İnsanlığın Ayıbı: Milgram Deneyi

İnsanların Hitler'e kayıtsız şartsız inanmasının sebebini merak eden Milgram, otoritenin gücünü test etmek için bir deney düzenledi.

Deneyde amaç; bireylerin itaat sınırını ve itaat edilen eylemlerin niteliğinin kişinin o eylemi yapmasında ne derece etkili olduğunun saptanmasıydı.

Bu deney, gönüllü kişilerden oluşuyordu, ancak denek olmayı kabul edenler otorite konusunda sınandıklarını bilmiyorlardı. Bildikleri tek şey, öğrenme konusunun test edildiği idi.

Cezanın öğrenmeye etkisinin ölçüleceği söylenmişti.

Deneyde 3 kişi yer alıyordu, biri öğretmen, biri öğrenci ve biri de deney gözlemcisi. Bunlar kurayla çekiliyor ve bu görevler onlara öyle veriliyor gibi görünse de, herkesin görevi en baştan belliydi, çünkü 2 kişi oyuncu iken 1 kişi asıl denekti. Burada test edilen kişi aslında öğretmendi, ancak o; testin öğrenciye yapıldığını düşünüyordu. Öğrenci ve deney gözlemcisi, oyuncu olan takımdı ve işbirlikçilerdi. Öğretmen ise gönüllü olarak başvuran kişilerden biriydi.

Öğrenci, öğretmenin gözü önünde elektrotlara bağlanıyordu ve daha sonra gözlemci ile öğretmen kişi yan odaya geçiyordu. Bu odada az önce bağlanılan elektrotların kontrol düğmeleri bulunmaktaydı.

Yukarıda gördüğünüz gibi şok düzeyleri vardı bu düğmelerde. 15 volttan (slight shock) başlayan ve 450 volta (XXX) kadar giden şok düğmeleri...

Deney dışarıdan nasıl gözüküyordu?

Deney şöyleydi. Birtakım kelime çiftlerinin bulunduğu bir kağıt öğretmene veriliyordu. Daha sonra öğretmen bunu öğrenciye okuyor ve daha sonra bunu hatırlamasını istiyordu. Verdiği yanlış cevaptan sonra ise 15 volttan başlayan ve her yanlışta bir 15 volt daha artan şoklar veriyordu... (15-30-45-60...)

Bir süre sonra öğrenci rahatsızlığını belli eden sesler çıkarmaya başlıyordu.

Beni buradan çıkar! Canım yanıyor!

Bu sözlerden sonra çoğu denek(öğretmen) yanındaki gözlemci kişiye bunu yapamayacağını, karşı tarafın acı çektiğini söylüyordu. Gözlemci ise "deney devam etmeni gerektiriyor, teşekkürler" gibi bir cevap veriyordu. Bunun sonunda öğretmen soruları sormaya, dolayısıyla şoku arttırmaya devam etmişti...

Bir süre sonra yalvarma sesi duyuldu öğrenciden... Ancak öğretmen devam etti. Daha sonra öğrencinin sesi kesildi, böylece onun bilincini kaybettiği izlenimi oluşturulmak istendi.

Bundan sonra, aşağıya bakmadan önce bir düşünün. Sizce, katılımcıların yüzde kaçı son voltaja kadar çıkmıştır? Yüzde kaçı 450 voltu uygulamıştır?

Deneklerin %65'i...

Yani 40 denekten 26'si 450 volta kadar çıkmıştır. Deneklerin hiçbiri 300 volta kadar tereddüt dahi etmemiştir.