Yok Oluş Dizeleri: Gérard de Nerval

Dünya'da ölümü, yok oluşu anlatan ozanlar ve dizeler de vardır. Gérard de Nerval Fransa'da Valois yöresinde doğmuştur. Gençlik duygularını içtenlikle anlatan ilk şiirleri Fransa'daki romantik akımın en güzel örnekleri orasında.

Gençliğinde Fransa'nın içinde birçok şehri, dışında birçok ülkeyi dolaşmış, bunların arasında Türkiye, Suriye ve Mısır gibi ülkeler de yer almakta.

Almaya'da kaldığı sürede Faust'u Fransızcaya çevirir. Çevirmekle de kalmaz kendi yaşamını ve şiirlerini de etkilemiş.

Birkaç otunun yanı sıra sayısız tiyatro eleştirileri de yazan Nerval, o sıralar tiyatro oyuncusu Jenny Colon'a delicesine aşık olmuş.

1840'dan yeni kuşağı temsil eden bir grup ressam, şair, yazarın Paris'de Quartier Latin'deki bir otelde gruba katılır. O grupta "Düşünceleri Gıdıklayan Maddeler" diye adlandırdıkları afyon ve esrarı kullanmaya başlayan Nerval, burada Baudelaire ve Teopkile Gautier'ler tanımıştır. Yapıtlarında önce onların etkisi altında kalmış, daha sonra sembolizmin öncüleri arasına girmiş, kendinden sonra gelen kuşaklarda etkisini sürdürmüş.

Nerval 1841 yılında ruhsal bozuklu geçirmiş ve hastanede tedavi altına alınmış.

Kimine göre Jenny Colon'a olan çaresiz, onulmaz aşkın, kimine göre afyon ve esrarın kullanımı sonucu olarak görülen ruhsal bozukluk gerçekte mani-melankoli psikozu ya da iki uçlu depresyon hastalığının nöbetlerinden biri olup kısa sürede iki üç kez yinelemiş ve hastane tedavisi gerektirmiş

Bu hastalığın taşkınlık dönemlerinde -bizlerin tam da istediği gibi- büyük coşku ve neşe içinde Paris sokaklarında çırılçıplak şarkı söyleyerek dolaşmış, lakin hastalığın durgunluk dönemlerindeyse bir sokağın ıssız, karanlık köşesinde saatlerce hareketsiz kalmış.

1855 yılının karanlık, karlı ve soğuk 25 Ocak'da Nerval, Paris'de asılı olarak bulunmuş.

Tabii ölüm şekli ve yeri kaynaktan kaynağa değişmektedir. Teyzesine şu notu bırakır:

Bu gece beni bekleme, çünkü gece siyah ve beyaz olacak

Şiirleri gibi özgüveni de yüksektir:

Şiirlerim açıklandıklarında büyülerini yitirirler. Açıklama diye bir şey mümkünse tabii!

“Siyahın gezginiyim: Her gün daha derine.
Yanar akşamla caddede vebalı lâmbalar,
Bezgin, sıkıntıyla bakar herkes benzerine;
(…)
Ne yapsak silinmiyor ruhtan geçmişin izi
Yaşamak kadar ölüm de çağırıyor bizi,
Geçiyorum sokağı fenerle konuşarak

Hem yaşamın imidir hem ölümün her fener”

“Bir kadın var şatonun geniş penceresinde,
Kara gözlü ve kumral, belki de tanıdığım
Bir kadın, geçmiş zaman esvapları içinde
Belki başka yaşamda görüp, anımsadığım!”

“Bir hava bilirim, dünyalara değişmem:
Bütün Rossini, Mozart, Weber sizin olsun.
Çok eski bir hava, ağır, hazin, muhteşem;
Yalnız ben duyarım onda ne varsa füsun!”