Diplomatik Başarısızlık: Lozan Antlaşması

Merhaba arkadaşlar, bugün sizlere Lozan Antlaşmasından bahsetmek, incelemek biraz da olsa konuyu irdeleyip sizlere olaya biraz daha başka açıdan göstermek istiyorum.

Aslında Lozan antlaşmasından önce tarih buraya bizi nasıl getirdi, daha doğrusu rüzgar bizi buraya nasıl itti önce biraz bunlardan bahsetmek istiyorum. O yüzden yaslanın arkanıza, yudumlayın çayınızı ve başlayalım.

I. Dünya Savaşı

Tarih 28 Temmuz 1914'ü gösterirken Osmanlı Devleti içinde bulunduğu maddi manevi iç sıkıntılarından kurtulamamış, hem siyasal yalnızlıktan kurtulmak istemesi hem de o ana kadar kaybettiği toprakları geri almak istemesi düşüncesiyle kendini bir şekilde bu savaşın içinde bulmuştu. 28 Temmuz 1914 de başlayan bu savaş 11 Kasım 1918'de sona erecek ve Osmanlı devleti Almanya'nın yanında yer almasıyla "Çanakkale ve Selman-ı Pak" Hariç her yerde mağlup olmuş olacaktı. Mustafa Kemal paşanın da son görev yeri olan Suriye Filistin cephesindeyken tarih 30 Ekim 1918'i göstermiş ve birde Osmanlı Devletinin önüne bir ateşkes antlaşması konulmuş olacaktı.

Mondros Ateşkes Antlaşması

Tarih 30 Ekim 1918. Yer Limni adasının Mondros Limanı Agamemnon zırhlısı. Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşından büyük bir yara almış ve birde üstüne Avrupalı devletlerin hazırladığı bir antlaşma için onlarla masaya oturacaktı. Osmanlı Devleti adına "Bahriye Nazırı Rauf Orbay" Avrupalı devletler adına ise İngiliz "Amiral Calthorpe" katılmıştır.

Antlaşmanın Maddeleri

Mondros Ateşkes antlaşması bütün bu maddelere rağmen imzalanmış. Rauf Orbay İstanbul'a dönüp savaş bitmiştir dedikten 3 gün sonra işgaller başlamış olacaktı. Mondros Antlaşması bir ateşkes antlaşmasıdır yani savaşı bitiren antlaşmadır. Avrupalı devletler bu antlaşma üzerine birde kendi çıkar paylarını almak için kahpece bir barış antlaşması hazırlamış ve bu antlaşmayı da Osmanlı devletine imzalatmayı amaçlamıştır.

Sevr Barış Antlaşması

Yıl 10 Ağustos 1920. Yer Fransa'nın başkenti Paris'in Sevr banliyösünde bulunan Seramik Müzesi. Antlaşma Paris barış konferansında görüşülmüş ancak I. Dünya Savaşında Çarlık Rusya yıkılırken bıraktığı Boğazları bölüşemeyen itilaf devletleri antlaşmayı 1 yıl geciktirmiştir. "Sevr antlaşmasının gecikme nedeni boğazlar tartışmasıdır." Daha sonra Sevr antlaşması İtalyan'ın San Remo konferansında tamamlanmıştır.

-Geçte olsa 433 maddelik Sevr Antlaşması Osmanlı devletinde "saltanat şurası" tarafından imzalanmıştır. İmza atıp onaylayan kişiler; Hadi paşa, Reşat Halis, Tevfik Fikret'tir. Sevr antlaşması imzalanıp kabul edilse de TBMM kabul etmemiştir. İmzalayanlar vatan haini ilan edilmiş, daha sonrasında Lozan antlaşması imzalandığında ölü doğmuş bir antlaşma olarak tarihe geçmiş olacaktır.

-Tarihte üç ölü doğmuş antlaşma vardır. Edirne Segedin, Ayastefanos, Sevr antlaşması.

Antlaşmanın Maddeleri

Ancak Sevr antlaşmasını yırttık yani kabul etmedik. Örgütlenip, teşkilatlanıp saldıracaktık ki yaptık Atatürk'te yırttık der. Ve biz tekrar savaştık.. kronolojik sıralamaya göre gidelim hadi.

Doğu Cephesi

Ermeni+ Gürcülerle mücadele edildi. Ermenistan Milleti-i sadıka(sadık millet) olarak adlandırılırken 20. yy başlarında sorun olmaya başlamıştır. İlk isyan Erzurum'da çıkmış daha sonra Kars ve çevresi işgal edilmiştir. Kazım karabekir komutasındaki ordumuz Ermenistan üzerine Kars harekatı düzenlemiş bunun üzerine dayanamayan Ermeniler barış istemiştir. Gümrü antlaşması imzalanmış ve TBMM'yi tanıyan ilk devlet Ermenistan olmuştur. Daha sonra birde aynı şekilde Kazım Karabekir Gürcülere de bir harekat düzenlemiş ve Gürcülerle de Batum antlaşması imzalanmıştır.

