Araplar İslamı getirmeseydi biz Türkler ne olurduk, Şamanist mi kalırdık?

Bu kesin olarak bilinemeyecek bir tarihsel varsayımdır. Ancak birkaç olasılık vardı: Türkler Şamanist, Tengrici inançlarını daha uzun süre sürdürebilirdi. Bazı Türk toplulukları daha önce olduğu gibi Budizm, Maniheizm, Hristiyanlık veya Musevilik gibi farklı dinlere yönelebilirdi. İslam, yalnızca Araplar aracılığıyla değil; İranlı, Orta Asyalı Müslüman tüccarlar ve dervişler aracılığıyla da Türkler arasında yayıldı. Bu nedenle İslam'ın benimsenmesi tek bir olaya bağlı değildi. "Kesinlikle Şamanist kalırlardı" ya da "kesinlikle Müslüman olurlardı" demek tarihsel olarak mümkün değildir. Bu, alternatif tarihe giren ve kesin cevabı olmayan bir sorudur. İnanç açısından "elhamdülillah Müslümanım" demen kişisel inancını ifade eder. Tarihsel açıdan ise Türklerin hangi dine yöneleceği, dönemin siyasi, kültürel ve ticari koşullarına bağlı olarak farklışekillerde gelişebilirdi.