Tıp Ne Derece Güvenilir? Arkasında Neler Yatar?

NOT: Bu yazı tüm sağlık çalışanları için geçerli değildir. Dünyanın farklı yerlerinde yaşanan olaylardan yola çıkılarak yazılmış bir kitaptan özetledim.

Hasta olursunuz, hastaneye tedavi olmak için gidersiniz. Peki her zaman tedavi olmuş bir şekilde mi hastaneyi terk edersiniz yoksa durumunuzun doktorlardan dolayı daha da ağırlaştığı oldu mu?

Tıbbın verdiği zararlar tarih boyunca hep mevcut olup tıp pratiğinin de bir parçasıydı. Sağlık personellerinden (Hekimler, hemşireler, eczacılar ve sağlık teknikerleri) kaynaklanan zararlar, ölümcül boyutlara ulaştı. Bu zararlara "İatrojenez" deniyor. İatrojenez, "Hekim Kökenli" anlamına gelir. Üç ayrı iatrojenez var.

1. Klinik İatrojenez

Gereksiz tıbbi tedavi, steril olmayan tıbbi materyal kullanımı, yanlış tedavi, ihmalkarlıktan kaynaklı problemler ve uygun olmayan ilaç kullanımını kapsar.

Gereksiz tıbbi tedavide insana bir canlı olarak değil, bir ürün olarak yaklaşılır. Siz, doktorun para kaynağı olursunuz.

Bir örnekle açıklarsak; diyelim bel fıtığınız var. Ancak fıtık egzersizlerle tedavi edilebilecek bir durumda... Fakat doktorunuz sizden para kazanmak için size ameliyat öneriyor. Siz de tıbbi konuda bir araştırma yapmamışsanız ona güveniyor, ameliyat oluyorsunuz. Gereksiz tedaviden doktor para kazanıyor.

Steril olmayan materyal kullanımı bugün tek kullanımlık materyaller sayesinde her ne kadar seyrelse de eskiden yaygındı. AIDS ve diğer hastalıklardan enfeksiyon vakaları gözardı edilecek boyutlarda değildi.

Yanlış tedavi ise, doktorun genel olarak ihmalkarlığından veya yanlış teşhisten kaynaklı yaptığı tedavileri kapsar. Hem zarar verme potansiyeli olan, hem iyileştirici gücü hiç olmayan veya az olan girişimlerdir.

İhmalkarlık ise günümüzde hala mevcuttur. Mutlaka duyduğunuz bir ihmalkarlık olayı vardır. Yoksa da yakın zamanda duyacağınız oldukça muhtemel... Peki nasıl bir ihmalkarlık? Size yapılması gereken kan testinin yapılmaması, teşhis koymak için yeterli bulguları toplamadan teşhisin erkenden (ve ihtimal dahilinde yanlış teşhis konması) belirlenmesi gibi ciddi problemlere yol açabilir.

Uygun olmayan ilaç kullanımında ise etki yelpazesi daha ciddi boyutlara da ulaşabilmekte... Tarihi geçmiş ilaç kullanımı, sakatlayıcı ve bağımlılık yapan ilaçlar, kişinin hastalığına etki göstermeyecek bir ilacın kullanılmasının önerilmesi gibi durumları kapsar. Alerjik reaksiyonlar (Genelde ölümcüldür ve acil tıbbi destek gerektirir), ağır yan etkiler, kalıcı hasarlar meydana gelebilir.

2. Sosyal İatrojenez

Yaşamın tıplaştırılması durumudur. Yani normal yaşamınızda tıp bilimiyle alakası olmayan sorunların, tıp ile çözülmeye çalışılmasıdır. Tıbbi tekel her zaman genişletilme amacı güdülmüştür. Bu şekilde hem hakimiyet artacak, hem denetim zorlaşacaktır.

Sınav dönemine girdiniz, sadece sınav stresiniz var. Onun haricinde ne ailevi, ne sosyal ne de maddi bir probleminiz var. Oldu ki bir psikiyatriye fikir danışmak için gittiniz. Hiçbir depresyon belirtisine de sahip değilsiniz. Doktorun size antidepresan (Genellikle Sertralin olur bu) yazma ihtimali her zaman mevcuttur. Antidepresanlar, depresyonun belirtilerini azaltıp terapiye destek verici ilaçlardır. Sizin depresyonunuz yoksa, kullanmaya değer bir yararı da olmayacaktır.

Eskiden hekimler, bugün yaşadıkları gibi maddi anlamda rahat yaşayamazlardı. Bugün hekimlerin iyi maddi duruma sahip olmalarının nedeninin iatrojenik durumlardan kaynaklandığı düşünülmekte...

3. Kültürel (Sembolik) İatrojenez

Sağlık politikalarının, sağlıksızlık yaratan olgulara destek olmasını, tıpla ilgisi olmayan şeylerin tıplaştırılmasını kapsar.

Tıpla ilgisi olmayan şeylerden en büyük örneği kocakarı ilaçlarının hastalıklara iyi geleceğini iddia etmek... Doğada tükettiğimiz şeylerin içinde bile zehir var (Elma çekirdeğinde siyanür, midyede cıva gibi). Kocakarı ilaçlarında hayvanların biyoatıkları, yağlar veya çeşitli otlar kullanılabilir. Bakterilerin üremediğini gözardı etsek bile yüzlerce maddenin bir arada olduğu ve ilaç olduğu iddia edilen bir maddeyi tüketmenin tehlikesini az çok kestirebiliyorsunuzdur. İçeriğindeki maddeler tek başına tehlikesiz bile olsa, vücut içinde tepkimeye girerek zehirleyici bir ürüne dönüşüp dönüşmeyeceği ise ayrı bir tartışma konusu olabilir.

Son Olarak: "Sağlığın Gaspı" kitabından özetle yazdığım yazı dikkatinizi çektiyse kitabı okumanızı öneririm.