Azerbaycan Hakkında Bilinmesi Gerekenler!

Azerbaycan

Azerbaycan, Cenûp (Güney) Kafkasya'da Avrupa ve Asya arasında ve Hazar Denizi'nin de Garp (Batı) cihetindedir.

Komşuları: Rusya, Gürcistan, Ermenistan, İran, Türkiye'dir ve deniz komşuları ise: Kazakistan, Rusya, İran, Türkmenistan'dır. Başkenti Bakü'dür. Azerbaycan'ın nüfusu ise 2018'de 9.898.000'dir.

Ayrıca Cenûp Azerbaycan denilen Tebriz (İran) ve çevresinde olan yerde ise 30.000.000 Azerbaycanlı Türk'ün (Resmî olarak 25 milyon lâkin İran bunu net bir şekilde açıklamaz) yaşadığı söylenmektedir ve bu sayı neredeyse İran nüfusunun nisfidir (yarısı), buna ayriyeten orada Türkmen soydaşlarımız da yaşamaktadır, Nüfûsları 1,6 milyondur ve bunlar Türkmen Sahra diye geçer. Azerbaycan'ın Yüzölçümü 86.600 km²'dir. Cmhurbaşkanı Haydar Aliyev'dir, ilk Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey'dir, Turancı bir zât idi kendisi, mekanı âlî ola. Resmî lisânı Azerbaycancadır, ilk zamanlar Türk lisanı diye anılsa da sonradan Azerbaycanca denilir. Azerbaycanca, Türkçe, Gagauzca, Türkmence Oğuz grubundandır ve Türkçeye en çok Gagauzca, Azerbaycanca benzer. İlber Ortaylı'nın dediği gibi bir Türk Azerbaycan'a gitse önce bir şok yaşar, Türkiye'de Karadeniz'e gittiğinde yaşadığı gibi. Öğleden sonra Azerbaycanca'yı anlar hâle gelir.

Oğuz Türkler'idir lâkin bu haritada yer almayan Gagauzlar da müdâhildir.

Azerbaycan ismi nereden geliyor?

Persler'in etkisinin hâkim olduğu dönemde Zerdüştlük yaygınlaşmış ve ateş muhafızı yani azer (ateş) baygan (muhafız) olarak anılmışlardır öbür rivayete göre ise İskender’in komutanı olan Antropates yönetimini üstlendi Sasanice Azurbazagan'dır, daha sonra da Azerbaycan’a döndü.

Azerbaycan tarihi

Bolşevik İhtilâli'nden sonra Azerbaycan 1918'de hür olup 1920'de Sovyetler hakimiyetine girer. Ruslar işgal edene kadar lisânları Türkçe, milleti de Türk olarak yazılır idi lâkin Sovyetler yönetimi (Stalin) Azeri diyerek Türklükten soyutlamak ister ve bunu öylesine işlemiştir ki Ebulfez Elçibey arkadaşı ile tartışır, Elçibey Azerbaycan'da yaşadığını ve dolayısıyla Azeri'yim, dedi. Arkadaşı ise Türk olduğunu, Azeri diye millet olmadığını der ve arkadaşı haklı çıkar. Ebulfez daha sonra Turancılık görüşünü benimser. Sovyetler, Türkler Medler'den geldi deyip de Fars kökenli olduklarını söylese de bu yalandır, sırf Türklükten soyutlamak için birçok şeyi yapmıştır. Ruslar, Hazar Denizi'ne sahip olmak ister. Sovyetler, Müslüman Türkler'i değil de Ermeniler'i destekler. Azerbaycan'ın Karabağ toprağı işgâl edilir (Ermeniler tarafından) ve Sovyetler Azerbaycan'da Kara Yanvar katliamını yapar, buradaki gâye hür olmak isteyen diğer devletlerin gözünü korkutmaktır lâkin elbette ki Türk devletleri ve diğer milletler vaz geçmedi bilâkin Türk devletleri yapılan zulme karşı seslerini daha da gür çıkardı.

