Maurizio Cattelan ile Tanışalım: Komedyen Muz Sanat mı Değil mi?

Görmüş olduğunuz bu eser bir kreşte yapılmadı. İtalyan sanatçı Maurizio Cattelan tarafından yapıldı ve 120 bin dolara 2 sene önce satıldı! Üstelik sergilenirken performans sanatçısı David Datuna’nın yaptığı gösteri sırasında da kendisi tarafından yendi! Ve bu eser tek değil, sanatçının daha birçok bu türde modern sanat eseri bulunuyor! İlk şaşkınlığınızı atlatabildiyseniz şimdi başrolümüzü daha yakından inceleyelim.

Maurizio Cattelan 1960 yılında İtalya’da doğdu. Doğduğu dönemde tıpkı tüm dünya gibi İtalya da soğuk savaş etkileri altındaydı ve aynı zamanda Arta Povera (Yoksul Sanat) akımının doğuşuna ev sahipliği yapıyordu. Cattelan da tıpkı her sanatçı gibi çocukluğundan itibaren çevresindeki dinamik olaylardan ve yerleşen kültürden etkilenmekteydi. Sanatçı ilk gençlik döneminde yeni yeni gelişen diğer sanat akımlarından da (Pop Art, Yeni Gerçekçilik, Fluxus, Minimalizm, Performans Sanatı, Feminist Sanat, Arazi Sanatı, Postmodernizm ve Yeni Kavramsalcılık bunlardan bazıları) şüphesiz esinlenmiştir.

Çoğu eserini ilk gördüğümüzde bizde bir şeyler ifade etmese de Cattelan aslında bizlere çok şey anlatıyor. Eserlerinden bazılarını ve anlamlarını şöyle derledim:

1) Rauss

“Rauss” bir Nazi sloganı, “Dışarı” anlamına geliyor. Cattelan 1991 senesinde İtalya’daki Senegalli işçilerden oluşan bir futbol takımı kurdu ve ırkçılığa karşı tepkisini koyarak şampiyonalarda bu eserini sergiledi.

2) Stadium

Aynı sene içerisinde yine aynı amaç için oldukça geniş bir langırt masasıyla performans sanatını ortaya koydu. Galleria Communale d’Arte Moderna’da Kuzey İtalyan bir grup ile siyahi vatandaşları bir oyun aracılığıyla bir araya getirdi.

3) Love is Fasts Forever

1997 yılında yaptığı bu çalışmada hepimizin anlayacağı gibi sevgi, dostluk, sadakat ve arkadaşlık gibi değerlere vurgu yapmasının yanı sıra yine kendisi ırklar arası savaşın herkesin sonunu getireceğini de anlatmayı amaçlamış.

4) Charlie Don’t Surf

Açıkçası bu eseri yorumlayabilecek bilgi birikimine sahip değilim ancak Vietnam Savaşı’na ve eğitim sistemine bir eleştiride bulunduğunu okumuştum.

5) Mini-Me

Arkada gördüğünüz kitaplar rastgele seçilmemiştir. Catellan burada vicdanını sergileyen bu figürü kendini ve içindeki narsizmi eleştirmek adına özellikle Tony Cragg ve Enrico Castellani’nin yanına yerleştirmiştir. Yani sanatçımız kendisini eleştirecek kadar da cesur aynı zamanda.

6) Untitled

Tahmin edebileceğiniz gibi eğer duvarın diğer tarafı olsa ve biz orada bulunuyor olsaydık göreceğimiz görüntü, avlanmış atların kafalarının taksidermiden geçirildikten sonra duvar süsü olarak asılmış hali olacaktı. Cattelan her ne kadar yorumu biz izleyicilere bırakıyor olsa da modernizm eleştirisi ve insanın kötülüğüne vurgu yaptığı bence kesin.

7) A Perfect Day

Yine “duck tape” ve yine Catellan… Sanatçımız bu sefer eserlerini sergilediği galerinin sahibi olan Massimo de Carlo’yu eseri olarak kullanmıştır. Kendisini “Sadece bir dereceye kadar özgürlük bulmaya çalışıyorum.” diyerek anlatan Catellan’ ın buradaki amacının sektöre yönelik olduğunu düşünüyorum. Yani sanatçılara uygulanan sansür baskısının bir nevi ters dönmüş halini yansıtmış bize.

8.) Him

Cattelan burada faşist diktatör Adolf Hitler’in küçük bir heykelini yaparak onu ve onun ifade ettiklerini küçümsemiş ve acizleştirmiştir. Burada açıkça bize şu soruyu yöneltmiştir: “Hitler’in yaptıkları affedilebilir mi?”

9) L.O.V.E

Eser ne adının ne de görüntüsünün ilk aklımıza getirdiği şeylerle alakalı. İtalya’nın borsa binasının önündeki bu heykel adını “Liberta, Odio, Vendetta ve Eternita (özgürlük, nefret, intikam ve sonsuzluk)” kelimelerinin kısaltılmasından alan yapıt şeklini ise Nazi selamının 3 parmağının kesilmiş halinden alıyor.

10) America

2016 yılında yaptığı bu heykeli çalışan bir çeşme şeklinde tasarlamış. Som altından yapılan tuvalet görünümlü bu yapıtın adının Amerika olması ise şüphesiz eleştiri oklarını ABD’ nin yol açtığı globale etki eden gelir eşitsizliğine, israfa ve yılın başkanlık seçimini kazanan Donald Trump’a yönlendiriyor.

Son olarak sıra artık adını iyice duyurduğu ve dünya çapında haberlere konu olan eseri “Comedian”da.

11) Comedian

Cattelan bu eserinde de A Perfect Day ve America’da olduğu gibi sanat eserlerinin çok yüksek meblağlarda satılıyor olmasını eleştirmiştir. Kullandığı malzeme sayısından dolayı da Arta Povera akımından etkilendiği düşünülmektedir. Eser aynı zamanda sanatçıyı sıkıştıran ve baskılayan tüm sanat çevrelerine meydan okuma niteliğindedir.

Cattelan, manavdan 2 liraya alarak bir bant parçasıyla duvara yapıştırdığı bizim bildiğimiz dümdüz muzdan oluşan bu eseri ortaya çıkarmak için çok zaman harcamış. 1 yıldır bunun için çalışıyormuş ve gittiği yerlerde de kendisine ilham olması için aynı bu şekilde odasının duvarına muz yapıştırıyormuş. Reçineden ve bronzdan yapmayı denemiş ama bunlar hoşuna gitmemiş ve %100 doğal olması için gerçek muz kullanma kararı almış. Ama merak etmeyin eğer 150 bin dolarınızı bu esere verirseniz muz çürüdükçe yapmanız gerekenleri anlatan bir rehber de veriyorlar size. Muz küflenmeye yakın gelip yenisini alıyorsunuz. 😅😅 Tabi satın almadan önce muzunuzun başka bir sanatçı tarafından afiyetle yenilebilme riski de var:

Ne denilebilir ki, sanatta mevzular deniz derya. Siz de bazen modern sanatı anlamakta zorlanıyor musunuz?