Siz insanları anlamaya mı çalışıyorsunuz yoksa hemen suçlamaya mı geçiyorsunuz?

Ben anlamaya çalışıyorum, farklı şekilde davranmayı bilmiyorum doğrusu, ama bazı insanları anlamaya çalışmak meşru bir tavır mı artık emin değilim. Kimseyi aşağılamak aklım gelmezdi, hala da gelmiyor, ama sanki biraz da bunu yapacak beceriye sahip olmak insanı koruyabiliyor. İnsanlık aslında bu tür mağarada yaşayan insan davranışlarını aştı, ancak modernlik herkeste eşit görünemediğinden, yanı başında bu hali ve hareketleri anlamayan olunca zarar görebiliniyor.

Şunu bir türlü anlamayı reddedenler var: Kibarlık, yanındakine nezaket filan, bunlar kişiliğin bir ifadesinden çok, toplu halde yaşamayı daha kolay kılan, yüzyıllar içerisinde türün geliştirmiş olduğu bazı önlemler, yani nezaket gösteren adam "ezik," "karı gibi" vs olduğundan değil, türün yardımlaşmayı seçen bir üyesi sadece. Yardımlaşma güdüsü insanda zayıfı ezme gibi, eşit değerde türe ait bir güdü. Zayıfı ezmenin belki doğru davranış olacağı durumlar vardır ancak insan medeniyeti bugüne gelmenin yolunu yaparken yardımlaşmanın da eşdeğer bir güdü olduğunu ve daha fazla türün üyesine daha verimli sonuçlar getirdiğini gördüğü için seçmeye evrildi. Yani, insanlar kaba davranmayı seçince, daha akıllı ve güçlü olduklarını değil, aksine, hırt kalmayı tercih ettiklerini ancak bunun sonucunu düşünmekten aciz olduğundan aslında toplumdaki yerini haketmediklerini gösteriyorlar. Zira o hırt da o toplumda yaşıyor ve bozmaya çalıştığı düzen aslında onu orada hayatta tutan düzen. Aynı bugün Cumhuriyet'e filan giydirenlerin anlamaması gibi. Cumhuriyet'in senin rezil varlığının değerli olduğunu sana sağlıyor, sen de kalkıp o otoriteyi yıkmaya çalışmanın devrimci olduğunu düşünüyorsun.

Açıkçası ben artık vatandaşlık puanı gibi korkutucu uygulamalara eyvallah demeye başladım. Tabi, Türkiye gibi suç ve suçlunun daima arkasında bir ülkede bu da yürümez ama, birkaç tane dağ ayısının da dağında kalmasına sonuç vermesi bile yeter.