14 yaşındaki bir erkek çocuk "hayatı öğrensin" diye çalıştırılmalı mı?

Çok küçük yaşta çalışmaya başladım. Annem terziydi, onun diktiği kıyafetlerin teğellerini temizlerdik. Anneannem ise tel kasnak örtüleri ve sabunluk dokuma işleri yapardı; ben de onların çile iplerini çözerdim. Zamanla kasnak dokumayı öğrendim. Abilerimle birlikte bu el işlerini pazarlarda, meyve kasalarının üzerine sererek satardık.

Abilerimden biri pazarcılığa başladı, annemle birlikte iç çamaşırı satıyordu. Ben de okul tatillerinde berber çıraklığı yaparak haftalık kazanmaya başladım. İşim ustanın etrafını toparlamak, ıslanan havluları asmak, yere dökülen saçları süpürmek ve bekleyen müşterilere çay getirmekti. Tıraşı biten müşterilerin omuzlarını fırçalar, "Sıhhatler olsun" der, bazen bahşiş alırdım.

Ortanca abim, annemin evde dikiş diktiği konfeksiyona çırak olarak girmişti. Bir yıl sonra beni de ortacı olarak işe aldırdı. Böylece henüz 14 yaşımdayken ilk sigortalı işime başlamış oldum.

Diğer abim ise bir fotoğraf stüdyosunda çırak olmuştu. Hafta sonları düğünlerde fotoğraf çekmeye gittiklerinde beni de yanlarında götürürlerdi. Çekilen fotoğrafları karanlık odada abimle ustası tab ederdi; ben de hafif nemli olanları kurutup karton kapaklı koruyuculara zımbalar, sahiplerine teslim eder ve paralarını toplardım.

Abim sınıfta kalmış, okuluna ara vermek zorunda kalmıştı. Ben hâlâ okuyordum ama yaz tatillerinde ve bazen hafta sonları düğün salonlarında çalışıyordum. 16-17 yaşlarımda profesyonel düzeyde düğün fotoğrafları çekmeye başlamıştım. 18 yaşımda ise ailevi nedenlerden dolayı evlenmek durumunda kaldım.

Bir gün çalıştığımız düğün salonunda, orkestradaki bağlama çalan müzisyen gelememişti. Ne yapacaklarını konuşurlarken cesaretle "Abi, ben saz çalıyorum" dedim. Orkestra şefi Metin Abi şaşırdı:
"Metin, al bakalım bu arkadaşı, ne kadar iyiymiş bir görelim."

Beni kulise götürdüler. Metin Abi sordu:
"Hiç elektro saz çaldın mı?"
"Hayır, normal bağlama çalıyorum."
"Nereden öğrendin?"
"Aslında gitar çalıyordum, arkadaşım sayesinde bağlamaya merak saldım."

Metin Abi sazın akordunu yaptı ve "Hadi bakalım, bir şeyler çal," dedi. Ben de Ankara misketini çalmaya başladım. "Maşallah koçuma bak!" diyerek takdir ettiler. O günden sonra her sömestirde ve neredeyse yedi yıl boyunca düğün salonlarında saz çaldım. Bu sayede okul masraflarımı çıkarmış oldum.

Bazen eşim ve annem yatılı okulun yemekhanesinde çalışırken, ben de fırsat buldukça onlara yardım ederdim. Dev kazanları yıkar, çuvallarla pirinç ve nohut doldururduk.

Çalışmak güzeldir. Başka seçenekleri olmayanlara

Yazları çocuklar böyle işlere elinde alışmalı bence. Hayat onlara zorluğu öğretmeli bir iki ay olsa da o paranın nasıl kazanıldığını ve rızkın önemli olduğunu bir de israfın ne kadar kötü olduğunu. Benim yaşım on üçtü iş hayatına başladığımda ve her yıl çalıştığımı bilirim okul bittiğinde. Kız çocukları bile evde ev işlerine eli yatkınlığı ve yemek yapmasını öğrenmelidir. Bu demek değil ki yarın birine hizmet etmek. Yarın başka yere okumaya gittiğinde eve çıktığında orada her gün dışardan yemek yiyemeyecek yani. Tasarrufu öğrenecek. Bu demek değil ki hiç mi aktivitesi olmayacak. Söylediklerim bununla alakalı değildir. Üniversite hayatımda dışarıdan yediğim yemek sayısı azdır ki oda gece ders çalışıp uyumadığım vakitlerdi. Normalde yemek yapmayı annemden öğrenmiştim. Okul hayatında da her yemeği öğrendim. Bu konuyu cinsiyet ayırmadan söylüyorum. Bugün gördüğüm durum şu. Anne baba aman çocuğum rahat etsin ben görmedim onlar da böyle yapmasın diyip rahata alıştırıyor. Yarın ne mi oluyor. Anne baba öbür diyara gidince mirası öyle bir yiyorlar ki ön liralık şeyi bile bir liraya satanlar gördüm. İşte bu durumdan ve o zorluğa katlanmamış çocuklar. Bir de aile sevgisinden uzak çocuklar olmasın. Aile eğitimi çok önemlidir. Anne baba çalışıyor. Çocuğu en lüks okullarda okutuyor ama çocuk sevgisiz kalıyor. Sonra çıkıyorlar istediği imkanı parayı sağlıyorum diyorlar. O zaman çocuk seni yaşlandığında yaşlı bakım evine koyunca kızmayacaksın. Sonuçta oda paralı bir yer. Konudan konuya atladık neyse ben çoğuna hendeği atlatamadım daha. Gerçi çoğu da artık evli değil.