Hangi Durumlarda Acil Servise Gidilmelidir?

Merhabalar.

'Kimler acil servise gitmeli?', 'Hangi durumlarda acil servise gidilmeli?' gibi konularda ne kadar konuşursak konuşalım, ne kadar konferans verirsek verelim yetersiz kaldığını görüyorum. Tırnağı kırılan hastalardan grip olanlara kadar, kabız olanlardan beş gündür devam eden kaşıntısı olanlara kadar acil servislerin bekleme salonu tıklım tıklımdır her zaman. Haliyle bütün hastalar bu karmaşadan, beklemek zorunda kalmaktan ve acilin acil servislikten çıkmasından şikayetçidir, öyle değil mi?

Bir sağlık çalışanı olarak bu bence yazısında elimden geldiğince herkesin anlayabileceği bir dil kullanarak toplumsal bir eksikliğe değinmeye çalışacağım. Çok fazla uzatmak istemiyorum, dilerseniz başlayalım...

Ülkemizin 1949'dan beri üye olduğu Dünya Sağlık Örgütü(WHO) acil servisi şu şekilde tanımlamıştır:

Yüksekten düşme, elektrik çarpması, donma, soğuk çarpması, ısı çarpması, ciddi yanıklar, ciddi göz yaralanmaları, zehirlenmeler, ciddi alerji, omurga kırıkları, hipertansiyon krizleri, astım krizi, akut solunum problemleri, şuur kaybına neden olan her türlü durum, ani felçler, ciddi genel durum bozukluğu, yüksek ateş, genel durum bozukluğunun eşlik ettiği diyaliz hastalığı-akut batın, menenjit, beyin apsesi, akut psikotik tablolar, migren ve/veya şiddetli kusma, şuur kaybıyla beraber olan baş ağrıları, yenidoğan komaları, başlamış doğum faaliyeti vb…

Aslında yukarıda yer alan tanımda yalnızca acil servisin ne olduğu değil, hangi hastalıklarda acil servise gidilmesi gerektiği de açık bir şekilde tanımlanmıştır. Burada çok kısa bir anımı anlatmak istiyorum.

Geçen sene, KKM (112 çağrı merkezi) tarafından bir çağrı ulaştırıldı bize. Adresi verdiler ve vakayı; "55 yaşında, erkek hasta, kalp krizi geçiriyor." dediler. Biz hemen ambulansa atlayıp vakaya gittik. Üçüncü kata çıktık, elimizde çantalar, sedye, defibrilatör falan aşağı yukarı kişi başı 20-25 kiloluk malzeme. Zili çaldık, genç, 20'li yaşlarda bir kadın açtı kapıyı. Hasta nerede diye sorduğumuzda "Hasta benim, tırnağım kırıldı. O yüzden 112'yi aradım." dedi.

Konuşmacı olarak katıldığım her konferansta bu anıyı anlatırım. Bu çok ciddiye alınması gereken bir konu çünkü. Merak eden varsa o kadını alıp acil servise götürmedik. O an başka boşta ambulans olmasa ve bir kişi hatta sizin yakınınız gerçekten çok ciddi bir sorun geçiyor olsaydı ne olurdu düşünebiliyor musunuz? İşte tam da bu nedenden dolayı insanların acil servisin ne olduğunu, hangi hastalıklarda acil servise gidilmesi gerektiğini bilmeleri lazım.

Yukarıda yer almayan ve acil olarak nitelendirilmemiş rahatsızlıklarınızda mutlaka işinin ehli bölümünde uzmanlaşan hekimlere görünmeniz gerekir. Örneğin grip oldunuz. İki durumunu da anlatarak inceleyelim:

1. Acil Servise Gittiniz: Acil serviste çalışan pratisyen hekim, sizi muayene ettikten sonra ihtiyaç duyarsa kan testi isteyebilir. Hamile değilseniz, damar yolu açtırıp serum taktırır. Serum, sandığınız gibi altın bir sıvı değildir aslında. Sağlıklı bir öğünün, sıvı halidir desek yanılmış olmayız. Vücudunuzun ihtiyacı olan bazı maddeleri ve bol sıvıyı damardan verme yöntemi. Ek olarak size genel bir antibiyotik verecektir. Sizin bu antibiyotiğe direnciniz olup olmadığını bilemez. Ek vitaminler sayesinde kendinizi o gün ve ertesi gün harika hissedeceksiniz. Peki ya ertesi gün? Tekrar hızlı bir şekilde çöküş yaşayacaksınız. Çünkü kullandığınız antibiyotiklere zamanında verilen antibiyotikler yüzünden dirençli hale geldiniz, ve aldığınız ilaç vicudunuza ilaç değil fazladan mikrop olarak geri dönüyor. Ve sonra hepimizin bildiği o mükemmel cümleyi kuruyorsunuz: "Doktora gittim, düzeliyor gibi oldum ama şimdi çok kötüyüm. Bu ilaçlar benden hiçbir işe yaramıyor. İyileşemiyorum."

2. Kliniğe Muayene Olmaya Gittiniz: Klinikte görevli asistan veya uzman hekim, gerekli görürse kültür testi yapıp hastalığınıza hangi bakterilerin neden olduğunu öğrenir ve ilaçları buna göre yazar. Veya belirtilere göre hangi bakteriler olduğunu anlar, bu da tecrübe gerektirir. Hekiminiz, geçmişinizi inceleyip sizin ve bakteri için en uygun antibiyotiği verir. Ek ilaçlar verir, vitamin, sprey vs. Ve bir hafta kullanınca şu cümleyi kurarsınız: "Daha iyiyim, toparlıyorum sanırım."

Acil servisteki pratisyen hekimler ve diğer sağlık çalışanları acil durumlar için eğitilmiş personellerdir. Bu demek değildir ki, pratisyen hekimler sizin hastalığınızı anlamıyor, anlıyorlar fakat ilaçlar konusunda son gelişmeleri takip edemiyorlar. Çünkü onların alanı adı üzerinde "acil" her türlü bilgiyi aynı anda bilerek müthiş olamazlar ki. Olabilselerdi, branşlaşma olmazdı. Lütfen grip, ishal, kabız, öksürük, idrar yollarındaki acil olmayan sorunlar, bebeklerle ilgili acil olmayan sorunlarda alanında uzmanlaşan hekimlere muayene olun. Çünkü böylesi hem acil servislerdeki iş yükünü azaltacaktır hem gerçekten acil servise ihtiyacı olan hastalara ulaşımı rahatlatacaktır hem de sizin rahatsızlığınızın nedeni araştırılarak tedavi edilir. Çünkü acil servisler, acil rahatsızlığı bulunmayan durumların yalnızca belirtilerini ortadan kaldırır, hastalığı değil.

Okuduğunuz için teşekkürler... Aklınıza takılan, paylaşmak istediğiniz bir konu olursa yorum yapmaktan çekinmeyin. Burada yazdığım yazıyı birçok kişi özellikle agresif hastalar, eleştireceklerdir. Üzgünüm ama ben burada doğru olması gereken şeyi anlattım. Ha geceler, kliniklerin kapalı olduğu zamanlar istisnadır. O zaman tabii ki acil servise gideceksiniz ama ertesi gün ardından yine mutlaka kliniğe gidip muayene olmanız gerekecek. Zaten acildeki doktorlar bunu söylüyorlar.

Bence yazım yönetim tarafından onaylanırsa, hastane ve sağlık sistemi, sağlık-toplum ilişkisi vb. konularda yazmaya devam edeceğim. Bilgilenmek güzeldir.

Profilim: Mavivapur

Diğer Bencelerim: Mavivapur Benceler