Bir Katilin Vahşeti: Judith Holofernes’in Başını Keserken

Caravaggio’nun fırçasıyla hayat verdiği bu tablo vahşi görünümü ve mükemmel kullanılmış karanlık - aydınlık dengesiyle dikkatleri üstüne çekiyor. Anın korkunçluğunu gözler önüne seren cesur hamlelerin, karakterlerinin fiziksel özelliklerinden olayın dehşetini anlayabiliyoruz. Barok dönemin en ilgi çeken eserlerinden biri olan bu tablo; karanlık ile aydınlığın savaştığı, hayatın ve ölümün selamlaştığı tuvaldir.

Caravaggio'yu biraz tanımak gerekirse Michelangelo Merisi da Caravaggio, İtalyan bir ressamdır. Roma, Napoli, Malta ve Sicilya'da çalışmıştır. Barok sanat akımının ilk büyük sanatçısıdır. Michelangelo Merisi Caravaggio gerçek ismidir güçlü ışık-gölge kullanımı ve resimsel düzenlemeyi dramatik bir şekilde ele alışıyla barok sanatının en özgün uygulayıcılarından biri olmuştur.

Evet sanatçımızı biraz tanıdığımıza göre esere geçebiliriz. Tabloya konu olan olay İncil’in Apokrif adı verilen ek kısmında geçmekte. Yahudilerin, Asurlular tarafından işgal edildiği bir dönemde dul kalan korkusuz güzel Judith, halkını bu işgalden kurtarabilmek için oldukça tehlikeli bir işe kalkışır. Judith, halkına ihanet ediyor gibi görünerek ve yanına sadık hizmetçisi Abra’yı da alarak, Asurlular’ın kampına sızar ve doğru anın gelmesini bekler. Asur generali olan Holofernes’i halkına dair bilgiler verme vaadiyle kandırarak ona yakınlaşır. Judith, Holofernes’in sarhoş olduğu bir ziyafet gecesinin sonunda, onu çadırında gafil avlar ve oracıkta başını kesiverir. Elinde generalin başının yer aldığı bir torbayla kamptan ayrılan Judith, tüm Asurlular’a korku salar ve böylelikle kaçıp gitmelerini sağlamış olur. Bu olay, halkını işgalcilerin elinden kurtaran Judith’in ve onun zaferinin sembolü olarak aktarılmaktadır. Caravaggio, bu eylemin gerçekleştiği ana tanıklık ederek, olayın tüm ikilemlerinin bulunduğu o ince boşluktan sızmayı, bütün çıplaklığı ile bize yansıtmayı başarmıştır. Yaşam ile ölüm, aydınlık ile karanlık onun eserinde vücut bulmuş, çarpışmıştır. Gerek tekniği, gerek temasıyla ilgi çekici olan bu eser Judith, Holofernes ve Abra’nın bir arada yer aldığı bir sahneyi sunmaktadır. Sanatçımız yaşamı boyunca hep kavganın içinde yer almış hatta sonunda katil olmuş bir adam. Yaşam ve ölüm arasındaki bu ince çizginin ne olduğunu iyi biliyor ve eserlerinde de sık sık bu temayı kullanıyor. Bu da akıllara şu soruyu getiriyor? Bu eserlerdeki hikayeler, oradaki tarihi ve dini kişiliklerin mi yoksa Caravaggio’nun hikayesi mi?

Olayın en kritik anına tanıklık ettiğimiz bu sahne, yaşananın vahşetini gözler önüne seriyor. Judith, can almak Holofernes ise can vermek üzere olduğu bu an, Caravaggio’nun önlenemez derecedeki çarpıcılığı ile birleştiğinde ortaya insanın tüylerini diken diken eden bu eserin doğmasını sağlamıştır.

Yaşadığı olayın şaşkınlığı içerisinde gözleri açılmış olan Holofernes’i, bir eliyle güç alıp kurtulmaya çalıştığını görüyoruz. Güçlü ve kuvvetli bir fiziksel görünümle betimlenen generalin diğer eli ise can havliyle çarşafı tutmaktadır. Holofernes öylesine gafil avlanmıştır ki; bu andan sonra can vermek dışında bir seçeneği kalmamıştır.

Holofernes'in fiziksel görünümünün aksine, narin ve kırılgan olan Judith, elindeki kılıçla görevini usulca halletmektedir. Onun yüzünde, her ne kadar halkı adına bunu yapıyor olsa da; kalkıştığı şeyin vahşeti sebebiyle bir çekingenlik ve iğrenme hali göze çarpar. Birinin canına kastetmenin ondan neler götüreceğini fark etmiş ve bunun gerekliliğini sorgularken yakalıyoruz bu narin ama güçlü kadını.

Bütün bu karmaşanın içine atılmış Judith’in hemen yanındaysa kendinden emin duruşuyla Abra’yı görüyoruz. Onun yüzünde Judith’in aksine şüphe ve çekingenlikten eser yok. Tam aksine onu bu konuda teşvik eden ve kışkırtan, hatta belki de zorlayanın ta kendisi olduğu izlenimine kapılıyoruz duygusuz sıfatından. Elinde Holofernes’in başını koymak için tuttuğu kumaş parçasına dahi o kadar sıkı sıkıya bağlı ki; bu cinayetin onda bir korku ya da şüphe uyandırmadığı çok açık. Onun hırs ve öfke dolu yüz ifadesi tanık olduğumuz olayın çarpıcılığını ve rahatsız edici dokusunu pekiştiriyor.