Nereden Nereye: İletişim Teknolojisi Nasıl Gelişti?

İletişimin katettiği aşamalar bencemde.

1. Sesli iletişim

Dünyada canlıların varlığıyla beraber iletişim de var olmuştur. Sadece insanlar değil, insanlardan çok önce hayvanların da sesli iletişimi vardır. Örneğin Alman eğitim bilimcilerin yaptığı bir araştırma tavukların 42 farklı sesten oluşan diğer bir deyişle 42 kelimeden oluşan bir dile sahip olduklarını göstermiştir. İnsanlar ise önce sesli iletişim kurmuştur. Gözle görülebilen mesafelerde seslerin ıslık gibi bir yöntemle de sağlanabildiği görülmüştür.

2. Gözle görülemeyen mesafelerle iletişim

Gözle görülemeyen mesafelerde insanlar tamtam gibi duman gibi materyalleri iletişim aracı olarak kullanmıştır. Mesafeler daha da uzayınca ulaklar (elçiler) ile sözlü mesajlar iletilmeye başlanmıştır. Burada davul, tamtam ve hayvan boynuzlarından yapılan borozan gibi araçlar da kullanılmış olmakla beraber bu sadece ikaz amaçlı belli birkaç mesajın kodlanmasından ibaret bir sistemdi.

3. Yazılı iletişim

Yazının icadıyla beraber önce küçük mesajlar deri gibi, papirüs gibi, kağıt veya kil tablet gibi şeylere yazılarak yine ulaklar vasıtasıyla bir yerden bir yere iletilmeye başlandı. Diğer yandan güvercin ve şahin gibi bazı kuşlar da özel olarak eğitilerek belli mesafelere kadar mesaj iletmede kullanılmış olsa da uzun mesafelerde işe yaramadığı da bir gerekti. Zamanla coğrafyaların büyümesi bir kişiyle yapılan bu iletişim sisteminin yetersizliğini ortaya koydu. Batıda Büyük Roma İmparatorluğu, Doğuda Çin, Hint ve Hun imparatorlukları yazılı mesajları belli aktarma noktalarında elden ele aktaran atlı iletişim şebekelerini kurmuşlardı. sanayi devrimiyle beraber iletişimin daha da hızlı sağlanması gerekliliği ortaya çıktı. Burada da atlı arabalarla ve buharlı trenlerle belli aktarma istasyonları kullanılarak yazılı mesajların yani mektupların taşınması sağlandı.

4. Telgrafla başlayan elektriksel iletişim

1830 yılında Amerikalı Joseph Henry elektrik akımını uzak mesafelere taşıyıp elektro mıknatıs yardımıyla zili çaldırmıştır. 1835 yılında “Samuel Morse” ilk elektromıknatıslı telgraf adını verdiği iletişim aracını geliştirdi. Adına Mors alfabesi denilen nokta ve çizgilerden oluşan bir alfabe ile ilk kablolu iletişim sistemi hayata geçmiş oldu. Kısa bir sürede sadece ABD sınırları içinde 4.000 km'den fazla telgraf hattı çekildi ve iletişim çok büyük bir hız kazandı. Önce sadece sesleri iletirken sonra bu nokta ve çizgileri kağıda döken sistemler de geliştirildi.

5. İlk telefon ve sesin kablolarla iletimi

1870 ylında Alexander Graham Bell telfgrafı geliştirmek üzere bir teknik çalışma başlattı. Bu çalışmada telgrafın ses de taşımasını hedefliyordu. Hatta çalışmanın adı Harmonik Telgraftı. Aslında 1871 yılında telgrafı geliştirmeye çalışırken ilk telefonu icat eden kişi İtalyan mucit Antonio Meucci idi ama patent başvurularındaki usul sırasını doğru izlemediği için ondan 5 yıl sonra yapılan çalışma ilk patenti aldı. Türkiye telefonun mucidini Bell olarak bilse de avrupa ve amerikada Meucci'nin adı en az Bell kadar bilinmektedir. 1871 veya 1876 fark etmiyor. Adına telefon dediğimiz ilk kablolar üzerinden ses transferini yapan cihazı icat edildi ve hayatımıza girdi. Bell buluşunun dünyada ne kadar yaygınlaşacağını düşünmüştü aba bu kadar değil. Bir gün bu cihazdan dünyanın her şehrinde olacak demişti. Ve iletişim teknolojisi bundan sonra çok daha büyük bir ivme kazandı. Özellikle 1. dünya savaşında telefon son derece aktif şekilde kullanıldı, savaşın seyrinde çok büyük etkisi ve katkısı oldu.

