Öğreniyoruz: Ahilik Teşkilatı Nedir?

Bugün de eğitim yazılarımıza İslam Medeniyet Tarihi dersi ile devam ediyoruz. İslam medeniyetinin önemli kurumlarından olan ahilik (fütüvvet) teşkilatı hakkında konuşacağız.

Klasik dönemde İslam ülkelerinde işsiz olan gençlerin oluşturduğu gençlik teşkilatıdır ve gençlik anlamına gelen "feta" sözünden türetilmiştir. Bu teşkilat ilk başta daha tasavvufi bir halde iken daha sonra mesleki bir teşekkül haline geldi.

Nasıl ortaya çıktı?

Abbasi halifesi Nasır Lidinillah döneminde sultan her yerde bunun gibi kurumların açılması için devlet başkanlarına mektuplar göndermiştir. Anadolu Selçuklu sultanı 1. Alaaddin Keykavus ise bu mektuplar sonucunda fütüvvet teşkilatını kurmuştur.

Anadolu da ise Ahi Evran diye tanınan Şeyh Nasirüddin Mahmut tarafından ahilik teşkilatı kurulmuştur. 13. yüzyılda Arapçada kardeşim anlamına gelen "ahilik" adını almıştır.

Buna göre teşkilat, ustalar, kalfalar ve çıraklardan oluşuyordu. Çıraklıktan başlayarak kalfa, daha sonra ustalık mertebesine yükselme oluyordu. Liyakat ve ehliyet şarttı. Çırak işini iyi öğrenmedikçe dükkan açılmasına da izin verilmezdi. Her meslekten esnaf, dükkan sayısı, iş aletleri ve tezgahlar gelişi güzel değil, ihtiyaca göre açılırdı.

Ahilik İlkeleri Nelerdir?

1- Ahinin mutlaka işi olmalıdır. Çalışmak ibadettir ilkesiyle hareket etmişlerdir.

2- Ahi devamlı dayanışma içerisinde olmalı, birbirinin hakkını gözetmelidir.

3- Ahi teşkilatı, mal, emek ve sermaye piyasasının işleyişini de düzenlemelidir.

4- Ahiyan-ı rum denen erkek ahiliğin prensipleri: Eline dikkat et, diline dikkat et, beline dikkat et. Elini açık tut, kapını açık tut, sofranı açık tut.

5- Bacıyan-ı Rum denen kadın teşkilatının prensipleri: İşine dikkat et, aşına dikkat et, eşine dikkat et.

Diyeceğimiz şudur ki, bir medeniyetin bu denli güzel işlemesini oluşturan etkenleri bilmek hepimiz için örnek niteliği taşır. Günümüzde bir marketin 10 metre ilerisine yeniden bir market açılmakta ve iki esnaf da zor duruma girmektedir. İnsanların sağlığı ile oynanmakta, insanlar aldatılmakta ancak gerekli ceza-i işlem uygulanmamaktadır.

Bana sorarsanız, geçmişe sırt çevirmemek, iyi yönleri tekrar diriltmek gerekir, selametle.