Güney Cephesi

Fransız+ Ermenilerle mücadele edilmiştir. Adana Pozantı'da ummadık bir direnişle karşılaşan Fransızlar TBMM'ye 20 günlük bir ateşkes önermiştir. Urfa'da Ali Saip Maraş'ta Sütçü İmam gibi önemli liderler bulunmuş ve çatışmıştır.

Batı Cephesi

Yunanlılarla Mücadele edilmiştir. Ali Fuat Paşa komutasındaki ordumuz Gediz Muharebesinde başarısız olmuşsa da İnönü savaşlarında, Sakarya savaşında, Büyük Taarruzda başarılı olmuşlardır. Yani 1919 da başlayıp 1922'nin sonuna kadar mücadele edilmiştir. Yani gerçekten dünya ile savaşmış bir Türkiye var ortada. Burada sadece Yunanlılarla mücadele edilmemiştir. İtalyanlar, Fransızlar, Ermeniler hepsiyle savaştık, inkar etsek günaha gireriz. Biz 4 yıl I. Dünya Savaşı, 3 yıl Kurtuluş savaşını saydığımız zaman sırf tam 7 yıl bağımsızlık mücadelesi vermişiz.

Karşımızda kim varsa yenmişiz ve sonunda Mondros antlaşmasının yerine Mudanya antlaşması, Sevr antlaşması yerine Lozan antlaşması imzalanacaktı..

Mudanya Antlaşması

Tarih 11 Ekim 1922. Yer Bursa'nın Mudanya ilçesi. Bu antlaşma imzalanırken Osmanlı devleti ise artık hukuken tamamen son bulacaktır. İmzalayanlar TBMM adına İsmet Paşa Avrupalı devletler adına General Harington, General Charpy, General Mombelli katılmıştır.

Antlaşmanın Maddeleri

Şimdi bir yerde açıklık getireyim. Sevr imzalanırken mağlup üstüne mağlup olan bir devlet var. Lozan imzalanırken galip üstüne galip bir devlet var ortada. Yani biz aslında Lozan antlaşmasına giderken gerçek bir diplomasi adamı gönderseydik, ki Rauf Orbay gibi diplomatik başarıları yüksek bir askerimiz var ancak Mondros antlaşmasını imzaladığı için göndermiyoruz, biz Lozan antlaşmasında daha yüksek karlı bir şekilde o masadan ayrılabilirdik. En nihayetinde gönderdiğimiz isim İsmet Paşa oluyor. Ve İsmet Paşa oraya gittiğinde kendi hatırlarında söyler öyle bir dil konuşuluyor ki ben anlamıyorum diyor. İşin garibi o masada Türkçe dil yasak dil listesinde. Düşünün galip geliyorsunuz, ip gibi bütün devletleri karşınıza alıyorsunuz kendi dilinizi konuşmanız yasak.

Orada bile İsmet Paşayı Atatürk gönderirken asla iki şeyden taviz verme;

-Kapitülasyonlar

-Azınlık sorunu

Eğer karışıklık çıkar kabul edilmezse dön gel, benim ordum ve donanmam savaşmaya hazırdır diyen Mustafa Kemaldir. Yani oraya gitmese bile bir eli yine oradadır. İngilizlerin savaşmaya mecali yok tek kalmış geri kalan devletler geri çekilmiş Yunanistan kafasını deve kuşu gibi kuma gömmüş yani kabul etmemelerinin imkanı yok.

Daha Lozan antlaşmasında elde edemediğimiz, alamadığımız yerleri Mustafa Kemal bu sefer de 1923-1932 yılları arasında almakla ömrünü geçirmiştir. Dış politikada tekrar gündeme gelen Yabancı okullar sorunu, Nüfus mübadelesi sorunu, Dış borçlar sorunu kaldı ki Atatürk benim şahsi meselem dediği, kırk asırlık Türk yurdu düşman eline bırakılamaz dediği Hatay'ın anavatana katılmasını da görmek istese de özerkliğini görmüş, anavatana katıldığını görememiştir.

Yani Atatürk daha sonra da Temizlemeye çalışmış alamadığımız yerleri almaya çalışmıştır. Lozan bir hezimet değil Türkiye'nin tapusudur ancak Türkiye'nin diplomatik bir amatörlüğü bir tecrübesizliğidir.

Birazda olsa tarihten bahsetmek, biraz farklı bakış açısıyla göstermek, Atatürk'ün bu devlete bu millete yaptıkları, kattıklarından bahsetmekti. Buraya kadar okuduysanız ne mutlu bana. Ağzınıza sağlık

Keyifli okumalar.

Kaynaklar:

Wikipedia

Rauf Orbay, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e (Hatıralar)

https://web.archive.org/web/20150218120425/http://uyg.tsk.tr/ataturk/milli_mucadele/SEVR_BARIS.asp

https://ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2016/11/4-1922_Mudanya.pdf

https://web.archive.org/web/20171031232717/http://www.conflicts.rem33.com/images/Armenia/turkarwar.htm

https://ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2016/11/3-Lozan13-357.pdf

https://ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2016/11/6-Sevr.pdf

https://ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2016/11/7-Mondros.pdf

https://ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2016/11/13-Paris_Andlasmasi.pdf

Kazım Karabekir İstiklal Harbimiz

İsmet Paşa Hatıraları

MEB