Aselsan ve Türk Telekom ortak telefon üretecekmiş? Duydunuz mu?

Google telefonlarının işletim sistemi gibi olan yazılımdan bahsediyorsunuz değil mi? Bence bizimkiler daha bile iyisini yapar.

%100 yerli değil ama söyleyeyim. ARM mimarisini lisanslarını satın alarak tasarlasa da milyarlarca dolarlık fabrika gerekiyor. Sadece bu konuda Tayvan tekel. ABD bile onlara muhtaç. Tasarım çizse bile Tayvan'a, Çin'e göndermek zorunda kalacak Aselsan. Zaten android olacak ama AOSP tabanlı. Batarya konusunda da OLED konusunda da Çin'e muhtaç. Bir de güvenli diyorsunuz da sistem kimin anahtarıyla şifrelendiyse sahibi de odur. Graphene OS'te böyle bir şey yok her şey senin elinde. Tabii pixel olması gerekiyor. Aselsan konusunda devletin elinde olacak. Devlet verileri görecek.

Bir adım atsınlar %100 yerlisini de yaparlar diye düşünüyorum. Donanım kısmını geçip yazılımsal kısımlara gelirsem devlet harici her yerde veri izlerimiz zaten yok mu? Neyinden korkayım ki? En kofti uygulama bile telefon izinlerinde kayıt yeri, kamera, ses vb şeylerin izinlerini istiyor yoksa yükleyemiyorsun bile. Ben yapılacak işe fikire destek olunmalıymış gibi hissediyorum.

Google'ın verilerle reklam sattığını umarım biliyorsundur. Uygulama izinlerini kısıtlayabilirsin ama root seviyesindeyse bunun hükmü kalmıyor. OS bunu sessizce yönetir. Optik ve makine tekeli konusunda ASML var. Sıfırdan bir adım atıp milyarlarca dolarlık patentli optik sistemleri tek bir ülkenin içinde üretmek bile ütopya farkındasındır?
Diyelim ki tasarımı çizdik ve milyarlarca dolar verip ASML'den o makineyi aldık iş yine bitmiyor. Sıfır hatayla çip basabilen TSMC (tavyvan) bu konuda halen tekel. Hadi onu da aldın on yıllarca ampirik (deneyimsel) bilgi birikimi gerektirir ve 20-30 milyar dolar sermaye gerekiyor. Apple ve NVIDIA bile bunlara muhtaç. Aselsan da aldığı bütçelerle de bunu yapacak sanki. ARM mimarisi?
> her yerde veri izlerimiz zaten yok mu?
Google'a bu konuda muhtaçlar. İnternette ne aradığımızı bile dahi bilir. Veri izlerimiz var doğru ama google gibi şirketler dijital ayak izlerini toplar. Aselsan'ın devlete root yetkisi verip vermeyeceği ne malum? Halihazırda sosyal medyada e-devletle giriş yapmamızı isteyen devlet var. Aselsanı düşün çok teknik bilgilere fazla inmeyeceğim.

Teknoloji alanının ne kadar meşakkatli ve çetrefilli olduğunun farkındayım. Ama ben bu projeye destek verilmesi gerektiğini düşünüyor ve fikrimi yineliyorum. Belki 5 bilki 8 yılda baya ilerleme kaydederler. Rica ederim azıcık olumlu düşünün azıcık destek? Sonuç itibari ile 80 yılı 8 yıla sığdıran, gemileri karadan yürütüp istanbulu feth eden, 217-260 kg top mermisini sırtlanarak Çanakkale geçilmezdir diyen ecdadın torunlarıyız. Umut etmekten vaz geçersek makus kaderimizi kabul etmiş olmaz mıyız?

Kuantum fiziği yarı iletken teknolojisi ve litografi makineleri iman gücü ve umutla çalışmıyor. Fizik kurallarıyla çalışır. Ayrıca 80 yılı 8 yıla sığdıramazsın ve Çin şu anda dünyanın en büyük ikinci ekonomisi. Elinde trilyonlarca dolar nakit para, yüz binlerce dahi mühendis ve onlar 10 yıldır milli çip basmak için yırtınıyorlar. Sonuç? Hala Tayvan (TSMC) ve Hollanda (ASML)'nın fersah fersah gerisindeler. Çünkü teknoloji adım atma meselesi değil milyarlarca dolarlık küresel bir ekosistem, patent ve tedarik zinciri meselesi. Dünyadan izole şekilde kapalı bir kutuda 5-8 yılda 3 nm işlemci basabileceğini sanmak cehalettir. Milli duygular siber güvenlik açığını kapatamaz. Sana bir ipucu vereyim daha kendi vatandaşının en temel nüfus, soy ağacı, adres verilerini etc. koruyamayan e-devlet sistemini delik deşik ettirip tüm ülkenin verilerini 13 yaşındaki çocukların ellerindeki panellere düşüren bir siber altyapıya şimdi de bir telefonun işletim sistemini, mikrofonunu kamerasını ve tüm anlık yazışmalarını teslim etmek için "azıcık olumlu düşünelim" diyorsun dimi : D

