Kafiye ve redif nasıl bulunur ?

Redif Redifin tanımını yapmadan önce şunları bilmek gerekir:

* Redifler daima mısranın en sonunda bulunur, yani kafiyeden sonra gelir.

* Redifin olduğu her yerde mutlaka kafiye de vardır. Bu sebeple redifin

bulunduğunu gördüğünüz her yerde kafiyeyi de bulmaya çalışınız.

Redif: Mısra sonlarında, görevleri aynı olan eklerin, ya da anlamları aynı

olan kelimelerin tekrarlanmasına redif denir. Tanımdan da anlaşılacağı

üzere iki tür redif vardır:

a) Ek Halindeki Redifler

b) Kelime Halindeki Redifler

a) Ek Halindeki Redifler: Eş görevli eklerin tekrarlanmasıyla oluşan

rediflerdir. Türkçe'deki yapım ve çekim eklerini kavramadan, ek

halindeki redifleri kavramanız mümkün olamayacaktır. Eğer bu

konularda bir eksiğiniz varsa, önce bunları tamamlamanız ve ondan

sonra ek halindeki redifleri kavramak için çaba sarf etmeniz gerekir.

fakat, ek halindeki rediflerin çoğu, kelimeye bağlanan

ekler olduğundan bu konudaki genel kaide: "Kelimenin köklerinde

kafiye, eklerinde ise redif vardır." şeklindedir. Bu kural bilinerek

mısraya bakılırsa ek halindeki rediflerin yüzde doksanı mısrada

tahmin edilebilir. Ancak bu kaide her zaman geçerli olmadığından

yine de "ekler" konusunda bilgi sahibi olunması konunun kavranması

açısından gereklidir.

Susuz değirmenlerin ne ile döner çarkı

Kerem etmeyen beyin fakirden nedir farkı

Yukarıdaki beyitte, "ı" sesleri, ismin -i hali olduğundan yani, her ikisinin de

görevi aynı olduğundan rediftir. Kelimenin köklerinde ise "ark" sesleri

benzeştiğinden bunlar da zengin kafiyeyi oluşturur.

Bu beyite pratik yoldan yaklaşırsak: Beyitin birinci mısrasında,

kafiyeye söz konusu olan kelimenin kökü "çark", ikinci mısrada ise kelimenin

kökü "fark"tır. Dolayısıyla, "ı" seslerinin ek olduğu için redif olduğunu pratik

yönden söyleyebiliriz.

Kelimenin köklerinde kafiye bulunduğundan "ark" seslerinde de

zengin kafiye vardır. Fakat, bu pratik yol her zaman işlemeyebilir:

Kokuyor burnuma Sivr'alan köyü

Serindir dağları soğuktur suyu

Yâr mektup göndermiş yadigâr deyi

Gözünün yaşını sil deyi yazmış

Yukarıdaki dörtlükte, kelimelerin kökleri:

"köy", "su", "de" dir. Görüldüğü gibi kelimelerin köklerindeki sesler aynı

değildir. Acaba burada "y" sesi kafiye olarak mı yoksa redif olarak mı

alınacaktır?

Oysa, çözüm çok basittir."y" sesi birinci mısrada kelimenin köküne

dahil olurken, ikinci ve üçüncü mısralarda yardımcı ses (kaynaştırma ünsüzü)'tir.

Yani "y" seslerinin görevi farklıdır. Bu durum da kafiye tanımına uygun olduğundan

kafiye olarak kabul edilecektir.