''Hayvandan Asker Olur Mu Hiç?'' Demeyin, İşte Osmanlı Devleti'nde Gözcü Olarak Kullanılan Maymunlar

Geçmişten bu yana insanoğlu çeşitli savaşlara katılmış ve birbirlerinin kanını dökerek topraklar fethetmiştir. Bazı milletler kolaylık sağlaması açısından hayvanları savaşlarda da kullanmıştır. Mesela Timur İmparatorluğu ile Osmanlı İmparatorluğu arasında 1402 yılında Ankara'nın Çubuk İlçesi'nde gerçekleşen muharebede Emir Timur, Hindistan'dan getirttiği filleri Osmanlı birliğine karşı kullanmıştır.

Eski Yunan devletlerinde mancınıklara bazen taş yerine arı kovanları konulur ve düşman askerlerin üzerine fırlatılırdı. II. Dünya Savaşı'nda İngilizler, farelerin içini yararak bombalar yerleştirmiş ve bu fareleri Almanların kömür stoklarına gizlemişti. Aynı şekilde II. Dünya Savaşı'nda Amerika da yarasaların bacaklarına uzaktan kumandalı bombalar yerleştirip Japonların üzerine salmıştı. Savaşlarda tank niyetine fillerin kullanılması ve fillerin de domuzlardan korkması üzerine domuzların yakılıp fillerin üzerine salınmasına kadar birçok hayvan savaşlarda silah niyetine kullanılmıştır. Osmanlı Devleti de gözcü olarak maymunları benimsemiştir.

Denizde düşman gemilerini gözlemleme konusunda başarı elde ettiler.

Maymunların görme yeteneğinin insanlarınkinden daha fazla olması Osmanlı askerlerinin dikkatini çekmiştir. Özellikle II. Bayezid zamanında gelişen donanma üzerine kullanıldıkları rivayet edilir. Maymunlar, Osmanlı savaş gemilerinin en üstünde bulunurdu. Maymun eğer bir düşman gemisi görürse hemen çığlık atmaya başlardı. Bu sebeple Osmanlı denizcileri, fark edilmeden kısa sürede hazırlanarak zaman kazanmış olurdu. Maymunların gösterdiği bu başarılar iyice dikkat çekmiştir. Özellikle Kanuni Sultan Süleyman zamanında Kuzey Afrika'nın fethi sırasında çok kez kullanılmışlardır.

Gözcü olarak çıkıp evcil hayvan olarak tercih edilmeye başlandılar.

Maymunların bu başarıları tüccarların dikkatini çekti ve maymunları İstanbul'a getirip satmaya başladılar. Bir zaman sonra şehir sokaklarında özellikle de Galata önlerinde maymunlar dolaşmaya başladı. Bazı kişiler bu maymunları satın alıp evde beslemeye karar kıldı. Fakat bir kesim sokakta dolaşan bu maymunlardan rahatsız olmaya başladı. Bunlardan birisi de Abdülkerim Efendi idi.

Gözcülük yerine evcil hayvana dönüştürülmeleri sonlarını getirmiştir.

III. Murad'ın şehzadeliği döneminde yanında bulunan Abdülkerim Efendi Müslüman olmayan kesimden de hoşlanmazdı. Fakat asıl vukuatını maymunlara karşı yapmıştır. Fatih Camisi'nde maymunların gayrimüslimlerle ilişkiye girdiği yönünde bir iftira atarak tüm maymunların telef edilmesini istemiştir. Bunun üzerine halktan bazıları maymun dükkanlarını basmış ve yakaladıkları maymunları ağaçlara asarak öldürtmüştür.