Lösemi ve Belirtileri

Bu bence'de son birkaç asırdır insanlığın yakasına yapışmış, ölümcül bir o kadar da ani hastalık olan Lösemi'yi ele alacağım. Bunları nereden biliyorsun diye soracak olanlara baştan söyleyeyim. Ben de bu hastalıktan muzdaripim. Yaklaşık 1 senedir edindiğim bilgiler eşiğinde bu bence'yi yazıyorum.

Lösemi nedir?

Lösemi Latin kökenli "Leukemia" kelimesinden Türkçeye geçmiş ve Lökosit'lerin sebep olduğu kan hastalığıdır. Halk arasında kan kanseri olarak biliniyor ama bu doğru tanım değil. İnsanın kanı vücutta bulunan büyük kemiklerin içerisinde bulunan ilik ile üretilir. Lösemi başladığında kemik iliğinde lökosit sayısı (olgunlaşmamış lökositler, tıbbi adıyla lenfoblast ve miyeloblast) anormal şekilde çoğalır ve kemik iliğinde kan üretimini durdurarak, periferik (damarlardaki) kana geçer ve kırmızı kan hücrelerini de yok etmeye başlar. İnsan vücudunda normal lökosit sayısı 4-10 bin aralığındadır (erkek ve kadınlarda farklıdır).

Herhangi bir ilaç almadan Lökosit sayısı 30 bini aşarsa lösemi başlıyor anlamına gelir.

Lösemi çeşitleri

Lösemiler genel olarak ikiye ayrılır; Akut (bir anda) ve Kronik (uzun vadede)

Akut ve Kronik lösemiler de kendi içlerinde ikiye ayrılır;

- Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL)

- Akut Miyeloblastik Lösemi (AML)

- Kronik Lenfoblastik Lösemi (KLL)

- Kronik Miyeloblastik Lösemi (KML)

Farklılaşmalarına sebep Kemik İliğindeki kök hücrenin iki hücreden oluşması. Lenfoblast ve Miyeloblast.

ALL ve KLL - 2-16 yaş aralığındaki çocuklarda görülür. Çok nadir durumlarda yetişkinlerde de görülebilir.

AML ve KML - Daha çok 20 yaş üzeri yetişkinlerde görülür.

Lösemi'nin teşhisi

Lösemi'yi teşhis etmek için kan tahlili yapılır ve şüphelenmek için tahlil yeterlidir ancak kesin tanı için kemik iliği biyopsisi yapılır ve hastalığın kesin tanısı koyulur.

Biyopsi önemlidir çünkü Lösemi'den farklı onlarca kemik iliği hastalıkları vardır ve bunları teşhis etmek için kemik iliğinden alınan kan örneğinin Patoloji laborotuvarında tahlil edilmesi gerekmektedir.

Lösemi'nin belirtileri

Başta söylediğim gibi Lösemi kanda lökosit sayısının artmasıdır. Kan molekülleri Eritrosit (Alyuvar), Lökosit (Akyuvar) ve Trombosit'ten (Kan pulcuğu) ibarettir.

- Eritrosit eksikliği Anemi'ye,

- Lökosit çokluğu enfeksiyona,

- Trombosit eksikliği ise kanamalara yol açar.

Bu bağlamda Lösemi şüphesi için ilk olarak hastada Anemi, enfeksiyon veya kanama olması ilk belirtilerdir.

- Baş ağrısı,

- Nefes darlığı,

- Kalp çarpıntısı,

- Karaciğer ve Dalağın şişmesi

hatta mide ağrıları bile Lösemi belirtileri arasındadır. Bu tür rahatsızlığınız varsa, hemen bir kan tahlili yaptırıp ya İç hastalıkları uzmanı ya da bir Hematologa gözükmeniz elzemdir. Akut Lösemi'ler sadece 4 hafta içinde oluşup kan değerlerinizi sıfırlayıp sizi öldürebilir. Bu yüzden saydığım rahatsızlıklarınız varsa, geç olmadan kan tahlili yaptırmalısınız.

