Yazının Ahenkle Buluşmuş Hali: Hat Sanatı

Merhabalar KS ailem 🎈

Bazen bir cami süslemesi, bazen bir kitap sayfası, bazen de sadece bir resimde gördüğümüz ve hayran hayran dakikalarca bakmaya doyamadığımız, her biri derin anlamlar içeren kaligrafik yazıların adıdır; hat sanatı.

Hüsn-i Hat

Kaligrafinin bir çeşidi olan hat sanatı, Arap harflerinin kullanılmasıyla yazılan güzel yazılara verilen addır. 6. yüzyıldan sonra ortaya çıkmaya başlamış ve günümüze kadar devam eden güzel yazı sanatının adıdır. Hat sanatını icra eden kişiye ‘’Hattat’’ denir. Hattatlar, usta-çırak ilişkisiyle yetiştirilir. İlk bakışta bir figürü andırsa da aslında bir yazıdır.

Hattatlar

Hat sanatı ile uğraşan, ustasından el almış kişiye ‘’ hattat’’ denir. Hattat olacak kişi çocukluktan itibaren yoğun bir eğitim alır. Hat eğitiminin yanı sıra fıkıh, kelam ve okçuluk eğitimi de alırlar. Evet, yanlış yazmadım; okçuluk eğitimi de alırlar. Her hattat aynı zamanda iyi bir kemankeş ( Osmanlı okçusu) olarak da yetişir.

Neden okçuluk?

Her hattatın aynı zamanda iyi bir okçu olduğunu söylemiştim. Bunun nedeni; hat yazarken elin aharlı kağıttan kaldırılmadan keskin çizgilerle, hızlı hızlı ve hata yazması gerekir. Hal böyle olunca aynı matbaadan önce kitap da yazan hattatların yıllar içinde sürekli sabit durmaya alışan elleri ve kollarına bir süre sonra felç olur. Eğer bir hattat felç olursa tek ekmek kapısını da kaybeder. Bunun önüne geçmek için düzenli olarak okçuluk talimi de yaparlar.

Hat sanatının çeşitleri

Belli kurallara bağlı olmayan hat sanatının başlıca 3 çeşidi vardır. Bunlar; Nesih, Kufi ve Sülüs’tür. İslamiyet ile bağlantısı olduğu için İslamiyet’in olduğu bölgelerde( örneğin; Mağribi) de çeşitli çeşitleri çıkmıştır.

Hat sanatında kullanılan malzemeler

Her sanatta olduğu gibi hat sanatı yapılırken de çeşitli malzemeler kullanılır. Belli başlar malzemeleri şunlardır;

• Aharlı kağıt: Kullanılacak kağıdın güçlü olması için bir çeşit sıvıyla kaplanır. Bu kağıda aharlı kağıt denir.
• Lika: Mürekkebe katılan has ipeğe verilen addır.
• Divit: Kamıştan yapılan kalem.
• Hokka: Metal veya seramikten (bazen de camdan) yapılan mürekkep kabı.

Unutulmaması gereken, harika bir sanattır. Her sanat dalı gibi gerekli saygıyı göreceğini umut ediyorum. (: