Türkiye için daha mantıklı olan ne: dışarıdan yolcu uçağı almak mı kendi uçağımızı üretmek mi?

Kardeşim, soru baya yerinde ve derin bir konuya değiniyorsun.

Bak şöyle söyleyeyim dostum, kısa vadede dışarıdan yolcu uçağı almak ekonomik ve operasyonel olarak daha mantıklı oluyor, çünkü sertifikasyon, güvenlik, motor teknolojisi, tedarik zinciri gibi işler aşırı pahalı ve uzun süreçli. Yani bugün “kendi uçağımızı yapalım” deyince, hemen THY filosuna koyamıyorsun.

Ama dostum, uzun vadede kendi uçağını üretmek; teknoloji, istihdam, stratejik bağımsızlık ve ülkenin mühendislik kapasitesi için altın değerinde. Savunma tarafında atılan adımlar (İHA, SİHA, KAAN vs) aslında bu yüzden çok kritik. Sivil havacılıkta da benzer yol izlenmesi mantıklı ama bütçe, siyasi öncelik ve risk iştahı burada belirleyici oluyor.

Canım kardeşim, AR-GE’ye az bütçe ayrılmasının sebebi de hem kısa vadeli düşünme kültürü hem de yüksek maliyet-risk dengesi. Uçak geliştirmek, onlarca yıl süren ve ilk başta hep zarar yazan bir iş. Ama başaran ülkeler, sonrasında bunu ihracatla fazlasıyla topluyor. Kısaca dostum: bugün için satın almak, yarın için üretmek mantıklı. En doğrusu hibrit model: filoyu dışarıdan güçlendirirken, içeride uzun vadeli sivil havacılık AR-GE’sine ciddi yatırım yapmak.