Her şeye olumsuz bakmamak gerek diye düşünüyorum. Ülkede ne yapmaya çalışsalar olmaz ki yapamayız ki derdinde olan bazı insalar var. Ben siber açıkları düşünmüyor değilim bir şekilde halledilir diye düşünüyorum. Yerli piyasaya destek olmak gerek diyorum. Yoksa dezavantajların farkındayım.

Kripto konusunda sadece mitm (man in the middle) saldırılarında işe yarayabilir. Bu telefon kimi koruyacak kimden koruyacak? Askeri kriptografi mimarisi hiyerarşik çalışıyor tasarım gereği her zaman alta erişebilir. Tasarım gereği her zaman alta erişebilir güvenli cihaz deseniz de devlet kendi içindeki erişim kontrolü için tasarlanmış. Sıradan vatandaşı devletten korumak için değil. Türkiye'de BTK ve 5651 sayılı kanun kapsamında devlet telekomünikasyon altyapısına zaten yasal erişim hakkına sahip. Mesela PRISM'i duydun mu? ABD'de. Türkiye'nin versiyonu da bu şekilde az biliniyor ama mekanizma aynı. Edward Snowden tam da bunu ifşa etti. NSA vatandaşları yabancı saldırılardan korurken aynı altyapıyı kendi vatandaşına karşı da kullanıyordu. Gözetleme dışa yönelik olarak söylense de aslında içe yönelikti. Aselsan da aynı şekilde. Cihazı kim üretiyorsa backdoor'u da o koyar ve özellikle devlet tarafından yapılıyorsa. Huawei'de ABD'de bakcoor yüzünden banlandı.

backdoor yüzünden yasaklandı.

Olumsuz bakmak değil gerçekçi bakmak. Eleştiri karamsarlık değil daha yapıcı hale getirmektir.

Ben yerli firmayı eleştirmeyelim demiyorum ki zaten. Yapıcı eleştiri olmalı ama biz gapamayız ne kadar yapıcı bir eleştiri sormak isterim?

Misalen Sadece teknoloji konusunda değil herhangi bir birey çok başarılı diyelim. Ne yaptı da başarılı oldu? Kesin torpil vs aşağı çekmek bizden olmaz kafası.

Diğer bir örnek Togg veya amperino ismini söyleyince bile one biçim isim öyle. Bizim arabalarımız şöyle böyle. Evet eksikleri var düzeltilsin de hep bir aşağı çekme olayı mantıklı gelmiyor.

Teknolojiden fazla anlamam ilgi alanım değil. Ama siber alanda savunmasız kalabileceğimizin de farkındayım. Dinleme veya ona benzer şeyleri bütün hükümetler kullanıyor diye biliyorum. Kaldı ki Çin sırf Doğu Türkistanlı vatandaşları tespit etmek için bile teknoloji geliştiriyor. Yani biz sizi dinlemeyiz veya izlemeyiz lafları havada kalıyor farkındayım. Kaldı ki Google Filistinlilere ait siber bilgileri israil ile paylaştı diye biliyorum. Ne yaparsak güvende değiliz.

Onun için zero trust olarak yaklaşmak lazım. En basitinden PRISM. Degoogle etmekle başlayın. Dijital ayakizinize özen gösterin yeterli.

BTK akademide siber dünya ile ilgili kurslar var onlara başlamagı daha dikkatli ve güvenli insternet kullanmayı düşünüyorum.

Belli ki yazılım ve teknolojik atılımlar hakkında bilginiz var. Izin verirseniz sizi takip etmek, ilminizden yararlanmak (bilmediğim hususlar hakkında veya teknolojik gelişmeler hakkında konuşmak) isterim.

Olur.

Teşekkür ederim.