Lösemi tedavisi

Lösemi tedavi şekilleri hastalığın çeşidine göre farklılaşır. Ancak genel prosedür şöyledir. Hastada Lösemi'den şüphelenilirse kemik iliği biyopsisi yapılır. Biyopsi ile birlikte hastada genetik bozukluk olup olmadığına da bakılır. Şayet genetik bozukluk varsa (Örneğin 22. kromozom bozukluğu ve 23. kromozom varlığı) tedavi protokolü değişir. Genetik bozukluğu olmayanlar için iki protokol uygulanır; 4 kemoterapi ve İlik nakli ya da 8 kür kemoterapi. Bu da genetik tahlil ile belirlenir.

ALL hastaları genelde 2-5 yaş arası çocuklar olur. Bu zaman patoloji raporuna göre nakil yapılmayabilir. Ancak genel olarak tahmin ALL'ye yakalananların %95'de hastalık nüks edecektir ve bu yüzden İlik nakli şarttır.

AML'de ise sadece kemoterapi ile hastalığın iyileşmesine dair buluntular fazladır ama her lösemi gibi bunun da nüks olasılığı yüksektir.

KLL çocuklarda görülür ama genelde nadir rastlanan kronik lösemi çeşididir.

KML teşhisi konulan hastalarda 2001 yılına kadar ilik nakli olmadan hastalık tedavi edilemiyordu. Ancak 2001 yılında bulunan ilaç sayesinde hasta ömür boyu almak şartıyla bu ilaç ile hastalıktan kurtulabiliyor. KML'ye neden Philadelphia kromozomu adı verilen 9. ve 22. kromozomların birbiri ile çarpışmasıdır. Bu genel olarak akraba evlilikleri veya kan grubu çakışması sonucu oluşur. Temel olarak ise genetik olarak başlayan Lösemi'lerin sebebi olarak üçüncü derecenin altında yapılan akraba evlilikleri ve kan çakışmaları gösterilmektedir.

Tedavi kemoterapi kürleri ve devamında ilik nakli ile yürütülür. İlik nakline rağmen iyileşmeyen hastalara Radyoterapi veya hedefe yönelik tedaviler uygulanmaktadır.

Özellikle yetişkin ALL'lerde hastalık tanısı koyulunca hemen uygun ilik aranır çünkü nakil olmazsa hastalığın nüks etme olasılığı %95'ten de fazladır. İlik nakli için de uygun zaman vardır. Eğer hasta birkaç kemoterapi görüp nakile gerek olduğu halde nakil yapılmazsa, sonra çok geç olur ve nakil yapılsa bile iyileşme olasılığı %20-30'larda kalır.

Lösemi hakkında bazı notlar

- Lösemi'nin varlığı yaklaşık 3 asırdır bilinse de henüz neden yarandığı hakkında kesin bir bilimsel bilgi bulunmamaktadır. Ancak bazı tahminler vardır. En önemli sebep olarak stres, yoğun ilaç kullanımı ve genetik faktörler gösterilmektedir.

- Lösemi hakkında bilinen yanlış ise bu hastalığın kırmızı kan kanseri olarak bilinmesi. Lösemi beyaz kan hastalığıdır ve kırmızı kan ile uzaktan yakından alakası yoktur.

- Lösemi olduğunuzu düşünmeniz için önceden belirttiğim gibi Lökosit sayısının ilaç almadan 30 binin üzerine çıkmasıdır. Eğer böyle bir durum söz konusu ise Lösemi olabilirsiniz.

- Bildiğiniz gibi Türkiye'de de yüzlerce lösemi hastaları mevcut ve çoğu uygun ilik beklemekte. Bunun yanı sıra hastalığın tedavisinin de çok pahalı olması hasta yakınlarını zorlayan başka bir etmen. -Üzerimize düşen görev fırsat buldukça kök hücre bağışlamaktır. Çünkü sizin kök hücreniz başkasına hayat verebilir. Eğer maddi bağış yapacaksanız önerim direk hasta yakınlarına yapın. Kurum ve kuruluşlar bu yardımı suistimal edebiliyorlar.

Eğer siz de Lösemi'ye yakalandıysanız umudunuzu yitirmeyin. Beni örnek alın. Bakın karşınızda Lösemi'yi yenmiş bir hasta :)

Umarım bilgilendirici bir bence olmuştur. İyi günler :)