Hayvanların Birey Olarak Görüldüğü Bir Çağda Hayvan Eti Yemek

Gün geçtikçe hayvan hakları giderek artıyor ve bunun için gönüllü ve kâr amacı gütmeyen çeşitli kuruluşlar ortaya çıkmaya başlıyor. Bunların en popüler olanı da PETA (People for the Ethical Treatment of Animals)'dır. Bu Bence'mde, belki de biraz tartışmaya mahal verecek bir abesliği sizlerle paylaşmak istiyorum: Hayvanların birey olarak görüldüğü bir çağda hayvan eti yemekteki abeslik. Ancak önce biraz geçmişe gitmemiz gerekiyor.

Bir hayvan ile bir insan arasındaki en büyük fark nedir?

Aslında insan da bir memeli hayvandır, sadece diğer canlılardan farklı olarak beyni daha fazla gelişmiştir. Özellikle ilk modern insan homo sapiensten sonra diğer canlılarla arasındaki fark çok daha fazla belirgin hâle gelmiştir. İnsanı diğer canlılardan ayıran en büyük fark, sahip olduğu üstün beyindir ki insanların hayvanların aksine mantık çıkarımlarında bulunabilmesi bunun en bariz örneğidir. Daha gelişmiş bir beyne sahip oldukları için de ürettikleri malzemeler sayesinde besin zincirinin en tepesinde yer almaktadırlar. Örneğin, köpek balıkları yılda ortalama 6 insanı öldürürken insanlarsa 100 milyon köpek balığı öldürmektedir. Bu üstünlüğünü, beyin sayesinde ürettikleri araç gereçlerle elde edebilmektedirler. Zira bir insanın çıplak elleriyle bir köpek balığına karşı koyma gücü yoktur. Peki gelişmiş bir beyin yüzünden mi hayvanlar daha aşağılık varlıklar olarak görülüyor? Tıpkı insanlar gibi beyne sahip olsalardı acaba kendi etlerinden yememize müsaade ederler miydi? Hayvanların daha az gelişmiş beyne sahip olması onları yeme hakkını mı doğuruyor? Bunları bir düşünelim.

Hayvan eti yemek, insanın avcı-toplayıcı kimliğiyle birlikte başlamıştır

İnsanlar ve öncesinde insanımsı canlılar, hayatta kalabilmek için kendilerinden zayıf pozisyondaki hayvanları avlayıp etlerini yiyerek hayatta kalmaya çalışmışlardır. Genel olarak baktığımızda doğada da durum pek farklı değildir. Zira bir ceylanın kaplan avladığını göremezsiniz. Ancak insanın avantajda olduğu bir başka doğal kazanım vardır; o da etçil olmakla birlikte otçul da olmasıdır. Bu durumda insanın hayatta kalabilmesi için et yemeye ihtiyacı yoktur ve üstün beyni sayesinde iyiyi ve doğruyu ayırabilmesiyle hayvan haklarının ilerlemesinde kabiliyetleri vardır. Zira bir kaplanın kâr amacı gütmeyen bir kuruluş kurmasını bekleyemeyiz.

Neredeyse tüm dinlerde olan kurban kesme geleneği

İslamiyet, Hristiyanlık, Musevilik, Hinduizm, Taoizm gibi daha birçok dinde Tanrı'ya adak adamak için kurban kesildiği görülmektedir. Yani kurban kesme geleneği, her dönemde dünyanın farklı yerlerinde görülen bir dinî ritüeldir. Dinden dine, kültürden kültüre ufak çaplı farklılıklar göstermiş olsa da kurban olarak sadece hayvan seçilmemiştir. Mesela Urartular zamanında Tanrı'ya adak adamak için yılın belli dönemlerinde erkek çocukların boğazları bir meydanda kesilerek kanları ortadaki yuvarlak halkaya akıtılmıştır. Kurban geleneği yüzyıllardır devam ettiği için de hayvan eti yemeye karşı daha hassas davranılmasının önüne geçmiştir.

Dana eti yiyince ağzının tadını biliyor olup kedi eti yiyince zalim ve insan dışı bir canlı olmak

Özellikle kedi, köpek gibi hayvanların etini yiyen Uzak Doğu ülkelerindeki insanlara oldukça sitem eder ve hatta onları insan dışı varlıklar olarak görürüz. Ancak bu düşünce tamamen bir kültür içinde yoğrulmayla alakalı bir durumdur. Bu tür hayvanların etini yeme geleneği bizim coğrafyada olmadığı için insancıl dışı olarak karşılanmaktadır. Peki bir tavukla kedi arasında ne fark var? İkisi de canlı değil midir? Tavukların iki demir plaka arasında sıkıştırılıp makineyle başlarının kesilmesinin Uzak Doğulu bir insanın etini yemek için köpek kesmesiyle farkı ne? Muhtemelen birçoğunuzun vereceği cevap ''Ama tavuk eti yenir, köpek eti yenir mi hiç?'' şeklinde olacaktır. Yenip yenmeme meselesi kime göre, neye göre? İskandinav ülkelerinde yılın bazı zamanlarında balina eti yemek için toplu balina katliamı yapılır ve eleştirilir. Öldürdükleri 30 balina anormal ama Türkiye'de yılda 1.2 milyar tavuğun kesilmesi mi normal?

Hayvanlara karşı yapılan muamelelerin mekâna göre farklı algılanması

Sokakta yürürken bir insanın, tavuğu bacaklarından tutup havada bir kancaya asması ve tavuğun sürekli feryat içinde bağırması sizi rahatsız eder miydi? Eminim birçoğunuzu ederdi ancak günlük hayatta yediğiniz tavukların senaryoları da bundan pek farklı değildir. İnsandan çok daha güçlü bir beyne sahip yaratığın, sizi bacaklarından kaldırıp kestiğini ve kolunuzun bir evde, bacağınızın başka bir evde kemirildiğini düşünsenize. Ne kadar korkutucu değil mi? Peki hayvanlara ''empati'' kurma ahlakına ne oldu şimdi? O empati bunu kapsamıyor mu yoksa?

Hayvan eti yenmediği durumda sağlıksız olma algısı

Yapılan bilimsel araştırmalar, vejeteryan olan insanların et yiyen insanlara kıyasla daha az hastalığa yakalandıklarını ve daha uzun süre yaşadıklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca düzenli et tüketen insanlarda kolesterol, kanser, yağlanma gibi durumlar çok daha yaygın görülmektedir. İnsan, sebze ve baklagillerden alması gereken proteini, vitamini pekâlâ karşılayabiliyor.

Gelecekte nesiller hayvan eti yemeyi insan dışı bir hareket olarak görebilir

Çok değil, bundan 150 yıl önce neredeyse dünyanın her yerinde insanlar mal gibi alınıp satılabiliyordu. Bunlara köle deniyordu ve gördükleri muamele, günümüzde hayvanların gördüğü muameleden bile daha alçak bir konumdaydı. Peki ne değişti 150 yılda? İnsan hakları daha bir önem kazandı ve giderek daha da önem kazanmaya devam ediyor. Peki son birkaç yılda başlayan hayvanların toplumun bir parçası olduğu anlayışı ilerleyen dönemlerde hayvan haklarının çok daha gelişmesine ve dolayısıyla etlerini yemek için öldürülmelerine karşı bir tavır sergilemez mi? Kesinlikle sergiler ve sergileyecektir de. Gelecek nesiller, bir canlının etini yemeyi etik bulmayacaklardır.