 tarih ve 6741 sayılı Kanunla 53 üncü maddeye eklenen bent gereğince malullük aylığı alanlardan ölenlerin dul ve yetimleri hakkında da uygulanır.

([2)] 5434 S. K. Madde 68 - (Değişik: 15/6/1978 - 2149/1 md.)
Dul ve yetim aylıkları:
Ölenin bağlanmış veya bu Kanun hükümlerine göre hesaplanacak emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylıklarının;

• a) Dul karı ve koca için % 50'si, aylık alan yetimi bulunmayanların dul eşlerine % 75'i,
• b) Çocuklarla ana veya babanın her biri için % 25'i, oranında bağlanır.

Ölenin aylığa müstehak bir dul karı veya kocası ile bir yetimi bulunması halinde, dul karı veya kocaya % 60, yetimine % 30 oranı uygulanır.

Ölenin önceki eşinden olan çocuklarıyla, hem anadan hem babadan yetim olan veya af kanunlarına göre tescil edilmiş bulunan çocuklarına % 30 oranında aylık bağlanır. Sonradan hem anadan hem babadan yetim duruma giren çocukların aylıkları da % 30 oranı uygulanmak suretiyle yükseltilir.

(Değişik: 14/3/1985 - 3166/1 md.) Emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı alan veya iştirakçi olan dul eşe % 50 oranında dul aylığı bağlanarak ödenir.

Yukarıda belirtilen oranlara göre bağlanacak dul ve yetim aylıkları toplamı, bunlara esas tutulan, emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylıklarından fazla olursa, fazlası, dul ve yetim aylıklarından mütenasiben indirilir.

Ölen, dul karı veya koca bırakmazsa veya bıraktığı koca aylığa müstehak değilse, bunların payı çocuklarla ana babanın aylıklarına eşitlikle eklenir. Şu kadar ki, bu aylıkların toplamı yapılan eklemelerden sonra bağlamaya esas tutulan aylığın yetim bir kişi ise % 50'sini, 2 kişi ise % 80'ini, 3 kişi ise %100'ünü geçemez.
Dul ve yetimlerin aylık oranlarının yükseltilmesini gerektiren durumların doğması, sonradan veya yeniden aylık ödenmesine hak kazanılması veyahut ödenmekte olan aylıkların kesilmesi hallerinde yukarıdaki hükümler gözönüne alınarak, ödenecek aylıklar yeniden hesaplanır.

( [3] ) 5510 S. K. MADDE 32 - Ölüm sigortasından sağlanan haklar şunlardır:

• a) Ölüm aylığı bağlanması.
• b) Ölüm toptan ödemesi yapılması.
• c) Aylık almakta olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi.
• d) Cenaze ödeneği verilmesi.

(Değişik ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/20 md.) Ölüm aylığı;
a) En az 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş veya 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş,
b) 47 nci maddede yazılı sebeplerle kazaya uğramış, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış,
c) Bağlanmış bulunan malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı, sigortalı olarak çalışmaya başlamaları sebebiyle kesilmiş, durumda iken ölen sigortalının hak sahiplerine, yazılı istekte bulunmaları halinde bağlanır. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanların hak sahiplerine aylık bağlanabilmesi için ölen sigortalının genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığından dolayı prim ve prime ilişkin her türlü borcunun olmaması veya ödenmesi şarttır.

( [4] ) 5510 S. K GEÇİCİ MADDE 4 FIKRA 14,15,16

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ölen, ancak bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre ölüm aylığının bağlanabilmesi için yeterli prim ödeme gün sayısı olmayan sigortalının hak sahiplerinin, prim ödeme gün sayısı bakımından bu Kanun hükümlerine göre ölüm aylığına hak kazanması halinde, müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre hesaplanacak aylıkları, bu Kanunun 32'nci, 34 üncü ve 37'nci maddelerine göre ödenir.

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi olup bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında sigortalılığı bulunmayanların borçlandığı, ihya ettiği hizmetleri ile birlikte bu Kanuna göre aylığa hak kazanmaları ve müracaat etmeleri halinde, bu maddeye göre borçlandığı ve ihya ettiği hizmetlerine ait paranın ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren kendilerine bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre hesaplanarak aylık bağlanır.

Hak sahipleri hakkında bu fıkra hükmü uygulanmak suretiyle aylığa hak kazandıklarında hesaplanan aylıkları, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerine göre ödenir. Ancak bu süreler emeklilik ikramiyesinde nazara alınmaz.

Kesenek veya toptan ödemeleri zamanaşımına uğramış olması nedeniyle hizmetleri tasfiye edilmiş olanların, tasfiye edilmiş süreleri bu Kanuna göre birleştirilecek hizmetlerden kabul edilir.
SONUÇ OLARAK ; b) Çocuklarla ana veya babanın her biri için % 25'i, oranında bağlanır.
kız çocuğunun; SGK kurumunda emekli sandığı haricinde diğer kurumlara bağlı olarak çalıştığı değerlendirildiğinde evli olmamak kaydı ile ölen babası ve ya annesinden tercih ettiği bir maaşı almaya hakkı vardır ve maaşın bağlanabilmesi için;

EMEKLİ SANDIGI KAMU HİZMETLERİ DAİRE BAŞKANLIĞI
KURUM :T. C. EMEKLİ SANDIĞI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ADRES: Milli Mudafa cad. no 24 06643 Bakanliklar / Ankara
TELEFON: [santral] 0.312.444.4444 Alo emekli : 0312.414.534
WEB: www.emekli.gov.tr
E-MAIL : bilgi@emekli. gov. tr adresine tahsis talep formunuzu göndermeniz yeterli oalcaktır.