Dinler: Budizm

İnançları incelediğimiz bu serinin ikinci bölümünde Budizm'i inceleyeceğiz.

Budizm 500 milyon inananı ile beraber dünyadaki inanç nüfusunun %6,40'ını oluşturmaktadır. Felsefik bir sisteme sahip olan bu dinin kurucusu Sidharta Gautama Buda'dır. Çin, Bhutan, Sri Lanka, Japonya, Tayvan, Tayland gibi ülkelerde oldukça yaygındır.

Budizm'i anlamak istiyorsanız Buda'yı anlamanız gerekir. Buda'yı anlamak istiyorsanız onun yaşamını anlamanız gerekir.

Sidharta Gautama Buda günümüzde Nepal'de bulunan Lumbini de yani o yıllardaki adıyla Shakya krallığında doğdu. Buda'nın annesi ve aynı zamanda prenses olan Maya rüyasında Hintliler tarafından kutsal kabul edilen beyaz bir filin hortumunun üzerindeki lotus çiçeğini kendisine verdiğini görür.

Gördüğü bu garip rüyadan sonra hamile olduğunu öğrenir. Tüm bunları eşini anlatan genç kadın bu durumu sarayın bilgelerine danışır. Doğacak olan bu bebeğin iki kaderi olduğunu söylerler. Eğer sarayda kalırsa bugüne kadar Hindistan'ın gelmiş geçmiş en iyi kralı olacağını fakat saraydan ayrılırsa dünyayı cehaletten ve bilgisizlikten kurtaracaktır.

Soyunu ve kurmuş olduğu krallığın geleceğini düşünen Kral Sudhodana oğlunun sarayın dışına çıkmasına izin vermez. Buda bu nedenle yıllarca resmen hapis hayatı yaşar Sudhodana bununla da kalmayıp onu 15 yaşına gelir gelmez Yashodhara ile evlendirir.

Merakına yenik düşen genç bir gün gizlice kimseye fark ettirmeden saraydan kaçar. Gördükleri ile resmen hayatının şokunu yaşar. Dış Dünya ailesinin ve insanların ona anlattığı gibi güzellikler nimetlerle dolu cennet gibi bir yer değildir. Meğersem ailesinin yıllardır ona cennetmiş gibi lanse ettiği dünyanın aslında acılar savaşlar fakirlik ve mutluluklar ile dolu olduğunu gördükten sonra sarayın şatafatından gösterişinden ve sahteliğinden soğur. Neyi var neyi yok her şeyini toplar ve yolculuğuna başlar.

Her şeyini geride bırakmış bir gezgin olarak Güneye doğru yolculuğuna başlamış olan Buda gördüğü Brahmanist dini düzen karşısında çok şaşırır.

Hinduizm ile ilgili yapmış olduğum Bence de sizlere kast sisteminden bahsetmiştim. Brahmanlar yani din adamları neredeyse krallar ile aynı forsa sahiptir. Halkı birer robot gibi yönetiyorlardır. 2500 sene önceki bir inanç sistemi ile günümüz ne kadar benziyor.

Buda yollarda geçen yıllardan sonra Hindistan'ın ormanlarında kendisi gibi bu din tüccarlarının yaratmış olduğu bu sistemi sorgulayan ve Samsara zincirinden çıkmaya çalışan keşişler topluluğuna rastlar.

Bu topluluğun lideri olan Adara ona varlık felsefesi ve algının doğası gibi konularda Uddaka Ramaputra ile dersler verir. Ondaki bu hızlı kavrama yeteneğini zekayı ve çalışkanlığını gören ikili ona topluluğun yeni lideri olmayı teklif eder. Ancak bu görevi kabul ederse yeniden dünyevileşeceğini düşünen ve bundan korkan bu da keşişler topluluğundan ayrılır.

Ganj Nehri'nin kıyılarında dolaşırken farklı bir grupla daha karşılaşır. Bu topluluk zihinden ziyade insan bedenine odaklanıyordu. Bu kişilerin inancına göre bedenimiz ruhumuzun tekâmül yolundaki en büyük engelidir. Gruptaki insanlar kendilerini minimum gıda ve su ile besleyip kavurucu sıcaklığın altına uzun bir süre boyunca bekletmektedir. Buda bu topluluk ile ömrünün 6 senesini geçirmiş. Fakat bir günün kendi sınırlarını o kadar çok zorlamış ki son anda bir şifacıya götürülmüş.

Kullanmaya giden yolun fiziksel açıdan geçmediğini anlayan Buda bu gruptan da ayrılır. Deneme yanılma ile geçirmiş olduğu uzun yıllardan sonra Buda kendi benliğinin içindeki özü bulur. Aydınlanmış olan her ruh gibi öğrendiklerini, yaşadıklarını erişebildiği her insana anlatır.

BUDİZM'İN YAYILIŞI

Budizm'in yayılışı inancın barışçıl felsefelerinin zıttı olan biri tarafından yani Hindistan'ın zalim kralı Ashoka tarafından gerçekleşir. Zalim kral M.Ö 262 senesinde galibiyet ile ayrıldığı bir savaştan sonra birden değişir. Fethettiği yerde Budizm'in öğretilerini içeren yazıtlar bulur ve bunları okuduktan sonra kendinden tiksinir. Ülkenin her bir tarafına Budist rahipler göndererek bu dinin yayılmasını sağlar ve bir daha asla savaşmaz.

DÖRT KUTSAL GERÇEK

1- Hayat ızdıraptır (Dukkha): Acılı ızdırap doludur doğum ızdıraptır, zorluk ızdıraptır, hastalık ızdıraptır ve ölüm de ızdıraptır.

2- Izdırabın Sebebi Vardır (Samudaya): yaşadığımız her türlü ızdırabın mutlaka bir sebebi vardır.

3- Izdırabın Ortadan Kaldırılması Mümkündür (Nirodha): Arzu'nun yok edilmesi ve nefsani isteklerin ortadan kaldırılmasıdır.

4- Izdırabın Ortadan Kaldırılma Yolu Mevcuttur: Keder ve ızdırabı ortadan kaldırma yoludur.

SEKİZ DİLİMLİ YOL

1- Doğru görüş (samyak - drishti): Doğru fikir anlamına gelir.

2- Doğru niyet (samyak - sankalpa): Doğru karar anlamına gelir

3- Doğru söz (samyak - vak): Dürüst olmak anlamına gelir.

4- Doğru davranış (samyak - karmanta): Hayata zarar verici şeylerden kaçırmak anlamına gelir.

5- Doğru geçim ( samyak - jiva): Ticaretin doğru bir şekilde yapılması anlamına gelir.

6- Doğru çaba (samyak - vyavama): Doğru bir şekilde düşünmek anlamına gelir.

7- Doğru düşünce (samyak - smriti): Yanlış bir şekilde düşünmememiz gerektiği anlamına gelir.

8- Doğru konsantrasyon (samyak - samadh): Doğru bir şekilde odaklanmak anlamına gelir.

BUDİZM MEZHEPLERİ

- Hinayana (Hina: Küçük Yana: Araba)

- Mahayana (Maha: Büyük Yana: Araba)

Buda öldükten sonra Budistler Hinayana ve Mahayana olarak iki ana kola ayrıldı.

Hinayanalar, tabiat olarak eski Budizm'in takipçileridir. Hinayana Tanrının yokluğunu savunan bir mezheptir. Yani ateist bakış açısına sahiplerdir.

Mahayanalar, Buda'yı tapınma idolü olarak görmüş ve en yüce varlıkla onu bir tutmuşlardır.