Dünyamızı ve Evreni Anlamak İçin Coğrafyayı Anlamak Gerek!

Dünya'yı ve evreni mi anlamak istiyorsunuz? O zaman coğrafya öğrenmek zorundasınız.. Ben burada sadece bilgilere kıvılcım vurabilir ve sizin içinizde bir istek uyandırabilirim. Ancak gezegenleri, evreni anlamak size kalmış bir şeydir.

Biz milyonlarca galaksi içinde milyonlarca gezegen arasından sadece biriyiz

O kadar küçüğüz ki önce bunu anlamamız gerekir. Bir sahildeki kum taneceği kadar bile olduğumuzu düşünmüyorum. Ayrıca evrenin genişlemekte olduğuna dair bir teori de var. Ki bu kadar büyük bir evren genişliyorsa onun da dışına genişlediği bir şey vardır. Yokluğa genişleyemeyeceğine göre ondan daha büyük bir şey varsa bu da ondan da daha büyük bir şeyin olduğu anlamına gelir.

Dünyamızı ne korur?

Buradaki katmanların özelliklerine hepsine ayrı ayrı girmeyeceğim. Kısa bir bilgi verip geçmek istiyorum. Dünya'yı, Güneş'ten gelen ultraviyole ışınlardan, hızla üstüne gelmekte olan gök taşlarından koruyan şey atmosferdir ki üstte resmini görüyorsunuz. Ayrıca bu atmosferin başka çeşitli görevleri de vardır ancak ben burada sadece araştırmanız için torpili ateşliyorum.

Yerküre ve iç yapısı

Yerküre iç içe katmanlardan oluşmaktadır. Bunları Dünya'nın merkezinden bize doğru şu şekilde sırayalabiliriz; manto, iç çekirdek, dış çekirdek, yer kabuğu. Bilindiği üzere biz yer kabuğunda yaşarız. Bu yer kabuğu kıtasal kabuk, okyanusal kabuk olarak ayrılıyor ki oralara girmeyeceğim. Çünkü bilgiler o kadar çok ki işin içinden çıkılmaz bir hal alıyor.

Çoğumuz dağların ve volkan konilerinin oluşumunu zaten bilir o yüzden ben volkanların patlamalarına değinmek istiyorum. Hoş notlarım olsaydı daha güzel olurdu ancak aklımda kalanlarla yetineceğiz :)

Volkan patlamaları. Bir volkan neden patlar?

Konuya tam olarak girmeden önce lav çıkaran her volkanda patlama meydana gelmediğini belirtmek isterim. Görselde gördüğünüz gibi en şiddetsiz volkanı ele alacak olursak İzlanda tipi volkanlarda lavlar bir kırık hattı boyunca çıkarak etrafa yayılır. Volkan patlamaları gördüğünüz gibi şiddetsizden şiddetliye doğru artmaktadır. Peki bu şiddeti ne belirler?

Gördüğünüz gibi bir magmamız ve bir volkan konimiz var. Şekilde gördüğünüz gibi baca yazan yer volkan bacasıdır. Magmadaki gazlar ve lavlar bu bacada birikerek bacayı tıkar. Baca bir süre sonra o kadar tıkanır ki patlamak zorunda kalır. Patlamaların şiddetini ise burada ne kadar gazın ve lavın biriktiğine bağlı olarak değişir. Patlamalar bazen o kadar şiddetli olur ki volkan konisinin ağız kısmını parçalar ve hatta uçurur. İşte burada asıl rolü gaz oynuyordur. Bu bir jeomorfoloji konusudur ve jeomorfoloji konusu yalnızca volkan jeomorfolojisi ile bitmez. Karst jeomorfolojisi, akarsu jeomorfolojisi gibi daha birçok konu var aslında.

Toprak coğrafyası

Toprağı anlamak insanların yaşamını kolaylaştıran en önemli faktördür bana göre. Onu anlamak, ondan nasıl yararlanacağımızı bilmek bizi hayatta tutan en temel şeydir. Ancak onun da yetmediği zamanlar olabiliyor. O sıralarda yeşil devrim ile insanlar tekrar hayata tutundu. Bizi besleyen toprağı tanımak ondan aldığımız verimi de oldukça arttırır. Fiziki coğrafya konuları saymakla bitmez ancak toprak ile bitirmek istiyorum.

Beşeri coğrafya

Şimdiye kadar anlattıklarımız hep fiziki coğrafya konusu idi ancak sanıldığının aksine coğrafya sadece fiziksel konularla ilgilenmez. Ciddi anlamda ekonomi, tarih, ziraat, psikoloji ile ilgilenir. Psikoloji? Diye soracak olursanız ekonomi konusunu psikolojiye bağlayabilirsiniz. Ne gibi bir tarih diye soracak olursanız eski Amerika uygarlıklarını düşünebilirsiniz. Aslında coğrafya neden, bağlantı, dağılış ilkeleriyle birlikte insanı ilgilendiren her türlü konuyu ele alan bir bilim dalıdır. İşte bu cümle size her şeyi anlatabilir.