İnanıyorum Çünkü Saçma

Tertullian’ın bu sözünü, yani "inanıyorum çünkü saçma"yı belki duymuşsunuzdur.

Tanrı'nın varlığı bence cazip bir konu ve bu Bence'de tanrıya inananlar "saçma" olduğu için mi inanıyor ve tanrıyı bilebilir miyiz, bunun üzerinde duracağım.

Söz neyi kastediyor?

"Credo quia absurdum" diye yanlış Latince alıntısı yapılan sözün doğrusu:

...credibile prorsus est, quia ineptum est.

"absurdum" ve "ineptum" farklı kelimelerdir.

Absurdum Türkçe'deki absürt, yani mantıksız, saçma anlamına gelirken; ineptum, akıl almaz, bilgece olmayan demektir.

Yani sözün daha doğru çevirisi: "inanıyorum çünkü akıl almazdır"

Peki bu ne demek? Tanrı'yı bilemeyeceğimizi, ancak inanabileceğinizi mi gösterir?

Çarmıhla ilgili bildiri mahva gidenler için saçmalık, biz kurtulmakta olanlar içinse Tanrı gücüdür.

1.Korintliler 1:18

Tanrı'nın beden alıp gel(e)meyeceğini söyleyen Marcion'a karşı Tertullian tarafından kullanılan bu ayet inancı özetliyor. Başkaları için saçmalık, onlar için kurtuluş.

Tanrı'nın Varlığını Bilebilir Miyiz?

Bu soru, bu sözün temelini de oluşturuyor. Tanrı akıl almazdır. Onu bilemeyiz, (yüzyıllar önce çürütülmüş tanrının varlığına dair kanıtlar gibi bazı sözde kanıtlar sunulması hariç) tanrı inanca dayanır. Belki en iyi ihtimalle "evreni" kanıt olarak sunabilirsiniz.

Yine de, dinsel bağlamdaki tanrıyı ele alırsak, hiçbir tanrı kendini kesinkes göstermez (eğer gösterirse zaten bilinir) ve kendisinin bilinmesini değil, inanılmasını ister.

Fakat daha önemlisi şu:

Tanrı yanlışlanabilir değildir. Yanlışlanabilir olmayan şey bilimsel değildir. Bilimsel olmayan şeyse bilinemezdir ve nesnel değildir. Nesnel olmayan şey özneldir ve öznel şeyler bilinemez, inanılır. Eğer nesnel olsaydı herkes "bilirdi".

Dolayısıyla tanrı kavramı olabildiğine bilim dışı bir konudur, zaten metafiziksel bir varlık olması bunu belli ediyor.

Kısaca, tanrı bilinemezdir. Yine de arzu ederseniz ona inanabilirsiniz.

Peki, varlığına dair kanıt ol(a)maması onun olmadığına dair kanıt mıdır? Tam değil, fakat bilimde "boş hipotez" diye bir şey var. Bu bize şunu söyler:

Eğer bir varsayım bilimsel olarak ispatı yapılmamışsa, o varsayıma bilim yanlıştır diye yaklaşır.

Yani buradan tanrının olmadığını çıkartabiliriz.

Varlığına dair kanıtların olmaması, onun çürütülemez olduğunu da gösterir. Çünkü olmayan bir şeyi birisi, "olmadığını kanıtla" derse safsataya girmiş olur. İspat yükü daima iddia sahibine aittir.

Her neyse, bence inanmak inanmamaya göre daha kolay. Ama ben zoru severim.