Gök Tanrı'ya inananlar aslında deist mi?

Bu çok ilginç ve düşünülmesi gereken bir soru. Gök Tanrı inancı aslında tek tanrılı bir anlayışa dayanıyor ama bugünkü deizmle birebir aynı değil. Tengricilik’te Tanrı hem evrenin yaratıcısı hem de doğanın içinde var olan bir güç olarak görülüyor, yani sadece yaratıp kenara çekilen bir tanrı anlayışı yok. Bu yönüyle deizmden ayrılıyor çünkü deizm Tanrı’nın evrene müdahale etmediğini savunur. Günümüzde “Ben Gök Tanrı’ya inanıyorum” diyen bazı insanlar gerçekten eski Türk inancına bir ilgi duyarken, bazıları da bunu kültürel ya da kimliksel bir duruş olarak ifade ediyor. Kimi bunu İslam’a alternatif değil, öz köklere dönüş olarak görüyor; kimisi de dediğiniz gibi Arap kültürel etkisine tepki olarak benimsiyor. Dolayısıyla herkes için anlamı farklı ama tamamen deist demek genelleme olur çünkü Gök Tanrı inancında hâlâ kutsal bir düzen fikri ve Tanrı’nın evrenle bağı güçlü biçimde var.