Sosyal Medyada Anonimite Nedir ve Ne Kadar Tehlikeli Olabilir?

Bu benceyi Aile & Toplum kategorisinde yazmak aklımdan geçti ama İnternet & Teknoloji ile ilgili olduğundan bu kategoride yazacağım. Tam anonim olabildiğiniz (IP adresinize kadar) sosyal medyalar çok tekinsiz yerler olabilir. Peki bir anonim kullanıcı ne kadar tehlikeli olabilir?

Anonimite nedir?

Gerçek hayatta hiçbirimiz normal şartlarda yüzümüzü saklamayız ve birbirimizi öncelikle yüzümüzden tanırız. Ailenizi, arkadaşınızı çok uzaktan gördüğünüzde selam verirsiniz ancak sesini duyamayabilirsiniz. Çünkü karşınızdaki anonim değildir.

Anonim, kimliği bilinmeyen kişidir. Anonim olduğunuz zaman tanınmaz hale gelirsiniz. Anonim birini tanımanız için anonimitenin ortadan kalkması (Maskenin çıkarılması veya ifşa edilme) gerekir.

Verilerde anonimite

Fake hesap açtığınız zaman IP adresiniz bilinir ancak sahte isim, profil resmi ve sizinle bağdaşmayan kişisel detaylarla profil açtığınız zaman fake hesap açmış olursunuz. Bu verilerle size anonimlik sağlar ancak IP adresiniz açıktır ve sosyal medyadaki yöneticiler ya da moderatörler (KS moderatörlerinden bahsetmiyorum) sizin sahte hesap kullandığınızı anlayabilir.

Yerel ağda ve sistemde anonimite

Gizli sekmeler (Incognito Mode yani gizli kimlik modu) sizin hareketlerinizi sadece kullandığınız bilgisayarda gizler. Ortak kullanılan bilgisayarlarda e-posta adresi gibi kişisel bilgilerinizin korunmasını amaçlar fakat internet servis sağlayıcılarına veya ziyaret ettiğiniz web sitelerine karşı sizi anonim yapmaz.

Tam anonimlik

Bazı web siteleri sizi anonim yapar ve IP adresinizi bile almaz. Deepweb size bu düzeyde anonimlik sunar. Kendi kimliğinizi zaten açık etmezsiniz ve açacağınız bir hesapta kişisel bilgi girmezsiniz. Web sitesi de sizin gerçek kimliğinizi saptamaz. Ancak bu tarz anonimlik veren 2. katman siteleri de var. İnternet katmanlarıyla ilgili bilgi almak için bu bencemegidebilirsiniz.

Anonimite Nasıl Tehlikeli Hale Gelir?

Suç veya ahlaki bir davranış yapılacağı zaman kişi sonuçlarına katlanacağını bilir. Vicdani sebepler haricinde eğer bu tarz bir davranış sergilemek istiyorsa ya eyleminin sonuçlarına katlanmayı kabul edecek ya da bu sonuçlardan kaçınmak isteyecektir. Anonimlik yapılan ahlakdışı veya yasadışı eylemin sonucundan kaçış yolu olarak görülebilir. İşte anonimliği tehlikeli yapan budur.

İzlenme ve takip

Anonimitenin yan etkisini şu şekilde de anlatabiliriz.

Ruhsatlı silah bulundurmak yasalken ruhsatsız bulundurmak yasal değildir. Silah ruhsatı alacağınız zaman size mermi verilir. Ruhsatlı silaha sahipseniz her sene satın alabileceğiniz mermi miktarı sınırlıdır ve o sınırın üzerindeki miktarda mermi satın alamazsınız. Bu sınırın haricinde size mermi verilir ve belli bir yere ateş etmeniz istenir. Ardından mermi çekirdekleri alır ve adli tıp kurumu bu çekirdekleri ruhsatla beraber arşivler. Bunun nedeni eğer ateşli silahla cinayet işlenirse ve şüpheli listesine girerseniz silahınıza el konabilir ve aynı şekilde silahınızla atış yapılarak çıkan mermi çekirdekleri karşılaştırılır. Her silahtan (yivli namlu olması şartıyla) çıkan mermi çekirdeği üzerindeki namlu izi eşsizdir. Bu silahın parmak izi gibidir. Eğer kurbanın vücudundan çıkan mermi çekirdeklerinin izleri ruhsatlı silahınızın ruhsatıyla beraber alınan mermi çekirdeklerinin izleri birbirlerinin aynısıysa cinayetin sizin silahınızla işlendiği anlaşılır. Ruhsat sizin silahla yasadışı bir eyleme geçmemeniz için bir yöntemdir. En azından yaptığınızın sonucuna katlanmak zorunda kalırsınız. Ruhsatsız silahlarda ise tam tersi söz konusudur. Ruhsatsız silahların izlenmesi zordur. Bu yüzden de yasal değildir.

Bazı siteler anonim olmanızı sağlayacak (Tor gibi) servisleri reddedebilir veya farklı bir kimlikle giriş yapılabileceğiniz 3. parti servisleri (VPN gibi) ek güvenlik yöntemlerini harekete geçirir. Banka hesabınıza VPN ile giriş yapamamanız buna örnek olarak verilebilir.

Anonim bir kullanıcı ne Kadar kötü olabilir?

İnsanlar her ne kadar asosyal de olsa toplumdan dışlanmak istemez. Toplumdan dışlanması için bazı nedenleri olabilir ve bunları dışarı vurmak isteyebilir. Anonimite buna izin verir. Çünkü anonim bir kullanıcı yargılansa bile kimse onun gerçek kimliğini bilemeyebilir. Bu anonim bir kullanıcının canavarlaşmasıyla sonuçlanabilir. Çünkü karşısındaki kişi ne yaparsa yapsın, ne derse desin kimliği açığa çıkmaz. Eğer IP adresine kadar anonim olabilmişse bilişim suçlarına bile yeltenebilir.