6. Kablosuz iletişim

Kablosuz iletişim Guglielmo Marconi tarafından 1896 yılında ilk defa icat edilmiştir. Önceleri radyo olarak kullanılan sistem tek taraflı iletişim sağlıyordu. Yüksek frekanslı elektromanyetik dalgalar atmosfere yayılıyor, bir anten ve elektriksel devre ile de alınıp sese dönüştürülüyordu. Kitlelerin etkilenmesinde önemli bir buluştu bu. Ancak telsizin yaygınlaşması elektroniğin gelişmesiyle beraber 20. yüzyılda gerçekleşmiştir. Zira aynı yapı üzerinde hem alıcı hem verici devrelerinin yerleştirilmesi ancak elektroniğin gelişmesiyle mümkün olmuştur.

7. Mobil telefon teknolojisi

1970'li yıllar teknolojinin büyük hız kazandığı yıllardı. Dünyanın ilk kablosuz (telsiz) telefon görüşmesi iki rakip amerikan şirketinin patronları arasında yapılmıştır. Takvimler 1973 yılını gösteriyordu. O zamanlar büyük ekonomik darboğazda olan Motorola firması son barutunu atıyor ve telsiz telefon projesine sermayesinin sonunu yatırıyordu. Rakibi AT&T ise büyük ticari yükselişteydi.

İlk kablosuz telefon görüşmesi 3 Nisan 1973’te Cooper tarafından New York’un 6. Caddesi’nde yürürken gerçekleştirildi. Cooper direkt olarak o dönemki en büyük rakibi olan Joel Engel’in ofisini aradı. Joel Engel de yine aynı tarihlerde Bell Labs adına cep telefonu geliştirme çalışmalarını yürütmekteydi.

10 yıl sonra Motorola’nn DynaTAC prototipi pazardaki yerini aldı. 20 tane kocaman düğme ve upuzun plastik bir anten bu telefona bakıldığı an ilk göze çarpan şeylerdi. 30 dakikalık bir konuşma için 10 saat şarjda kalması gereken DynaTAC 4000 dolarlık etiketi ve piyasaya çıkar çıkmaz takılan ‘tuğla’ lakabına karşın, hücresel haberleşme devrine geçişin kapılarını açan bir icat oldu. Araç telefonları 1980'li yıllarda büyük bir prestij kaynağıydı.

8. Cep telefonları ve akıllı telefonlar

1990'lı yıllara kadar mobil telefonlar daha çok otomobillere bağlanarak kullanıldı. Çünkü yapılar büyük ve ağırdı. 1990'larda Motorola ve Ericsson bu teknolojiyi cepte taşıyabilecek boyutlara indirgedi.

Bu dönemde önce cep telefonlarının batarya ömürleri geliştirildi. Bu konuda Nokia ve Philips lider firmalardı. Sonra boyutlar küçültülmeye başlandı. Bunda da Panasonic ve Nokia lider firmalardı. 2000'li yıllarda ise telefonların boyutları büyütülüp grafik ekranlar kullanılmaya başlandı. Touch screen teknolojisi ile telefonlardan tuşlar kaldırılıp yerine dokunmatik ekranlar kullanılmaya başlandı.

Ardından da Steve Jobs'un sahibi olduğu APPLE firması tarafından geliştirilen ilk akıllı telefon piyasaya girdi. Artık dünya çok daha küçük, mesafeler çok daha kısa, iletişim çok daha hızlı.