Cengiz Aytmatov kitaplarını seviyor musunuz?

Mankurt kavramı evet bir eleştiri ama baskı bile olsa her paragrafta "birlik olup halkımız için kazandık" demeye sovyet propagandası yapmaya gerek var mı ya da her gerçek insan tiplemesini bir ahlaksızlık ile mi yapmak zorunda? Evet tek bir kitabını okuduğunuzda bir eleştiri var gibi görünüyor ama yazarın tüm kitaplarını okuduğunuzda sanki Orta Asya Türklerinde bu tür ahlaksızlar sıradanmış gibi bir algı çıkıyor. Her kitapta yapılan komünizm vurgusundan bahsetmiyorum bile.

İnsanın tüm yönleri içinde sadece ahlaksızlık yok ki bundan bahsediyorum. Yazarın hemen her kitabında gayri meşru hamile kalan bir kadın karakter var. Yazarın bütün kitaplarını kronolojiye göre okuyup üstüne yazarın hayat hikayesine bakıp SSCB lideri danışmanı olduğunu görünce adeta parçalar birleşti bende. Tek tek baktığımızda masum görünen bu adam bence genel olarak Ruslar için çalışıyor.

Aytmatov çok akıllı bir adam ama asla babasının yolundan gitmiyor, hümanizmi benimsiyor yani asla Türkçü bir kimliğe sahip değil. Düpedüz Rus ajanı demesek bile kendi kariyeri için Rus taraftarlığı yaptığını düşünüyorum. Zira Gorbaçov reform bile yapsa Kendi halkının bağımsızlığını isteyen birisini devlet adamı yapmazdı.

Türkçü slogan atmaması yapmaz ama Komünizm övmesi yapar. Rejim baskısını belirttiği tek kitabını Rusya dağıldıktan sonra yayınladı ki bu beni haklı çıkarıyor. Sistemin adamı olması bir ihtimal, kesin olan ise kendi kariyerini için Rus taraftarlığı yapması.

Sistemi eleştiren tek kitap CengizHan'a küsen Bulut 1991'de SSCB dağıldıktan sonra yayınlanmıştır bilgi yanlışı yok. Gün olur Asra Bedel ise sistemi eleştirmez tam aksine ana karakter Yedigey'in işçi şarkıları söylediği birçok sahne vardır kitapta. Sadece mankurt söylemi ile bunca kanıtı boşa çıkaramayız.

Kırmızı yıldızlı bayraklarla şarkı söylemesi mi halk insanı olmasından? Söylediğin şeyler bana göre eleştiri değil bu kadar ince şeylerde eleştiri aramak kılı kırk yarmaktan farksız. Ne hikmetse yazardan aynı ayrıntıları her romana gayrımeşru hamile kadın ekleyip orta asya halklarını ahlaksız gösterirken göremiyoruz. Hadi diyelim ki bu kitap eleştiri, diğer kitaplar ne peki? Toprak Ana kitabında ana karakter SSCB'yi temsil ederken doğan ve büyüyen çocuk savaştan sonra yeniden güçlenen devleti simgeliyor. Ben yazara genel olarak bakmaktan bahsediyorum.

Kırmızı bayrak gerçeklik değildi Basmacı harekatı diye bir şey var nihayetinde. Gerçeklik yapmak ana karakterin işçi toplantısına girip rejim yanlısı şarkı söyleyip bayrak sallamak değildi hiçbir zaman. Trajik karakter konusunda Toprak ana kitabını okursanız dediğimi anlayacaksınız. Toplum zaten kanıyor bunu güzel anlatmış eyvallah orada ne gereği var bu karakteri eklemenin? Gün olur asra bedel kitabı aynı şekilde birçok örneği varken onlara komşu olarak yardımcı olabilecekken neden komşusunun karısına göz dikiyor ana karakter? Göstere göstere bu şekilde alakasız çıkışlar yapılırsa ben buna gerçekçilik demem art niyet ararım.

