"Her şeyi fazlasıyla anlamak ve her şeyin bilincinde olmak bir hastalıktır."diyor Dostoyevski. Bilmem katılır mısınız?

Dostoyevski, müthiş bir gözlem ve kavrama gücüne sahipti. Yeraltından Notlar kitabı ile beraber insanın doğasının karanlık sularına iniyordu. Suç ve Ceza ile dünya yazın tarihine damga vuruyordu. Kitaptan bir örnek vermek gerekirse. “O zaman şunu anladım, Sonya iktidar, ancak eğilip onu almak cesaretini gösternlere verilir. Bir tek şey söz konusuydu burada: cesaret! Böylece, hiç kimsenin, hiçbir zaman düşünmediği bir şey geldi aklıma evet, hiç kimsenin Ben... işte bu cesareti göstermek istedim ve..
. öldürdüm... Ben yalnızca cesaret göstermek istedim, Sonya, hepsi bu!”Raskolnikov işlediği cinayeti Sonya’ya anlatmaya çalışırken bir türlü doğru sözleri bulamaz. Sebebinin tefeci kadını soymak olduğunu söyler önce, ama sonra “Hayır Sonya, bu o değil!” diye haykırır. Katil olmasının nedeninin varlığını başkalarından ayırma arzusu olduğunu kabul eder böylece. Bu cinayetle birlikte kimsenin cesaret edemeyeceği işe el uzatmış ve sürüden ayrılmış olacaktr. Bunu ne para ne de itibar için yapar aslında. Sadece “dev karınca yığınının bir parçası” olmadığını kanıtlamak ister. “
Ahlâki, vicdani herhangi bir nedene dayanmaksızın, yalnızca kendim için öldürmek istedim!” der üstüne basa basa. Maddi olanaklara ya da iktidara kavuşmak ve böylece insanlığa yardım etmek değildir amacı. Ailesine daha iyi bir gelecek sağlamak için de işlememiştir bu cinayeti. Öğrenmek istediği tek bir şey vardır: “Ben de herkes gibi bir bit miydim, yoksa bir insan mı?' Şimdi insanı bu derecede iyi kavrayan bir yazar için tabiki de her şeyi bu derecede anlamak hastalık gibi bir şeydir. Ama çok az insan Dostoyevski gibi güçlü bir şekilde anlar hayatı. Onu anlatamam ama düşünsel anlamda bu söze katılırız.