Hristiyan Mezhepleri Arasındaki Farklılıklar

Çoğunlukla politik ve teolojik sebeplerden dolayı ayrılan mezheplerin bazı farklı konularda görüşleri nelerdir, onu anlatacağım.

Üçlübirlik (Teslis)

Üçlübirlik, Hristiyanlığın en temel inançlarından biridir. Dolayısıyla ana akım mezhepler (örnek olarak: Katolikler, Ortodokslar, Lûteryenler...) bunu kabul eder. Fakat Yehova'nın Şahitleri, Mormonlar, Üniteryenistler gibi bazı mezhepler bunu kabul etmez. Zaten kabul etmeyenler sapkın olarak görünür yahut yeni bir din oluşturmuşlar gibidir.

Kilise ve Ruhban Sınıfı

Katoliklerin burada en öne çıktığı özellik papalık makamıdır. Papalık ilk olarak havari Petrus'tan başlar. Bizzat İsa'dan bu görevi almıştır. Katoliklere göre papa ruhban sınıfının en üstüdür (Roma başpiskoposu) ve yanılmazdır. Bu yanılmazlık Birinci Vatikan Konsil'i ile kâğıda da dökülmüştür. Papanın inanç hakkında yaptığı konuşmalar ex cathedra konuşmaları olarak geçer. Ek olarak Katoliklerde din adamları evlenemezler.

Ortodokslar papanın yanılmazlık ilkesine peygamberler bile hata yapabilir diyerek karşı çıkarlar. (Ortodoks papasına ekümenik patrik denir ve patrik yanılabilir.) Başpiskopos, piskoposlar ve keşişler dışındaki rahipler ve diakozlar evlenebilirler. Patriklik, havari Andreas'a dayanır. (Havari Petrus'la kardeştirler.)

Protestan mezheplerde (istisnalar hariç) papalık gibi bir başpiskoposluk ve sistemli bir ruhban sınıfı yoktur. Dolayısıyla rahiplerin evlenmesi gibi meseleler sorun değildir.

Diğer Maddeler

Meryem:

Katolik ve Ortodokslarda sonsuz bakire (İsa'dan başka çocuğu olmayan), günahsız ve İsa Mesih tarafından göğe alınan biriyken, Protestanlarda önemli bir figür olmasına karşın sonsuz bakire, günahsız ve göğe alındığına inanılmaz.

Vaftiz:

Katoliklerde biraz su serperek, Ortodokslarda tamamen suya girerek olunan vaftiz oldukça önemliyken bazı Protestan mezhepler vaftiz etmez.

Azizler ve İkonlar:

Katoliklerde ve Ortodokslarda azizler ve ikonlar önemliyken (Katolikler azizlerin şefaatine inanır lakin Ortodokslarda bu sadece saygıdır din büyüğüne) Protestanlarda azizler reddedilir ve ikonlar o kadar çok önemsenmez.

Sakramentler:

Katolikler ve Ortodokslarda 7 sakramentte kabul edilirken Protestanlarda sadece vaftiz ve efkaristya kabul edilir.

Kutsal Ruh'un Nereden Çıktığı:

Katoliklere göre Kutsal Ruh hem Baba'dan hem Oğul'dan çıkarken, Ortodokslarda Kutsal Ruh, oğul aracılığıyla Baba'dan çıkar. Protestanların bu konu hakkında görüşlerini bilmiyorum.

Âyın Dili:

Katoliklerde, İkinci Vatikan Konsil'ine kadar Latince zorunluyken artık her dilde, Ortodoks ve Protestanlarda ise her dilde ibadet edilebilir.

Son Olarak Bu Görüş Farklılıkların Nedenleri

Katolikler ve Ortodokslar "Büyük Ayrılma" denen 1054 yılında kesin olarak Doğu ve Batı kiliseleri olarak ayrıldılar. Bunun sebebi batıda Roma, doğuda Konstantinopolis'in iki önemli merkez olması ve batının Latin, doğunun Yunan ekseriyetli olması gibi kültürel farklılar ve siyasi sebepler yatıyor.

31 Ekim 1517 yılında ise Martin Luther adındaki bir rahip 95 maddelik bildiriyi Wittenberg Kilisesinin kapısına çaktı. Bu reformun başlangıcı olacaktı. Bundan önce İngiltere John Wycliffe, Çekya'da Jan Hus bunu deneyecek olsa da kesin olarak başarıya ulaşamadılar. Luther'le kesin olarak başlayan bu hareket özellikle Kuzey Avrupa'da desteklenecek yeni bir meşale yakmıştı.

Bundan sonra Protestanlıkta bazı yeni mezheplerde gidildi: örneğin ilk akım Lûtercilik, Fransa'da Kalvinizm, İngiltere'de Anglikanizm ve İskoçya'da Presbiteryenlik gibi.