Psikolojik Rahatsızlıklarda Tedavinin En Büyük Engeli: "Hasta Değilim, Yardıma İhtiyacım Yok"

Psikolojik rahatsızlıklar, fiziksel hastalıklardan biraz farklıdır. Öncelikle kişi, fiziksel bir acı veya ağrı hissediyorsa bunu rahatlıkla dile getirebilir ancak ruhsal bir sıkıntısı varsa paylaşmaktan çekinebilir. Toplumun yanlış algısı ve hareketleri, karşısındaki insanı anlamadan ve dinlemeden "deli, kaçık, yalancı" gibi sıfatlarla yaftalaması buna neden olabiliyor.

Bununla birlikte psikolojik hastalıklar bireyin duygularını, düşüncelerini, davranışlarını doğrudan etkilediği için -özellikle gerçeklik algısının bozulmasına yol açan psikozlarda- kişi hasta olduğunu fark etmeyebilir ve kendisini sağlıklı sanabilir. Kendisini sağlıklı zanneden birisinin tedavi olması ve iyileşmesi imkansızdır. Zaten bu insanlar tıbbi yardım almayı ve tedavi olmayı kesinlikle reddeder.

Bu durumda hastanın yakınlarına büyük bir sorumluluk yükleniyor. Onların hastayı idare edebilmesi için bazı şeylere dikkat etmesi gerek.

Hastalık hakkında yeterince araştırma yapmalısınız.

Eğer yakınınız daha önce doktora gitmişse ama tedavisini yarıda kesmişse şanslısınız. En azından hastalığının ne olduğunu biliyorsunuz ve hem doktorlardan hem kitaplardan hem de internetten araştırma yapabilirsiniz.

Ancak yakınınız daha önce hiç doktora gitmediyse yani bir teşhis konmadıysa, işiniz oldukça zor. Hastanın davranışlarını iyice gözlemlemeli ve bir doktora gidip durumu anlatmalısınız. Kesin bir teşhis konulamaz ama tahmin yürütülebilir. Doktor, önceki tecrübelerine dayanarak size önerilerde bulunacaktır.

Hastayla empati kurun.

Hastanın iyi ve sakin olduğu dönemlerde onunla konuşun, dertleşin, dürüstçe ve sakince tavsiyeler verin. Kendinizden veya çevrenizden örnekler göstererek durumumun normal bir hastalık olduğunu anlatmaya çalışın.

Her şeyden önemlisi, size güvenmesini sağlayın. Hasta, kendisine değer verildiğini, anlaşıldığını ve sevildiğini hissetmeli. Sizin dürüstlüğünüze ve samimiyetinize inanmalı.

Ona hissettiği ve düşündüğü şeyleri sorun. Verdiği yanıtlar sizi şaşırtsa bile duygularınızı belli etmeyin ve onu çok iyi anladığınızı gösterin. Ona sakın yalan söylemeyin ve çocuk muamelesi yapmayın. Bir anlığına kendinizi onun yerine koyun ve empati kurun.

Sabırlı olun.

İyileşmek uzun ve zorlu bir süreçtir. Bu süreci hızlandırmaya çalışmanız hiçbir işe yaramaz hatta hastanın kötüleşmesine sebep olabilir. Hasta, tedavi olmayı ısrarla reddediyorsa onu zorlamayın ve şiddete başvurmayı aklınızdan bile geçirmeyin. Sabırlı olun ve hastalığını kabullenmesini bekleyin. Ayrıca ona destek olun ve iletişiminizi canlı tutun.

Eğer hastanın durumu çok kötüyse, acil ambulanslardan yardım isteyebilirsiniz.

Eğer hasta ağır bir psikoz geçiriyorsa, onu kontrol edemiyorsanız, kendisine veya çevresine zarar vermeye çalışıyorsa acil ambulanslardan yardım isteyin ve onu hemen hastaneye götürün.

Ancak bu, çok hassas bir konudur. Durumunuz çok kötü değilse ve hasta kendisi veya çevresi için tehlike oluşturmuyorsa sakın onu ambulansa koyup zorla hastaneye götürmeye çalışmayın. Bu, onun psikolojisini alt üst eder ve aranızdaki ilişkiyi mahveder. Ambulans desteğini sadece acil ve zorunlu durumlarda kullanın.