Harf İnkılabının Getirilme Sebebini Tam Olarak Neydi?

Katılıyorum

Teşekkür ederim

Bu tamamen safsata ya 😂 suanki Türkçe'nin dil uyumu dil bilgisi kuralları Osmanlı Türkçesi ile aynı velevki Japonya Kore Çin Hindistan gibi devletlerin dilleri Arap alfabesinden zor olduğu halde Latin alfabesini tercih etmemişler

Öyle dediğin gibi olmuyor o işte tarihsel süreçlere ve dilin evrimine baktığımızda meselenin sadece sembollerin zorluğu değil fonetik uyum ve kültürel yönelim olduğunu bilmemiz iktizâ eder arap alfabesi samidir ve ünsüz harfler üzerine kuruludur türkçe ise ünlü harflerin baskın olduğu bir dildir osmanlı türkçesinde tek bir vav harfinin o ö u ü seslerini karşılamaya çalışması metinlerin okunmasında ciddi anlam belirsizliklerine yol açıyordu japonya ve kore meseleside kore aslında alfabesini halkın daha kolay öğrenebilmesi için hangul adında tamamen yeni ve fonetik bir sisteme çevirmiştir japonca ise kanji yanında hiragana ve katakana gibi yardımcı sistemlerle kendi yapısını korumuştur ancak bu ülkelerin okuma yazma seferberlikleri çok daha uzun yüzyıllara yayılmıştır türkiye o dönemde çok hızlı bir modernleşme ve kitlesel bir eğitim hamlesine ihtiyaç duyuyordu alfabe değişikliği sadece teknik bir tercih değil aynı zamanda devletin yönünü batı sekülerizmine ve modern bilime dönme kararlılığıydı yani mesele sadece dillerin zorluğu değil o dilin hangi medeniyet dairesinde temsil edilmek istendiğiyle ilgilidir

Yanılıyorsun dostum tamamen 5 yaşımda Osmanlı Türkçesi ile tanıştım zorlayıcı bir prensibi yok ikincisis 600 sene bu alfabe ile hüküm süren Osmanlı istese Latince gecebilirdi Öncede mezar taşlarını dahi okuyan nesil şu an Latince yüzünden geçmişten bı haber yaşıyor

Haklısın ama şu perspektiftende bir bakalım şimdi senin kişisel deneyimin ile toplumsal ölçekteki veriler arasında bir fark olduğunu evvelâ şöyle tekellûm edeyim şimdi senin 5 yaşında osmanlı türkçesini öğrenmiş olman senin dil yeteneğini ve o dönemin estetik dünyasına olan ilgini gösterir bu da iyi bir şey bende senin gibiyim aşikâre zaten ancak bir imparatorluğun genel okuryazarlık oranı matbaa hızı ve bilginin halka yayılma süreci bireysel başarıların ötesinde bir durumdur osmanlı devletinde okuryazarlık oranının düşük kalması sadece alfabeye bağlanamaz ama alfabenin fonetik uyumsuzluğunun öğrenme süresini uzattığı filvâkidir mezar taşlarını okuyamama meselesine gelirsekte bu bir kültürel kopuş olarak görülebilir lâkin bu durum sadece alfabe değişikliğiyle değil dilin sadeleşmesi ve kelime hazinesinin değişmesiylede ilgilidir bir japon veya çinlide kendi antik metinlerini okumakta zorlanır çünkü dil yaşayan bir varlıktır ve evrilir osmanlı modernleşme döneminde latinceye geçmeyi tartışmıştır ancak o günün siyasi ve dini dengeleri buna izin vermemiştir cumhuriyet dönemindeki bu köklü değişim ise geçmişi tamamen silmek değil yeni bir ulus inşası ve çağdaş bilim dünyasına doğrudan eklemlenme çabasıdır geçmişten haberdar olmak ise bugün uzmanlar ve tarihçiler aracılığıyla ya da bu alanda eğitim alarak her zaman mümkündür yani mesele bir alfabenin diğerinden üstün olması değil hangi alfabenin kitle eğitimini daha verimli kıldığıdır