Ruslar'ın böylesine sindirmeye çalıştığı kandaşlarımız, 1920-1924 yılları arasında bile Ruslara karşı 54 kez isyan çıkartmışlar ve bir anlamda bu bağımsızlık arzularıyla Türk olduklarını dost-düşman herkesin gözüne sokmuşlardır.
1991 yılında Sovyetler dağılır ve Azerbaycanlılara Yanvar Katliamı, Dağlık Karabağ mesele olur. Azerbaycan'ın hür olmasında Ebulfez Elçibey'in önemi çoktur.

Sâdece 4 yılda 54 isyân çıkararak tüm âlem bir kez daha gördü Türkler'in toprak uğruna her dâim canını ortaya koyduğunu gösterdi.

Azerbaycan edebiyatı

Şehriy Ar: Adı Seyyid Muhammed Hüseyin Behcet'tir, Azerbaycan ve İran edebiyatında güçlü bir ozandır. Haydar Baba'ya Selam diye 1 şiiri çok ünlüdür, hatta bu şiir 11. sınıf türk Türk Dili ve Edebiyatı ders kitâbında yer almaktadır.
Bahtiyar Vahapzade: Halk Şairi olarak anılır, bağımsızlk hareketinin öncüllerindendir, toplumsal sorunları, vatan-lisân sevgisini esas alır. Menim Dostlarım, gibi birçok eser vermiş idi.
Celil Mehmet Kulizade: Molla Nasreddin dergisini çıkarır, demokratikleşme fikrini yayar. Feyletonlar gibi birçok eser verdi.
İlk şair olan Hasanoğlu şiirlerinde Pir Hasan mahlasını kullanır. Mehemmed Fuzûlî: Kerbela'da doğar (Irak), Leyla ve Mecnûn gibi birçok eser yazar. Farsça, Azerbaycanca ve Türkçe olmak üzere 3 lisânda eserler vermektedir.

Azerbaycan'ın coğrafi özellikleri, iklimi ve yeraltı kaynakları:

Azerbaycan, Avrupa ve Asya'nın Kafkasya bölgesinde yer almaktadır. En büyük özellikleri: kıyıları Şark'ta doğal bir sınır oluşturan Hazar Denizi; Şimal'da Büyük Kafkas dağları; ülke merkezindeki geniş düzlüklerdir.

Alçak yerlerde hava ılıman, yüksek yerlerde şitaları (kış) sert, karlıdır yazın ise serindir. Ülkenin %70’i petrol ve gaz yataklarıyla kaplıdır. Apşeron yarımadasında bulunur en çok petrol ve gaz.Neftalin petolü dermân gibi diğer ülkelere ihraç edilir.

Azerbaycan bayramları

-1 ve 2 Ocak, Yeni yıl.
-20 Ocak, Qara Yanvar katliamını ve Karabağ Harbi mağdurlarını anma günü.
-8 Mart , Cihân Kadınlar günü.
-20 Mart-24 Mart , Nevruz. (Türkler'de Ergenekon'dan çıkış, diğer milletlerde de baharın gelişidir)
-9 Mayıs Zafer Günü, Nazi Almanyası'na karşı elde edilen zafer, Sovyetler tarafından ilan edilmiş idi.
-28 Mayıs Cumhuriyet Bayramı Azerbaycan'ın kuruluşu.
-15 Haziran Milli Kurtuluş Günü Azerbaycan Haydar Aliyev'in cumhûr reisi olması.
-26 Haziran Silâhlı Kuvvetler günü. -31 Aralık Dayanışma günü Dünya Azerbaycanlılar'ı dayanışma ve birlik. -Ramazan Bayramı. -Kurban Bayramı.

Azerbaycan bayrağı ve manası

Azerbaycan bayrağı renklerin anlamı üç renklidir. Mavi renk Türklüğü çünkü eski Türkler'de gök kutsal olarak görülür, yeşil renk İslâmiyet'i, kırmızı renk ise uygarlığı temsil etmektedir. Sekizgen yıldızın mânâsı Ebulfez'in 8 prensibidir dese de kimisi 8 Türk boyudur der ve bu görüş daha mantıklıdır. Hilal da Türklüğü temsil etmektedir.

Tüm Türkistân âlemine selâm olsun. 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹.

Okumanıza binâen müteşekkirim, esen kalın! 🌹 😊 🌹

Kaynakça:

https://islamansiklopedisi.org.tr/azerbaycan