Öğrencilik Hayatında En Merak Edilen Konu: Zekayı Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Selam canlar :)

Biliyoruz ki psikoloji alanında zeka, üzerinde en çok çalışılan ve tartışılan konulardan biridir. Varlığı bilindiğinden bu yana da "zihin gücü" olarak tanımlanır (mistik bir durumdan bahsetmeyeceğim, merak etmeyin). Yapılan araştırmalarda varılan ortak sonuç ise: zekanın, çevresel faktörlerden büyük ölçüde etkilenmekte oluşudur. Fakat gerek öğrenciler gerek veliler gerekse de öğretmenler bu faktör konusunda yeterli desteği gösterememektedir maalesef. Ben de bu duruma istinaden sizlere zekayı etkileyen temel faktörlerden bahsetmek istiyorum. Hadi başlayalım :)

🧩Fiziksel Yapı

Bilim insanları tarafından zekanın kalıtımsal etkisinin varlığı birçok yönden incelenenip bize sunulmuştur. Buna göre kendi aileleri içinde yetişmiş olan "normal" insanların çoğunda bulunan zekanın ne kadarı kalıtımsal veya ne kadarı yetiştirme sonucu olduğunu kestirmek güç olsa da zeka seviyesi yüksek olan anne-baba ile normal seviyedeki anne-baba arasındaki yetiştirme farklılıkları saptanmıştır.

Her ne kadar "çocuğun zekası anneden geçer" fikri araştırmalar sonucu sabitlenmiş olsa da, fiziki etkinin baş rolü "yetiştirme tarzı" olarak kabul edilmektedir ve kalıtımdal faktör olarak değerlendirilmektedir.

🧩Olgunlaşma

Olgunluğu sadece yaş üzerinden değerlendirmek pek doğru olmaz, yaş faktörü ile değişen bir süreç değildir çünkü. Yaşı büyük olan her insan için "olgun" demek ne kadar yanlış ise zeka seviyesini ön görmek de o kadar yanlıştır haliyle.

Bir yeteneğin ortadan kalkması veya sürdürülmesi, o yeteneğin öğrenme ve uygulama süreci ile ilişkilidir. Bu durum da bize gösteriyor ki: çocuklar, yetişkin bireylere oranla yetenekler arası bağlantı kurabilme konusunda daha başarılıdır ve bu bağlantı, çocukların zekasını direkt olarak hem etkileyen hem de geliştiren bir faktör halini alır.

🧩Eğitim

Artık bunu hepimiz çok iyi biliyoruz ki eğitim, zeka gelişimini etkileyen en önemli unsurdur. Yaş ilerledikçe ve eğitim sürdükçe bu etkiler daha açık bir şekilde kendini gösterir. Bu nedenle eğitim düzeyi yükseldikçe, zeka düzeyi ve faydalı kullanımı da o denli yükselir. Yani eğitimin zeka üzerindeki etkisini anlayabilmek için, verilen ile sağlanan arasındaki farklılıkları gözetmek gereklidir.

🧩Kültür ve Aile Ortamı

Kültürel faktörler ile zeka arasındaki ilişkiyi kesin olarak belirtmek zordur. Buna karşın, zeka testlerinin sonuçlarında kültürün etkisi de gözlemlenmiştir. Fakat genel yeteneğin çevresel faktörlerden ne derece etkilendiği konusu henüz netliğe ulaşılamamıştır.

Açık olan tek şey: zekanın kültürel çevre zenginliği ile yakından ilişkili olduğudur. Ayrıca kalıtımsal farklılıklar da çevresel faktörle adeta harmanlanmış vaziyettedir. Misal: sosyo-ekonomik düzeyi yüksek ve zeki aileler, zeka gelişimi açısından daha iyi bir ortam sağlayabilmektedir. Çünkü zekayı destekleyen, geliştiren ve hatta uygulamaya konulmasında büyük rolü olan bu ailelerin sağladığı ortamlar, normal veya alt statülere nazaran çok daha etkindir.

Fakat sosyo-ekonomik düzeyin etkisi olmadan, sadece doğuştan gelen bir zeka yeteneğinin varlığı da yadsınamaz bir gerçektir. Onları fark etmek ve desteklemek de bizlere düşmektedir :)

Bence'mi beğendiniz mi? Görüş ve önerilerinizi mutlaka yazın, görüşürüz :)