Nüfus artışı bir memleketin kalkınmasında rol oynar mı, oy­namaz mı?

Literatürdeki çalışmalarda genellikle nüfus ile ekonomik büyüme arasında bir ilişki olduğu görülmüştür. Dolayısıyla, bu çalışmanın temel hipotezi “nüfus artışı ile kalkınma arasında bir ilişki vardır” şeklinde kurulmuştur.

Nüfus belirli bir alanda ve belirli bir zaman diliminde yaşayan insan sayısıdır. Kalkınma kişi başına düşen milli gelirin artmasını hedefler. Nüfus ve kalkınmanın önemli kavramları üretim-tüketim ilişkisidir. Üretimi-tüketimi etkileyen üç değişken emek, sermaye ve doğal kaynaklardır. Kontrolsüz yüksek nüfus artışları kalkınmaya çoğunlukla engel olmaktadır. Çünkü üretim ve tüketim arasında ciddi anlamda fark oluşturmaktadır, bu da ülke ekonomisini olumsuz etkileyebilmektedir. Nüfusu az olan bir ülkede ekonomik ve sosyal anlamda kalkınmaya gidilmesi olumsuz sonuçlanabilmektedir.

Günümüzde nüfusun niceliği ve niteliği daha önemlidir. Yani nüfusun fazla olması yerine nitelikli olması gerekmektedir. Gelişmiş ülkelerde hızlı nüfus artışının tüketimi, işbölümünü ve teknolojik gelişmeyi olumlu etkileyebilmektedir (Küçükoğlu ve Taş, 2019: 238).
Nüfusun azalması çalışan nüfus için sorun yaratmayacaktır çünkü kadınların işgücü piyasasına girişi artacaktır. Nüfusun az arttığı yıllardaki işgücü arzının nüfusun hızlı arttığı yıllardaki işgücü arzına eşitlenebileceği belirtilmiştir
Nüfus artışı, piyasaların genişlemesine ve ölçek ekonomilerine yol açarak ekonomik kalkınmayı olumlu etkileyebildiği gibi çalışan yetişkin başına düşen çocuk sayısını arttırıp doğal kaynakları azaltarak ekonomik büyümeyi olumsuz yönde etkileyebilmektedir
Ekonomik büyümenin meydana getirdiği sonuçların tüm topluma yansıması toplumsal kalkınmayı sağlarken; her bir bireye yansıması ise beşerî kalkınmayı meydana getirmektedir (Kunduracı, 2010: 60). Ülkede kişi başına düşen milli gelir arttığında, kişi başına düşen dolar cinsinde para birimi artar, ülkenin gelişmişlik seviyesi böyle ölçülür. Belirli bir zamanda ülkenin kişi başına düşen milli gelirin artış hızı olarak hesaplanan kalkınma hızı da başlangıçtaki kişi başına düşen milli gelire bağlıdır. Az gelişmiş ülkelerde, kalkınmış ülkelere göre bu hızın daha yüksek olduğu bilinmektedir ancak milli geliri yüksek olan bir ülkede kalkınma hızı daha düşük olsa da daha büyük bir gelir artışı sağlayacaktır.