Yanildigimiz nokta burada Arap alfabesinden cikacaksak veya ciktiysak bu Latin değil Uygur Göktürk alfabesi olmalıydı çünkü biz Türkler fıtrat gereği latinceye aslında çok uzak bir milletiz Osmanlı Türkçesi sağdan sola Uygur Türkçesi sağdan dola yazılıyor bizim tekrardan özümüze dönmemiz gerekirdi yanlış anlama lütfen tartismiyorum sohbet sarıyor

Tamamda 20. yüzyılın başında dünya bilgi üretimi ve teknoloji paylaşımı neredeyse tamamen latin alfabesi üzerinden dönerken uygur veya göktürk alfabesini seçmek türkiyeyi o dönemde tıpkı osmanlı son döneminde olduğu gibi dünyadan izole bir kültürel adaya dönüştürmez miydi? ayrıca bu eski alfabelerin modern teknik terimleri karşılaması ve matbaa sistemlerine entegre edilmesi o günün şartlarında latin alfabesine kıyasla çok daha büyük bir maliyet ve zaman kaybı demekti latin alfabesi seçilirken sadece batıya benzemek değil olay batının elindeki bilimsel ve teknik birikime en kestirme yoldan ulaşmak hedeflendi yani bu tercih özden kopmak değil dünyadaki bilgi trafiğine dahil olmak için seçilen evrensel bir şeydi ilâveten fıtrat meselesine gelince türkçe sesçil bir dildir ve latin harfleri türkçenin ses yapısına yani o bahsettiğin özdeki fonetiğe aslında arap harflerinden çok daha yakındır çünkü her sese karşılık bir harf koyabilme imkanı tanır bunu kabullensen daha makbul olur bu arada cahille tartışmıyorum en nihayetinde ne âlâ ki bilgili araştıran sorgulayan insansın o yüzden sıkıntı yok

Dil bilgisi dahi osmanli Türkçesi ile aynı katılmıyorum

Osmanlı Türkçesi ile temel gramer aynı yazı aynı değil joker sesler var vav harfi o ya da ö oluyor u ya da ü oluyor bazı yerde arapça Farsça tamlamalar var ve dönemin halkının bilmediği yüksek zümrenin topladığı birçok toplama kelime mevcut yani o kadar farklı kelime vardı ki dil bile farklıydı ortada bir dil var anlayan bu dili konuşan yerel halk değil yüksek zümre arapça ve Farsça tamlamalar grameri de esnetiyordu bazı kelimelerin yazılışı Osmanlıcada aynı hangi kelime olduğu cümlenin devamından anlaşılıyor bazı kelimeleri okurken hareke deniyor duruyordum anlamını çıkarabilmek için ilk zamanlar bazen y harfi gerçekten y mi uzatma için mi kullanılmış buraya esre mi koysam anlamlı ses olur kesre mi koysam anlamlı olur diye uğraşıp duruyordum ve ne yalan söyleyeyim o yazıyı uzun süre okumak Latin harflerine göre gözümü ve beni yoruyor diyebilirsin ustalaşmamisson ondan öyle evet ama bu gereksiz zorlama bir yazı türü olduğunu değiştirmez

Yav zümre ne alaka benim köyümde İstanbuldan uzak olduğu halde eskielede yaşayan insanların hepsinin okuması yazması olduğunu biliyorum k b ama olmuyor dediğiniz

Ona bir Osmanlıca metin oku bakalım anlayacak mı ben demiyorum ki bu yazı öğrenilmez bununla okunmaz diye ayrıca okuma yazma düşüktü de demedim dil Türkçeye uygun değil dedim ona Fuzulinin şu kasidesini oku anlayacak mı bir de dönemin saray ekranına okunsun saray erkanı anlayacaktır ama deden anlamayacak

