Ömer Hayyam'ın 'Tarih kainatın vicdanıdır' sözü size neyi anlatır?

Atatürk'ün "Tarih yazmak, tarih yapmak kadar önemlidir." sözüyle paralel bir söz.

Şöyle bir örnek vereyim sen nasıl anlatırsan birşeyin tarihini, o öyle kalır. Çamuru atarsın, izi kalır. Tarihin vicdanı budur. Vicdanı varsa doğruyu anlatır sana. Yoksa yanlışları anlatır.

Bir örnek vermek gerekirse Romalı tarihçileri verebiliriz. Romalı tarihçiler Kartaca ve Hannibal'i kötü göstermek için Ba'al tapınaklarına çocuk kurban edildiğini yazmışlardır. Baal'e her zaman çocuk kurban ettiklerini yazıp onları kötülemişlerdir. Aslında yok böyle birşey, Kartacalılar en az Romalılar kadar medeniler. Ama işte bu tarihin bize aktardığı vicdansızlık vakası. Aynı şekilde Hannibal'i yok eden Scipio ailesinden Scipio Afrikanus kendini çok büyük bir komutan olarak göstermek için Hannibal'i yani düşmanını o güne kadar gelmiş olan en büyük general olarak göstermiştir. Scipioların tarihçisi Polybius çok tanınmış bir Roma tarihçisidir bizde Hannibali çok çok büyük bir komutan olarak biliyoruz bu yüzden. Gerçekten çok büyük bir kumandan ama ondan önce Büyük İskender gerçeği var...

Vicdanlı yanına gelirsek. Yine Romalı tarihçilerden örnek vereyim. Hunların çiğ et yiyip, kafaları canavar kafası gibi demeleri hep yalan olarak görülmüştür. Aslında doğrudur bunlar. Hunlar çiğ eti eyerlerini altında saklayıp 7-8 gün durmadan at üzerinde gidebiliyorlardı. Ama eyerin altında ki çiğ et atın tuzunu çekiyor ve üzerindeki adamın sıcaklığı ile çiğliğini kaybediyordu. Yani sindirimi kolay, çiğ olmayan bir et çıkıyordu meydana. Aynı şekilde Hunlar çocuklarının kafasını bir bez ile bağlıyor ve kafataslarını deforme edip korkunç bir hal almasını sağlıyorlardı.

İşte tarih bu yüzden kainatın vicdanıdır. Bize geçmiş hakkında ne kadar doğru bilgi verip vermediği tarihi yazanların vicdanına kalmıştır da o yüzden.

Deizm inancı şu şekildedir.Tanrı ilk canlıları ve ilk maddeyi yarattı ve sonra herşeyi doğanın vijdanına bıraktı.Güçlü olan herzaman haklıdır gibi mesela.Bu söylediğin cümleye şu şekilde uyarlanabilir.

Tarih boyunca savaşlarda zayıf olanlar ezilmiş,erkekleri öldürülmüş ve kadınların ırzına geçilmiştir Ve malları gasp edilmiştir.Eğer Tanrı müdahele etse bunlara göz yumamazdı.Tanrı müdahele etmediği için bunlar Tanrı nın vijdanı olamaz.O halde kimin vijdanı olabilir?Elbette geriye bir tek doğa veya evren kalıyor.Böyle birşeye vurgu yapmış olabilir.