Sosyal medyalar, KizlarSoruyor, anonim kullanıcılar ve fake hesaplar

Bazı sosyal medyalar size anonim olma fırsatı vermez. KizlarSoruyor buna bir örnektir. Bazı sosyal medyalar ise sadece kendinize ait bilgilerden ibaret bir hesap kullanmanızı ister. Facebook da buna bir örnektir (Facebook adınızın dışında lakabınız varsa onu kullanmanıza izin veriyor). Kullanıcılar kişisel hesaplarını kullandıkları zaman toplumdan dışlanacağı eylemlerde bulunmak istemezler. Çünkü aktiviteleri başkalarına gönderilebilir ve kimlikleri her zaman açıktır. KizlarSoruyor'da da benzer şekilde olsa da sahte isimle hesap açabilirsiniz ancak yanlış cinsiyetle hesap açamaz ve 3. kişiye ait bir fotoğraf kullanamazsınız. IP adresiniz belli olduğundan dolayı hukuki süreçlerden korunacak kadar anonim olamazsınız. Dolayısıyla sosyal medya kullanıcıları aktivitelerinden hukuki olarak sorumlu olduğunu bilirler ve ona göre davranırlar. Ancak tam anonimite veren sitelerde durum böyle değildir.

Anonim Birine Denk Gelirsem Neler Yapabilirim?

• Her anonim üye tehlikeli değildir ama güvenilmesi biraz daha zordur. İnsanlar yüzü gözükmeyen kişilere daha zor güvenme eğilimindedir. Sanal ortamda da öyle olmalısınız.
• Gizlilik kişiyi güvende hissettirir. Günümüzde -özellikle Facebook ürünleri- çok fazla veri işlediğinden bu bazı kullanıcıları anonimiteye itebilir. Eğer karşınızdaki kişinin size zarar vermeyeceğine eminseniz irtibatta kalabilirsiniz.
• Tanımadığınız anonim üyelerle irtibatı minimal seviyede tutabilirsiniz.
• Ortak bilgisayar kullanıyorsanız ve anonim üyelerle etkileşim halindeyseniz hesaplarınızı açık tutmayın veya gizli sekme kullanın. Gizli sekme kapandığında tüm çerezler silindiği için tekrar oturum açmanız gerekir.
• Bir site anonimiteyi destekliyorsa dikkat edin. Orası Deep Web'in dışında kalan en tekinsiz yerlerdir.
• Kişisel bilgilerinizi ve kişisel verilerinizi kesinlikle paylaşmayın. Güveniyorsanız bile paylaşmayın ve özel mesaj yoluyla irtibat halindeyseniz her zaman temkinli davranın.
• Anonim üyeler kendisine ait olmayan bir resmi size kendi resmiymiş gibi gönderebilir. Google Görseller'den aratın. Sonuç veriliyorsa resim internetten indirilmiştir. Benzer sonuçlar öneriliyorsa resim ya internetten değildir ya da montajdır.
• Cep telefon numaranız ve e-posta adresiniz bazı sosyal medya hesaplarınızla ilişkilendirilmiş olabilir. Bu yüzden bu bilgilerinizi vermeyin. Eğer eposta adresinizi verecekseniz bile hiçbir hesabınızla ilişkilendirilmemiş olduğundan emin olun.
• Kripto paraları sadece yatırım amacı olarak kullanmayan ve anonim bir şekilde alışveriş yapan kişilere karşı dikkat edin. Kripto paralar (Bitcoin özellikle) Deep Web'de bir şeylerin satın alınması veya satılması amacıyla kullanılabilir.
• Çoklu oyuncu özelliğe sahip bilgisayar oyunlarında kullanıcılar anonim olabilir. 5-10 sene önce teröristlerin çoklu oyuncu oyun lobilerinden iletişim kurdukları belirlendi.
• IP adresini saklamayan web siteleri veri işliyorsa bu verileri 3+3 ay bünyesinde tutabilir. İlk 3 ay sonunda eğer yasal bir süreç yoksa işlediği verileri silmek zorundadır. Sonraki 3 ay tutması için hukuki sürecin başlatılmış olması gerekir. Eğer bu kuralı çiğnerse bu Unutulma Hakkı'nızı ihlal edeceğinden suç unsuru teşkil eder.
• IP adresinin gizli olmadığı bir medyada anonim bir kullanıcı size karşı hakaret veya taciz suçu işlemişse ve hesabını kapatmışsa/silmişse bu o kullanıcıyı kurtarmaz. Hesap silme anonimliğin lehine değildir.
• Anonim hesaplar troll olabilir. Sizi sinirlendirecek şeyleri söylüyorsa ve devamlılığı sağlayabiliyorsa muhtemelen sizi tanıyordur. Trollerin amacı dalga geçmek değildir. Trollerle ilgili yazıma buradanulaşabilirsiniz.
• Anonim biriyle konuşuyorsanız yakınınızla, arkadaşınızla veya başka tanıdığınızla ilgili bilgi vermeyin ve onlarla tanıştırmayın.
• Açık adresinizi belli edecek bilgiler vermeyin. Bu çalıştığınız iş olabilir, yaşadığınız yerin kendine özgü bir özelliği olabilir.
• Anonim kullanıcılar öngörülemez hal alabilir. Tanıdığınızı zannetseniz bile tanımıyormuş gibi temkinli olun.