Basmacı harekatı Stalin katliamlarına kadar devam etti hatta milyonlarca Ahal teke atı bile öldürüldü bu dünyanın ilk ve tek hayvan soykırımıdır. Hiçbir işçi bile isteye komünizm övmedi bundan bahsediyorum. Sosyolojik gerçek budur köylünün şehre gidip eline bayrak alıp güle oynaya şarkı söylemesi değildir. Zaaf kısmına gelirsek evet her zaaf art niyet değildir mesela aynı kitapta hırsızlıktan bahsediliyor bu bir zaaftır ve art niyet değildir ama bütün kitap kocasını sevdiği söylenen bir kadının kitabın son iki sayfasında başka evli bir adamdan hamile kalması zaaf falan değildir düpedüz art niyettir.

1920'ler diyordun 30'lara çıktın sen mi uyduruyorsun yoksa ben mi iyi düşün?
Türkmenistan'da bugün o atların ticareti bile yasak hanımefendi hayal dünyasından çık.

Kaçtığım yok sen savunamayınca saçma falan demeye başladın. Söylediğim şey basit oradaki Türkler hiçbir zaman Sovyet baskısını kabullenmedi ve çok zulüm gördüler isyanda kullandıkları atları bile bir daha isyan edemesinler diye öldürüldü yani gerçekçilik falan yoktu bundan bahsediyorum. Aytmatov Rütbe kazanmak için sovyet propagandası yaptı ve amacına ulaştı bütün mevzu bu.

Adamın bir sürü kitabı içinde tutunduğun tek şey mankurtlaşma. Bende şunu soruyorum o halde neden bütün kitaplarında komünizm propagandası yaptı bu adam? Özellikle Toprak Ana kitabı zafer sloganından geçilmiyor. Direnişi anlatacak olan adam Namık Kemal gibi, Ziya Gökalp gibi yazar gidip eleştirdiği adamların memuriyetini kabul etmez.

Öncelikle saçma değil Abdülhamid'in sürgün ettiği adamların listesini yazsak karakter sayısı yetmez. Rejimin dilini araç olarak kullanabilirsin peki bir kitabının ufak bir kısmında yalandan rejimi övebilirsin ama her kitabında paragraflar dolusu yazarak zafer bizim halkımız için omuz omuza diyerek slogan atarsan bu rejim propagandasına girer. Açıktan açığa düşmanlık elbette yapamaz ama göstere göstere slogan atmasına da gerek yok.

Sürgündeki adam yaşıyor demen cahilliğin zirvesi resmen. Adam yaşıyor diye sürgünü masum mu gösterelim onca kişi sürgün şartlarında can vermişken. Ayrıca stalin herkesi öldürmemiştir binlerce kişi doğuya sürülmüştür bu da bilgi olsun. Ben de diyorum ki zorunlu ajitasyon cümlesi birkaç tane olur kitabın temasını kaplamaz.

Senin mantığına göre Stalin'i aklamamız gerek ondan bahsediyorum. Sansür kuralı ile propaganda ayrımını yapabiliyorum merak etme. Kitapları okumamışsın belli ki.

Tek tek okundukları zaman öyle algılanıyor ama hepsini birleştirip yazarın hayatı ile yan yana koyduğunuzda diyorsunuz ki bu adam sovyet yanlısı ve amacına ulaşmış.

O halk mücadelesini yeri geldi silahla yeri geldi anlatılarıyla verdi. Aytmatov'un anlattığı gibi işçi partilerinde kızıl bayrak sallayıp şarkılar söyleyerek değil. Kendi fikrimi dayatmak gibi bir amacım yok aklı olan bunu düşünür zaten. Adamın yazdıkları da ortada geldiği mevkiler de.

Her seferinde benim söylediğim yere geliyorsun ama inatla kabul etmiyorsun. Aytmatov o mevkileri havadan almadı yazdıkları sebebiyle aldı. 30 yorum yazdık tek tutunduğun mankurt hala başka bir şey yok savunabileceğin.

Aytmatov rejim düşmanı olsaydı o mevkileri alabilecek miydi? Sen cevapla bunu

Güldüm sadece yorum yapmayacağım 😄

Argümanım hala ortada ama kabullenmiyorsun

İkisi de kabul edilebilir şeyler.

Her ikisinin de kanıtları var.

Kimse kimseyi ikna edemeyecek bu çok net. Ben yorumlar için teşekkür ediyorum konuyu kapatalım.