Şu da geminiden Ona Okunsa Anlar mıydı? (Dilin Anlaşılırlığı)
​İşte asıl kritik nokta burasıdır. Bu, gencin eline geçen metnin türüne göre değişirdi:
​Halkın Dili (Sade Türkçe): Eğer gence bir halk hikâyesi, bir Karagöz oyunu metni veya Yunus Emre gibi bir şairin şiiri okunursa, hemen hemen her kelimesini anlardı. Çünkü halkın konuştuğu dil ile bu metinlerin dili birdi.
​Resmi ve Edebi Dil (Ağdalı Osmanlıca): Eğer gence bir devlet fermanı, bir mahkeme kararı veya o dönemin ağır dilli bir gazete makalesi (örneğin Servet-i Fünun yazısı) okunursa, muhtemelen hiçbir şey anlamazdı.
​Neden? Çünkü o dönemde "İstanbul Türkçesi" ile devletin ve aydınların kullandığı "Yüksek Osmanlıca" arasında uçurum vardı. Yüksek Osmanlıca; yoğun Arapça ve Farsça tamlamalarla doluydu. İlginç Bir Detay: O dönemde kahvehanelerde "gazete okuyan" kişiler olurdu. Bir kişi yüksek sesle gazeteyi okur, çevresindeki onlarca okuma-yazma bilmeyen genç onu dinlerdi. Ancak okuyan kişi, genellikle haberi okuduktan sonra halkın anlayacağı dilde özetlemek (tefsir etmek) zorunda kalırdı.

Bu da chat gptden
Şunu dedin:
1900 yılında yaşayan bir Osmanlı köylüsü Osmanlıca metinleri anlar mıydı kendisine okunsa
ChatGPT:
Kısa cevap: Genelde kısmen, ama tam olarak değil.

Biraz açalım:

1. “Osmanlıca” ne demek?
Osmanlıca tek tip değildi. Kabaca üç katman vardı:

Halk dili (konuşma Türkçesi)

Orta düzey yazı dili (resmî yazılar, vaazlar, fetvalar)

Ağır Osmanlıca (divan edebiyatı, bürokrasi, yüksek ilmi metinler; Arapça–Farsça yoğun)

2. 1900’deki bir Osmanlı köylüsünün durumu
Okur-yazar olma oranı çok düşüktü (özellikle köylerde).

Günlük hayatta konuşulan Türkçe kullanılıyordu; bu dil bugünkü Türkiye Türkçesine yapısal olarak oldukça yakındı.

Köylü, cami vaazları, hutbeler, kadı veya imamın sözlü anlatımı yoluyla bazı resmî ve dinî terimlere aşinaydı.

3. Kendisine okunursa anlar mıydı?
Bu tamamen metnin türüne bağlıdır:

✔ Anlayabileceği metinler
Basit dinî metinlerin Türkçe açıklamaları

Halk hikâyeleri, menkıbeler

Orta düzey Osmanlıca ile yazılmış nasihatnâmeler

Günlük konuları anlatan, Arapça-Farsça oranı düşük metinler

Okunarak anlatılırsa, bağlamdan hareketle ana fikri büyük ölçüde kavrardı.

✖ Zorlanacağı / anlayamayacağı metinler
Divan şiiri

Resmî devlet belgeleri

Felsefî, hukukî, ilmî metinler

Arapça-Farsça tamlamaların yoğun olduğu yazılar

Günümüzde dahi resmi yazıları anlamak hala zor en büyük sebebi de eski dilin kalıntılarını hala içeriyor olması

Karacaoğlan battalname gibi şeyler zaten halk edebiyati halk dili kategorisine giriyor ama gerçekteki Osmanlıca bir zümre dili o dönem onlar horlaniyor adam yerine konmuyordu o halk metinleri

Chat gpt neyine bakacan milletten aldığı cevablari atıyor dediğin gibi katılmıyorum 600 sene hükmeden Osmanlı hiç bir dile yatırım yapmadı komedi geliyor

Kesinlikle